Hugmyndir um endurreisn miðaldadómkirkju í Skálholti voru kynntar á kirkjuþingi í dag. Guðjón Arngrímsson, upplýsingafulltrúi Icelandair, kynnti hugmyndir um að aðilar í ferðaþjónustu og þjóðkirkjan tækju höndum saman um uppbyggingu menningartengdrar ferðaþjónustu í Skálholti með því að endurreisa þar miðaldadómkirkjuna og reka hana sem sjálfbært menningar- og sýningarhús. Áður hefur verkefnið verið kynnt kirkjuráði.
Guðjón sagði í samtali við kirkjan.is að þetta væri áhugaverð nýjung í íslenskri ferðaþjónustu. Miðaldadómkirkjan í Skálholti er einstæð í evrópskri byggingarsögu og var á sínum tíma stærsta timburkirkja Norðurlanda.
Kirkjuþing, sem nú er haldið í Grensáskirkju, mun fjalla um málið.
Í greinargerð með verkefninu segir:
Skálholt var um sjö aldir höfuðstaður Íslands og á miðöldum voru þar (og á Hólum) reistar stórar dómkirkjur úr timbri. Þær stóðu að meðaltali í um 100 ár, en voru þá endurbyggðar, m.a. vegna fúa, foks eða bruna. Við fornleifarannsóknir Kristjáns Eldjárns og fleiri í Skálholti 1954-1958 fannst grunnur hinna stærstu þessara kirkja, (Ögmundarkirkju 1527-1567 / Gíslakirkju 1567-1673) og í framhaldinu vann Hörður Ágústsson, listmálari og fræðimaður, frekari rannsóknir á gerð þeirra og útliti. Teikningar að þeim hafa legið fyrir lengi og í Þjóðminjasafni er stórt líkan að miðaldakirkjunni sem um ræðir. Hún var tæplega 50 metra löng, 12 metra breið og 14 metra há á efst í mæni. Þetta voru mestu mannvirki á Íslandi frá upphafi Íslandsbyggðar og fram á 19. öld, eða í um þúsund ár.
Miðaldakirkjur eru eitt helsta aðdráttarafl ferðamanna í Evrópu og aðstandendur telja að endurreist miðaldadómkirkja í Skálholti mundi vekja mikla athygli, og gefa færi á að draga fram merka þætti í sögu þjóðarinnar og Skálholtsstaðar. Sömuleiðis mundi byggingin hafa aðdráttarafl vegna mikillar byggingarsögulegrar sérstöðu.
„Dómkirkjur miðalda voru vegleg og merkileg hús, sérkennilegt framlag Íslendinga til heimslistarinnar“, sagði Hörður Ágústsson í riti sínu, Skálholti. Þær voru reistar undir áhrifum evrópskra steinkirkna, gotnesku dómkirknanna sem allir þekkja, en voru úr timbri að hætti norskra stafkirkna. Í Fitjaannál segir um Skálholtsdómkirkju 1527 að hún „hafi stærst verið af tréhúsum á Norðurlöndum“. Sú staðreynd að langt inn í hinu skóglausa Íslandi hafi á 16. öld risið stærsta timburhús Norðurlanda er spennandi ráðgáta.
Hugmyndin er að reka safna- og sýningatengda starfsemi í byggingunni og leita samstarfs við hinar skapandi greinar; fræði- og listamenn, um skreytingu hússins, innihald og dagskrá í því. Aðgangseyrir yrði sambærilegur við önnur söfn og sýningar á landinu. Hún yrði staðsett í Skálholti þar sem vegleiki hennar nyti sín án þess að skyggja á reisn núverandi bygginga á staðnum.
Í krafti merkrar sögu dregur Skálholt jafnan að sér umtalsverðan fjölda ferðamanna, og aðstandendur telja að með endurreistri miðaldakirkju og áhugaverðu umhverfi hennar verði unnt að annast menningartengda ferðaþjónustu á staðnum með myndarlegri hætti en gert hefur verið hingað til, og á arðbæran hátt. Jafnframt yrði um að ræða áhugaverða nýjung í íslenskri ferðaþjónustu, merka og afar sérstæða sögulega byggingu, sem getur haft verulegt aðdráttarafl að sumri sem vetri og er staðsett á helsta ferðamannasvæði landsbyggðarinnar.
Unnið hefur verið að undirbúningi undanfarið ár í samstarfi aðila og þá verið litið til byggingaframkvæmdarinnar sjálfrar, kostnaðar, rekstrarmöguleika, staðsetningar og margs fleira. Að undirbúningnum vinna meðal annars Skálholtsstaður, VSÓ Ráðgjöf og Icelandair Group.
Myndirnar með fréttinni eru tölvugerðar. Þær sýna tilgátu að útliti hússins og staðsetningu.
