Guðspjallstexti:
Frið læt ég yður eftir, minn frið gef ég yður. Ekki gef ég yður eins og heimurinn gefur. Hjarta yðar skelfist ekki né hræðist. Jh 14.27
Bæn:
Drottinn, Guð: Gef okkur frið þinn og þá hugarró sem eflir heilbrigða skynsemi og hjálpar okkur að nema þær raddir sem eru sannleikans megin. Hjálpa okkur, Drottin, að sjá framundan, með þér, vonarríka framtíð. Í Jesú nafni – amen
Náð sé með yður og friður frá Guði föður vorum og Drottni Jesú Kristi – Amen
Við heyrðum talað um frið í guðspjalli dagsins. Mitt á þessu oft óróasama kvöldi er talað um frið í kirkjunni. Það er reyndar minnst á frið Guðs í hverri einustu messu árið um kring. Ef ekki í predikun eða bænum þá a.m.k. í blessuninni sem endar á yfirlýsingu og bæn um að Guð gefi frið sinn.
Þegar talað er um frið Guðs merkir það oft nokkurn veginn það sama og blessun Guðs. En ekki endilega alveg það sama og orðið friður merkir almennt í máli okkar – sem sé að ekki ríki átök eða ófriður milli einstaklinga eða þjóða.
Einstaklingar og hópar fólks geta verið snortnir af friði Guðs mitt í átökum og friðvænlegt getur verið um að litast einhvers staðar þó að frið Guðs skorti. Með frið Guðs innra með sér er hægt að horfast í augu við átök og spennu og slíkur friður er oft forsenda fyrir góðri dómgreind. Aðeins í slíkum friði er þess að vænta að við séum næm á vilja Guðs og næm á okkar innri rödd. Hvað bærist innst í hjarta okkar eins og það er orðað með skáldlegum hætti.
Árið sem senn kveður hefur á margan hátt verið spennuþrungið og átakamikið og reynt á hugarró og dómgreind margra. Það hófst nánast á nýrri bylgju Búsáhaldabyltingarinnar svokölluðu og það kveður með miklum átökum um Icesave-málið á Alþingi og spennu og flokkdráttum meðal þjóðarinnar.
Fréttaflutningur af þessu máli og skyldum málum hefur lengstum verið með líkum hætti og sagt er að notaður sé til að brjóta fólk niður, t.d. fanga sem knýja á til sagna. Það hafa skipst á fréttir og yfirlýsingar hagfræðinga, lögspekinga og stjórnmálamanna, annan daginn um að tekist hafi að koma böndum á mesta vandann sem að þjóðarbúinu steðji og viðráðanlegt verði að koma þjóðarskútunni á réttan kjöl. Hinn daginn er þessu svo snúið við með jafn skeleggum yfirlýsingum um að vandinn sé verulega meiri og illviðráðanlegri en áður hafi komið fram.
Það þarf góðan skammt af trú og von til að taka þessu með jafnaðargeði og líka mikið af kærleika til að fyllast ekki nánast hatri á fjölda fólks yfir því hvernig komið er fyrir þjóð okkar og hve Alþingismönnum virðaðst oft mislagðar hendur við að ráða fram úr málum og hve erfitt er stundum að sjá að þjóðarhagur sé tekinn fram yfir meinta flokkshagsmuni.
En það er auðveldara um að dæma en í að komast. Vandinn er mikill og margþættur og unnið er undir mikilli tímapressu í mörgum málum. Það er mikilvægt að varðveita góðar vonir og byggju upp samstöðu þjóðarinnar á sem flestum sviðum þó vissulega sé ekki hægt að koma í veg fyrir átök og að stór orð falli. Það er svo mikilvægt að fólk fái að tjá sig, bæði tilfinninganna vegna og til þess að mikilvæg rök komi fram. Eins og við vitum var ein af orsökum hrunsins, svokallaða, að tjáningar-frelsið var takmarkað með ýmsu móti og of miklu af mikilvægum upplýsingum haldið leyndu.
En hvert sækjum við vonina. Jú, í margvíslegum samræðum og samhjálp, styrkjum við hvert annað í samfélaginu og byggjum upp trú á að við getum lyft mörgum grettistökum við uppbyggingu þjóðfélagsins. Og við vitum að sú uppbygging þarf ekki aðeins að vera efnahagsleg heldur ekki síður siðferðileg.
Kirkjan er fyrir sitt leyti reiðubúin að leggja sitt af mörkum til þeirrar endurreisnar. Kristin trú hefur um aldir verið og er enn ein af meginuppsprettum góðra vona og siðferðilegra gilda.
Í 25. Davíðssálmi segir:
Til þín, Drottinn, hef ég sál mína,
Guð minn, þér treysti ég,
lát mig eigi verða til skammar,
lát eigi óvini mína hlakka yfir mér.
Enginn sem á þig vonar
mun til skammar verða,
Þessi von er ekki það sama og rakalítil bjartsýni, bjartsýni sem e.t.v. byggir á mannlegri skammsýni og hroka. Von trúarinnar virðir reynslu kynslóðanna og hún tengist vissri auðmýkt – það er kannst við mannlegan breyskleika og takmörk. Von trúarinnar er tengd bæn um hjálp og leiðsögn Guðs, sbr. framhald sálmsins forna:
Vísa mér vegu þína, Drottinn,
kenn mér stigu þína.
Lát mig ganga í sannleika þínum og kenn mér
því að þú ert Guð hjálpræðis míns,
Von og traust trúarinnar tengist einnig siðferðilegum gildum, viðurkenningu þess að án þess að réttlæti og umhyggja séu í hávegum höfð sé varla rökrétt að biðja um blessun Drottins. Að kannast við misgerðir er líka hluti af ákallinu um miskunn Drottins og hjálp:
„Lít á neyð mína og eymd,“ segir sálmaskáldið forna,
„og fyrirgef allar syndir mínar.
Heilindi og ráðvendni verndi mig
því að á þig vona ég.
Guð, . . .“ (Úr 25. Davíðssálmi)
Þjóðfundurinn svokallaði, sem haldinn var fyrr í haust, minnti sérstaklega á þau gildi sem þessi fjölmenni hópur fulltrúa þjóðarinnar taldi að nú bæri að leggja áherslu á: heiðarleika, virðingu, réttlæti og jafnrétti. Undir þá áskorun vil ég taka. Margir virðast sammála um að virðingarleysi fyrir mikilvægum gildum hafi átt þátt í hruninu.
Hvers vegna gróf undan gildunum, siðferðiskenndinni og jafnréttishugsjónum – um það er erfitt að fullyrða. Ofuráhersla á auðsöfnun og frelsi til hennar á þó augljóslega hlut að máli. Svo má spyrja hvort áhersla 68-kynslóðarinnar svokölluðu, á gildalaust uppeldi eða a.m.k. varðandi gildi með trúarlegar tilvísanir, eigi hér hlut að máli. En orsakirnar eru eflaust margar og ekki mitt að dæma.
Við vonum á Drottin á þessum áramótum og heitum því að efla heilindi og ráðvendni. Og við skulum gæta sérstaklega þeirra sem höllum fæti standa og kreppan kemur enn verr við en þá sem betur mega sín. Með trú, von og kærleika mun birta á ný yfir þjóðlífi okkar. Og sem einstaklingar og fjölskyldur biðjum við einnig Guð að vísa okkur veginn fram á við.
Dýrð sé Guði, föður og syni og heilögum anda. Svo sem var í upphafi, er og verður um aldir alda. Amen.
