Á aðalfundi Djáknafélags Íslands vorið 2009 greindi Ármann Hákon Gunnarsson frá því að hann myndi bráðlega halda til Indlands ásamt eiginkonu sinni, Hörpu Stefánsdóttur þar sem þau myndu starfa sem sjálfboðaliðar á vegum Hjálparstarfs kirkjunnar. Á fundinum var Ármann beðinn um að gera djáknum og öðrum áhugasömum heima á Íslandi kleift að fylgjast með starfi þeirra og hugmyndum um starfshætti og hlutverk díakóníunnar sem kæmu upp í tengslum við það starf. Hér á eftir birtist fyrsti pistill Ármanns en á næstunni er að vænta fleiri pistla frá honum hér á vef DÍ.

Ég heiti Ármann Hákon Gunnarsson og er djákni. Mig langar til þess að deila á þessum vettvangi, vef Djáknafélags Íslands því sem er að gerast í starfi mínu sem sjálfboðaliði fyrir hönd Hjálparstarfs kirkjunnar. Einnig langar mig til þess að fjalla um hugmyndir mínar um eðli og starf djákna og þá sérstöðu sem djáknar hafa í starfi kirkjunar þar sem við erum kölluð til þess verja rétt þeirra sem minna mega sín í þjóðfélaginu, að styðja þá sem eru einmana, sjúkir eða félagslega einangraðir. Þar ætla ég helst að beina sjónum mínum að fátækt og því óréttlæti sem hin raddlausu og valdalausu eru oft beitt, bæði hér á Indlandi sem og á Íslandi. En hér í fyrsta pistlinum langar mig til þess að gera aðeins grein fyrir mér og hvað ég er að gera.

—-

Ég og eiginkona mín Harpa Stefánsdóttir erum svo lánsöm að fá að vera sjálfboðaliðar fyrir Hjálparstarf kirkjunnar og samstarfsaðila þeirra á Indlandi Social Action Movement (SAM). Við erum búin að vera hér í þrjá mánuði og eigum eftir aðra þrjá.

Þetta er í annað sinn sem við erum hérna en við vorum í námi í Gurukul, lúterska guðfræðiháskólanum í Chennai í hálft ár árið 2006. Sá skóli sérhæfir sig í mannréttindabaráttu dalíta og frumbyggja (stéttleysingja) með sérstaka áherslu á kvennaguðfræði. Þó að skólinn sé með mun róttækari áherslur en flestar kirkjur hér á Indlandi, þá senda flestar kirkjudeildir nemendur til Gurukul og nemendur koma allstaðar að frá Indlandi. Dalítaguðfræði er um margt lík frelsunarguðfræði Suður-Ameríku og öðrum guðfræðistefnum sem leggja mikla áherslu á félagslegt réttlæti og vinnu með þeim sem verst hafa það í samfélaginu. En ekkert land býr við eins rótgróið misrétti í samfélagsgerð sinni og finnst hér á Indlandi í hinu svokallaða stéttakerfi, þar sem um 20-30% þjóðarinnar fá ekki að teljast með og eru fyrir utan og eru stéttlaus. Að auki er lægsta stéttin, þjónustustéttin, ein af hinum fjórum aðalstéttum, sem deilir oft með dalítum og frumbyggjum þeim kjörum sem hin miskunnarlausa og mikla fátækt bíður upp á. Þar sem ógnirnar eru miklar og margir eru skuldaþrælar, bæði börn og fullorðnir. Oftast fyrir ekki hærri upphæðir en 3000 - 15000 kr. Þessi hópur hefur líka lítið aðgengi að menntun og heilbrigðisþjónustu.

Fyrir fjórum árum lærðum við margt en núna langaði okkur til að koma aftur og reyna að skilja betur aðstæður þeirra sem verst hafa það en líka að fylgjast með því magnaða starfi sem SAM hefur unnið síðastliðin 25 ár. Við höfum verið að kenna ungu fólki ensku og lífsleikni í framhaldskóla sem SAM rekur fyrir fátæk ungmenni sem hafa flosnað upp úr námi. Það hefur verið mjög gefandi og skemmtilegt. Við vorum í einn mánuð að kenna um 300 börnum í fimm bekkjum í skóla í fátæku hverfi í Chennai þar sem faðir Martin, stofnandi SAM er prestur. Einnig höfum við tekið þátt í starfi kvöldskólum SAM í Kanchipuram, þar sem fyrrum þrælabörn fá aðstoð við heimanám. Þar fá þau líka stað til þess að leika sér og byggja upp sterkari sjálfsmynd bæði með þátttöku í barnaþingum og ýmsum menningarviðburðum þar sem lögð er áhersla á félagslegt réttlæti. Þó SAM sé stofnað af kaþólskum presti þá eru þetta trúlaus samtök sem hjálpa öllum óháð trúarafstöðu þeirra. Það á því sér ekki stað nein trúarleg boðun aðeins félagsleg.

Eitt af því sem SAM vinnur að er að leysa þrælabörn úr skuldaánauð hér í Kanchipuram í Tamil Nadu fylki á suður Indlandi. Við Harpa erum að vinna að rannsókn fyrir SAM og hjálparstarfið heima, þar sem við erum að reyna að skoða hvað hefur orðið um þau börn sem voru leyst úr barnaþrælkun á árunum 1997-2005. Sjá hvar þau eru stödd í dag og hvernig þau meta aðstæður sínar og segja frá reynslu sinni. Við vinnum þetta út frá forsendum eigindlegra rannsókna þar sem við reynum frekar að taka færri ítarleg viðtöl en stutt viðtöl við marga. Núna erum við búin að taka viðtöl við níu einstaklinga. Við völdum úrtakið með það í huga að hafa upp á báðum kynjum og dreifðum aldri en einnig með það í huga að hafa samband bæði við einstaklinga sem hafa náð langt í námi en líka þau sem hafa flosnað upp úr námi. Það kemur í sjálfu sér ekki á óvart hvað þeir einstaklingar sem hafa farið í framhaldsnám eða fengið góða vinnu út frá starfinu hjá SAM, eru bæði ánægð með starfsemi SAM og hvað þau leggja mikla áherslu á gildi menntunar. En aftur á móti hefur það verið magnað að tala við tvær ungar mæður sem báðar voru í raun neyddar af foreldrum sínum til þess að hætta námi og giftast. Þær eru jafn ánægðar með starfið og þau sem hafa haldið áfram í námi og telja að það að komast samt aftur í skóla hafi breytt svo mörgu í lífi þeirra, gefið þeim sjálfstraust og nýja sýn á gildi menntunar bæði fyrir sig en sérstaklega börnin þeirra.

Hér vil ég aðeins segja nánar frá ungir konu sem heitir Devika. Við tókum viðtal við hana í sambandi við rannsókn okkar. Hún er 22 ára einstæð móðir og fyrrum barnaþræll sem SAM leysti úr skuldaánuð. Hún hafði ætlað að klára 12. bekk sem samsvarar stúdentsprófi á Íslandi, en faðir hennar stoppaði það þar sem hann taldi að hún bæði þyrfti ekki á meira námi að halda og gæti hvort sem er ekkert lært. Einnig settu erfið veikindi strik í reikningin. Hún náði þó að klára 10. bekk sem veitir henni ákveðin réttindi og möguleika á betur launuðum störfum og hana langar til þess að mennta sig meira og verða kennari í framtíðinni. Faðir hennar tók hana úr skóla til þess að gifta hana þegar hún var 17 ára en núna hefur maðurinn hennar yfirgefið hana og barnið og hún veit ekki hvar hann er. Hún býr núna hjá móðir sinni og hjálpar henni. Þrátt fyrir mikla fátækt nær hún að leggja um 300 kr. fyrir á mánuði í menntasjóð fyrir barnið sitt og er staðráðin í því að stúlkunnar hennar bíði ekki sömu örlög og hennar. Hún ætlar að gera allt til þess að barnið fái góða menntun og lendi aldrei í því að fara í barnaþrælkun.

Þetta er mögnuð kona með einstaklega sterka og góða nærveru. Hún er sterk og hún segir sögu sína án sjálfsvorkunar þó hún þjáist mikið. Það er eitthvað við sögu hennar og atferli sem hefur haft ótrúlega mikil áhrif á mig. Hún fær mig til þess að vilja gera meira og taka raunverulega þátt í baráttunni fyrir auknum réttindum þeirra sem verst hafa það … líka á Íslandi. Mig langar til þess að deila með ykkur heima mörgu af því sem við erum að gera hérna, en líka hugmyndum um kirkju og samfélag út frá stundum róttækum gildum um félagslegt réttlæti og pólitískt hlutverk hins trúaða og kirkjunnar.

Það bíður næsta pistils

Kær kveðja heim,
Ármann H. Gunnarsson, djákni

ATH: Styttri útgáfu af þessum pistli er að finna á trú.is.

Merki: Indlandspistlar Ármanns

Pétur Björgvin Þorsteinsson, 9/4 2010 kl. 15.49