Grein eftir Kristínu Bögeskov djákna.
Greinin birtist fyrst í Víðförla í október 1996

 

Síðari hluta ágústmánaðar átti ég þess kost að fara til Danmerkur í kynnis- og námsferð í 2 vikur. Ferð mín var undirbúin af djáknanefnd íslensku þjóðkirkjunnar. Markmiðið var það að ég fengi að ganga til daglegra starfa með tveimur djáknum sem skipuleggja heimsóknarþjónustu og annað safnaðarstarf fyrir aldraða.

Fyrir djáknanefnd vakir að ég verði betur undir það búin að leiðbeina djáknanemum í starfsþjálfun og kynna þeim viðurkenndar aðferðir við undirbúning og stjórnun í heimsóknarþjónustu kirkjunnar.

Ég er fyrsti og eini djákninn hér sem alfarið sinni heimsóknarþjónstu og það er mikilvægt að vel sé af stað farið og unnið á faglegum grunni.

Margar sóknir hér í Reykjavíkurprófastdæmum sinna öflugu starfi fyrir aldraða. Þekktast er “opið hús” í kirkjum og safnaðarheimilum. Farið er í ferðir og víða er sinnt heimsóknarþjónustu. Ellimálaráð hefur stutt vel við bakið á þessari starfsemi undir stjórn Sigrúnar Gísladóttur framkvæmdastjóra þess. Einnig kemur þar til fórnfúst starf kvenfélagskvenna sem innt er af hendi í sjálfboðavinnu.

Þrátt fyrir góða leiðsögn og fræðslu í djáknafræði vantaði starfsþjálfun í heimsóknarþjónustu hér. Við fyrsti hópur djákna sem lukum námið frá Háskóla Íslands, vorum að vísu svo lánsöm að fá hingað til okkar Ingu Bengtson, djákna frá Svíþjóð sem gat miðlað okkur fræðslu frá heimalandi sínu. Það var góður undirbúningur að því starfi sem ég var kölluð og vígð til Neskirkju í fyrravetur.

Endurreisn djáknaþjónustunnar hér er ætlað að efla innbyrðis tengsl í söfnuðunum og er mikilvægur hlekkur í safnaðaruppbyggingu. Þar sem presturinn er leiðtogi safnaðarins á sviði boðunarinnar er djákninn leiðtogi safnaðarins á sviði kærleiks- og líknarþjónstu og samverkamaður prestsins. Í kirkjunni er þörf fyrir hvoru tveggja; tilbeiðslu og þjónustu.

Kynnis- og námsferð

Þessi ferð mín til danskra djákna var vel skipulögð og aðaltengiliðurinn var starfsmaður hjá De samvirkende Menighedsplejar, Gunver Bögh besögstjenstekonsulent, sem við getum þýtt með heimsóknarráðgjafi. Hún er félagsráðgjafi að mennt og hefur það hlutverk með höndum að vera til stuðnings við starfsmenn safnaða sem annast heimsóknarþjónustu. Stofnunin hefur yfirsýn og tengsl við starf yfir eitthundrað heimsóknarþjónustustarfsmenn á vegum kirkjunnar.

Det bor en bager…

Ég fékk gott herbergi í Den danske Diakonissestiftelse, systraheimilinu, sem er ein álman í risastórri byggingu á Peder Bangsvej 1 á Fredriksbergi. Staðurinn er nokkur miðsvæðis miðað við þær tvær sóknir sem ég fór til. Fyrri vikuna í Lendehöjsókn í Herlev og seinni vikuna í Risbjergsókn í Hvidovre. Gunver Bögh kom og sótti mig að morgni mánudags og við fórum með lest og strætisvagni til áfangastaðar sem var safnaðarheimilið Hjortespringvej 130 í Herlev. Þar tók á móti okkur Gunnar Larsen djákni sem ber starfsheitið sognemedhjælper. Hann sér um að skipuleggja safnaðarstarfið í sókninni fyrir alla aldurshópa. Mömmumorgnar er með líku sniði og hér en þó meira með fókus á börnin sem kemur fram í því að samveran er auglýst sem leikstofa. Hún gengur með sjálfboðaliðastarfi, farið er í leiki og mikið sungið. Eitthvað nýtt er í hverri viku. Þann dag sem ég var þar var “amman” í eldhúsinu búin að hnoða bolludeig og öll börnin fengu að móta sína bollu sem amman bakaði svo meðan börnin sungu: Det bor en bager í Norregade… Þegar bollurnar höfðu verið bakaðar fengu þau að skreyta sína bollu með glassúri og þá að borða hana.

Í Lindehöjsókn eru 16.500 íbúar og þar starfa 3 prestar og djákni allir í fullu starfi. Gunnar Larsen hafði útbúið fyrir komu mína nákvæma dagskrá alla dagana þannig að ég fengi heildarmynd af safnaðarstarfinu. Sem fyrr segir var aðalmarkmiðið með kynnisferð minni að læra skipulag og aðferðir sem danskir djáknar vinna með í heimsóknarþjónutu safnaðanna. Annað starf djáknans fléttaðist þá saman við og var gagnlegt að taka þátt í daglegri þjónustu.

Frá byrjun hefur Gunnar lagt á það áherslu að vera sýnilegur og aðgengilegur. Sýnilegur í helgihaldi í kirkjunni og aðgengilegur í safnaðarheimilinu þar sem hann hefur skrifstofu sína. Á fimmtudagsmorgnum er “personalekaffemöde” og þar drekka saman morgunkaffi prestarnir þrír, djákninn, 2 starfsmenn með starfsheitið kordegn, organisti og 2 kirkjuverðir. Gott fyrirkomulag sem stuðlar að nánu samstarfi og getur komið í veg fyrir árekstra á vinnustað. Gunnari hefur tekist vel að fá til liðs við sig sjálfboðaliða og eru nú starfandi 45 manns, flestar konur yfir miðjan aldur. Þar sem vinnumarkaðurinn sinnir ekki starfslöngun þeirra hafa þær fundið tilgang lífsins í starfi fyrir kirkjuna sína. Stærsti hópurinn eru svokallaðir “besögsvenner”. Það eru þeir sem annast heimsóknarþjónustuna. Gunnar heldur vel utanum þennan hóp með mánaðarlegum fundum og boðar einnig til samveru umræðuhópa til að ræða um fyrirfram ákveðið efni. Þann dag sem ég var með þeim var það þjáningin sem var rætt um. Þessir umræðuhópar eru handleiðsla þeirra í starfi. Náungakærleikurinn vermir og samveran tengir fólkið saman. Það er að vinna að sameiginlegu verkefni sem er að rjúfa einangrun og glæða von þeirra sem lífið hefur farið um hrjúfum höndum. Boðaðir eru einnig þeir sem hafa tekið sér hlé frá heimsóknum um stundarsakir, kannske eftir að sá sem viðkomandi heimsótti er dáinn og verið er að finna nýjan aðila sem vill þiggja þjónustu. Á miðvikudagsmorgun hefst dagskráin með því að aldraðir koma í “opið hús”, u.þ.b. 40 manns komu í “ugens lyspunkt” sem margir kalla þessar samkomur.

Djákninn frá Íslandi var vel kynntur og ég sagði fólkinu frá starfi mínu og síðan einkalífi og áhugamálum og lét myndaalbúm ganga. Djáknaskrúðinn okkar vakti almenna athygli og aðdáun því auðvitað var ég með myndir frá vígslu okkar. Fólkið var ófeimið að spyrja og var mikið spurt um hestaferðalög um óbyggðir Íslands en þau eru toppurinn á tilveru minni.

Samverunni lauk svo með léttum hákegisverði. Við fórum til guðsþjónustu á Rauðakrossheimilið í nágrenninu og heimsóttum mann sem býr í hjúkrunarheimili og skoðuðum Lille Birkholm Center sem er sambyggt hjúkrunarheimili og verndaðar þjónustuíbúðir. Þaðan er einnig stjórnað heimilisþjónustu og vernduðum þjónustuíbúðum sem og dagvistun aldraðra og fatlaðra. Gott samstarf hefur verið með stjórnendum þessa þjónustukjarna og djáknans í kirkjunni Síðasta daginn höfðum við til að rifja upp viðburði vikunnar. Við unnum í tölvunni nokkur eyðublöð til að nota til skráningar.

Síðari hluti námsdvalar minnar var svo á öðrum stað og með nýju fólki í Risbjergsókn í Hvidovre. Hanna Hummelshöj djákni er í fullu starfi í kirkjunni og er með dagskrá alla dagana. Hún er formaður stéttarfélags djákna.

Opið hús í safnaðarheimilinu á mánudagsmorgni sem hún kallar Hobbyverkstæðið. Upp úr hádegi fór að týnast til annar hópur til að æfa söng, litli kórinn þeirra. Einn hópur enn sem fer saman í dagsferðir. Hanna hefur heldur minni umsvif í heimsóknarþjónustunni en Gunnar, en tíu konur eru þar að jafnaði í sjálfboðavinnu. Á þriðjudagsmorgnum er starfsmannafundur.

Síðdegis hafði Hanna boð heima hjá sér suður við Grevestrand. Þar komu saman allir hóparnir til að kynnast og við settum upp langborð úti í garði í sól og blíðu. Barnastarfið í þessari kirkju var lifandi og glatt á hjalla. Tveir af þremur prestum sóknarinnar, organistinn og Hanna tóku virkan þátt í því starfi, hver með sitt hlutverk.

Nýjar hugmyndir

Nú er að miðla öllu því efni sem ég meðtók. Nýjar hugmyndir sem nýtast munu í þjónustu okkar djáknanna í kirkju Íslands. Hugmyndir sem staðfæra má og laga að íslenskum aðstæðum. Þakkir færi ég djáknanefndinni, sóknarnefnd Neskirkju og biskupi Íslands góðan styrk sem gerði mér fært að fara þessa ferð. Störf djákna í kærleiks-og fræðsluþjónustu kirkjunnar verða góð viðbót við uppbyggingarstarf safnaðanna hér eins og í nágrannalöndum okkar.

Ég sé fyrir mér að starfssvið íslenskra djákna í söfnuðum geti þróast í framtíð í svipaðan farveg og unnið er í þessum tveim söfnuðum sem ég kynntist í Kaupmannahöfn. Ósk okkar er sú að söfnuðurnir taki fagnandi á móti nýjum djáknum sem ljúka námi næstu misserin.