Sr. Svavar Stefánsson:
Prédikun á nýárdag 2010 kl. 14
Guðspjall: Þegar átta dagar voru liðnir skyldi umskera hann og var hann látinn heita Jesús eins og engillinn nefndi hann áður en hann var getinn í móðurlífi.

Biðjum: Guð, um aldir hefur ljósið þitt ljómað af ásjónu nýfædds barns í Betlehem sem tákn elsku þinnar og návistar mitt í ógn og illsku heimsins. Við biðjum þig: Láttu ljósið þitt lýsa okkur enn. Leið okkur frá dauða til lífs, frá lygi til sannleika, frá vanmætti til vonar, frá ótta til trausts, frá hatri til kærleika, frá stríði til friðar. Hjálpa okkur að tendra ljós fremur en að formæla myrkrinu og lát frið þinn fylla hjörtu okkar, allra manna, alheims. Í Jesú nafni.
Amen.

Náð sé með yður og friður frá Guði föður og Drottni vorum Jesú Kristi.
Amen

Ég óska ykkur öllum, kæru vinir, gleðilegs nýs árs og þakka ykkur samfylgd og ánægjuleg samskipti á liðnu ári.

Við kvöddum gamla árið, 2009, í gærkvöldi með hávaða og gauragangi samkvæmt venju og á þessum friðsæla degi nýs árs horfum við fram til óræðs tíma, ársins 2010 með vonarglampa í augum þó. Árið 2009 kemst sjálfsagt ekki á háan stall í minningunni, ár óróleika, vandamála, umbreytinga, átaka, ár hrunsins í íslensku efnahagslífi og margra þátta í þjóðlífinu. Svo mikil umskipti í þjóðmálum og afkomu eins þjóðfélags eiga sér líklega fá dæmi í okkar heimshluta og því er okkur sjálfsagt lítil eftirsjá í þessu gamla, liðna ári. Að sjálfsögðu hafa þó vafalítið ýmis persónuleg málefni hvers og eins verið með ýmsu móti, flestir átt góðar sem erfiðar stundir í eigin líf og þau vilja geyma og minnast. Slíkt er ekki nema eðlilegt.
En í dag er hafið nýtt ár, nýir tímar nýtt upphaf. Og kirkjan er með stutt guðspjall en með stóru nafni: Jesús. Það er orðið sem mætir þér á fyrsta degi nýs árs. Hann var látinn heita Jesús. Við og gengnar kynslóðir hafa bundið sínar stærstu vonir við þetta orð, þetta nafn, þennan veruleika: Jesús. Við bindum öll vonir um að þetta nýja ár verði okkur farsælt og við náum að feta okkur út úr stærstu vandamálunum, a.m.k. getum fetað okkur áfram fram á við þó ekki nema í litlum skrefum og lagt saman grunn að nýjum áherslum og nýjum viðmiðunum í endurbyggingu þjóðfélags okkar. Já, við stöndum í dag eins og rómverski guðinn Janus, sem Janúarmánuður heitir reyndar eftir, en hann var með tvö andlit, annað horfði til baka en hitt fram á við. Við lítum til baka og eigum þar reynslusjóð, kannski bitran og beiskan, en frekar viljum við horfa fram og bæta lífið og hagnýta okkur reynslu fyrri tíma, forðast það slæma en styrkja það góða. En til þess verðum við að vera í senn einlæg og heiðarleg, raunsæ og áræðin, vera óhrædd að endurskoða gildi og viðmið og vera óhrædd að breyta því sem breyta þarf, þó sársaukafullt kunni að vera. Okkur hættir nefnilega svo oft til að festast í sama farinu og binda okkur í blindni við ákveðin, að því er virðist, ófrávíkjanleg sjónarmið
Ég man þegar ég flaug í lítilli einshreyfils flugvél í fyrsta skipti, rétt innan við tvítugt. Flugmaðurinn var fjölskylduvinur, athugull, reyndur og traustvekjandi. Við settumst upp í flugvélarkrílið á Reykjavíkurflugvelli um miðjan vetur. Hann fór yfir einhvern lista um það sem þurfti að gera fyrir flugtak, athugaði mæla, ýtti á takka, tók í handföng, spjallaði við karlana í flugturninum og ég fylgdist með. Ég tók þó eftir einu. Vélin var bundin niður í flugvallarstæðið með köðlum sem festir voru í lykkjur sem steyptar voru í planið og lágu í festingar á vængjum vélarinnar. Þetta var gert svo hún fyki ekki í stórviðrum vetrarins. En átti þetta að vera svona núna þegar við ætluðum á loft? Mér leist ekki á blikuna, var jafnvel að hugsa um að hætta við og kveðja. En flugmaðurinn jók afl hreyflana og ég heyrði að karlinn í turninum gaf leyfi til að fara út á flugbraut. Nú svitnaði ég fyrir alvöru, vélin skókst til og ég reyndi að hugga mig við það að kannski væri einhver sjálfvirkur sleppibúnaður á böndunum sem drægist ofan í planið þegar vélin myndi hreyfast. Eða hvað – átti ég ekki bara að fara út og hætta við? Þá leit flugmaðurinn á mig brosandi og sagði: “Jæja, Svavar minn, ég gleymdi að losa vélina, drengur. Það hefði verið laglegt að sitja hér fastur, bundinn niður.” Og svo snaraði hann sér út og losaði böndin og við fórum í loftið.
Við bindum okkur stundum föst við ákveðnar hefðir, skoðanir, gildismat og eigum svo oft erfitt með að losa þessi bönd sem halda okkur föstum á sama stað og sjá sömu hlutina sömu augum og fyrr. Gömul viðhorf, gamlir siðir, gömul viðmið, gamlar hefðir binda okkur oft föst í sömu sporum og við hræðumst að skoða hlutina í nýju ljósi, hafa betri yfirsýn. Ég naut flugferðarinnar sem ég nefndi áðan, sá Reykjavík og nágrenni í allt öðru ljósi, borgin iðaði af lífi, ég fékk nýtt sjónarhorn, nýja sýn sem ég gleymi aldrei. Böndin sem héldu okkur losnuðu. Ég var feginn að hafa ekki hætt við í hræðslu. Þurfum við ekki að huga að því að horfa yfir þjóðfélagið okkar og þjóðlífið út frá nýju sjónarhorni, án hræðslu, en með hugrekki, djörfung og bjartsýni? Við þurfum að skoða fleiri sjónarhorn og sjónarmið, lyfta okkur upp úr hversdeginum og viðjum vanans og leyfa okkur að líta yfir lífið frá fleiri hólum en eigin bæjarhól.
Það var merkilegt viðtal við einn af hagfræðingum okkar í útvarpinu nú fyrir jólin. Hann sagði að það væri athyglisvert að tvær af fyrirferðamestu stefnum í hagkerfi og þjóðmálumræðu undanfarinna áratuga hefðu beðið skipbrot. Fyrst féll kommúnisminn, svo frjálshyggjan og nú er kapítalisminn í dauðateygjunum, sagði hann. Og fólkið sem lagði traust sitt á þessar stefnur stendur eftir ringlað og ráðþrota. Og svo bætti hann við: “Fræðimenn og hugsuðir víða um heim segja nú að sú stefna sem manneskjan á til að grundvalla líf sitt á sé trúin. Í stað þess að einblína á öfgar hinna gömlu kenninga sem byggjast að stærstu leyti á samkeppni, sérhyggju, að kúga aðra til að ná eigin markmiðum, þá hafi trúin staðið af sér þetta umrót, kristin trú og trúargildi um mildina, samkenndina, mennskuna, vonina sé það viðmið sem sé eftirsóknarvert og veiti okkur von um betra líf. Og, veistu, að ég er sammála þessu”, bætti þessi hagfræðingur við. Þetta er athyglisverð umræða.
Hann var látinn heita Jesús, segir í guðspjallinu sem tilheyrir þessum degi, nýársdegi. Þetta nafn, þessi persóna, þessi veruleiki, Jesús, vekur ekki spurningar, ekki ótta, ekki tortryggni, upphefur ekki blinda samkeppni, ekki óheftan, mannlegan yfirgang. Jesús, hann er svarið við spurningum okkar um lífsgildin, um tilgang lífs og tilveru, um samfélagið og leikreglur lífsins. Hann var látinn heita Jesús. Því nafni tengjum við jöfnuð og velferð hvers einstaklings, því nafni tengjum við umræðunni um samvinnu og samhjálp, um rétt hins kúgaða, um málstað lítilmagnans, um gagnkvæma virðingu, það nafn minnir okkur á réttlæti, kærleika, já þær fegurstu kenndir sem við höfum kynnst. Og eru það ekki gildin sem við viljum aðhyllast, eða færði markaðshyggjan, forsjárhyggjan, sérhagsmungæslan sem var undanfari hrunsins, okkur gleði og hamingju? Hann var látinn heita Jesús og hann var gefinn þér til að þú mættir sjá og finna um hvað lífið snýst, hvað það þýðir að vera manneskja í samfélaginu, umfram allt hvar lífið sanna er, í honum, hjá honum, með honum í trú og iðkun trúarlegra gilda og viðmiðana. Hann hefur staðið öll hrun og áföll, hefur átt græðandi svör þegar sár ýmissa þjóðfélagskenninga hafa sviðið sárast. Og hann mun á þessu ári og um tíma og eilífð vera sá sem er, hann sem var látinn heita Jesús. Það var býsna athyglisvert að á þjóðfundi sem haldinn var nú í haust er leið, þar sem á annað þúsund manns fóru yfir þau lífsgildi sem þau töldu að þjóðin ætti að fylgja til að laga það sem aflaga hefur farið, að þá voru nefnd þessi gildi um heiðarleika, virðingu, réttlæti og jafnrétti. Hafa þjóðfélagsstefnur þær sem nú hafa hrunið eða laskast fært okkur þessi gildi? Ekki er það svo. Skyldi trúin á hinn upprisna Jesú leggja áherslu á þau, lagði hann kannski grunn að skilningi okkar á mikilvægi þeirra? Já, kenningar kirkju hans byggja einmitt að ræktun þessara gilda sem manneskjan leitar eftir, ekki sem hugmyndir heldur að við iðkum trúna í bæn og tilbeiðslu, tileinkum okkur gildi trúar. Er það ekki stærsta áskorun okkar sem kirkju Krists og samfélags um málefni Guðs sem er eftir allt stærsta áskorun þessa nýja árs, eins og reyndar alltaf?
Kæru vinir. Gamla árið hefur kvatt og nýtt ár er hafið. Við hér í Fella- og Hólakirkju getum vissulega litið yfir liðið ár með nokkru stolti þó aldrei sé neitt verk fullnað né full gert. Kirkjustarfið hér á liðnu ári var um margt blómlegt og gjöfult og margir nutu hér uppörvunar, gleði og huggunar í trú sinni. Það er lán þessarar kirkju hversu margar góðar og vinnufúsar hendur eru ætíð reiðubúnar að leggja starfinu lið. Þakkir mínar til ykkar allra sem hér lögðu hönd að verki, sem komu til að taka þátt í helgihaldi og öðru kirkjulegu starfi eru færðar hér af heilum hug. Samstarfsfólki í kirkju og sóknarnefndum vil ég þakka gott og farsælt samstarf á liðnu ári og hlakka til áframhaldandi verkefna á þessu nýja ári. Mig langar sérstaklega að þakka söngstjóranum og organistanum okkar, Guðnýju Einarsdóttur og félögum í kirkjukórnum fyrir metnaðarfullt og glæsilegt starf sem við erum svo stolt af.
Nýtt ár verður um margt spennandi. Við skulum muna að kristin kirkja er ekki dautt hús heldur lifandi samfélag fólks sem kemur saman í nafni hans sem var látinn heita Jesús. Það samfélag rækjum við mest og best með því að sækja helgihaldið í kirkjunni og annað safnaðarstarf, hér er sú næring sem viðheldur trú á góðan Guð, sú orkustöð sóknanna sem veitir hverjum mannsins barni þá andlegu næringu sem reynsla kynslóðanna hefur sýnt að gagnast best. Góður Guð gefi okkur öllum gleðilegt og farsælt nýtt ár og í hans nafni göngum við á vit nýrra tíma í öruggri von um handleiðslu og blessun hans sem heimana skóp og vakir og verndar allt sem lifir um tíma og eilífð.

Dýrð sé Guði föður og syni og heilögum anda svo sem var í upphafi er enn og verða mun um aldir alda.
Amen

(Prédikun flutt í Fella- og Hólakirkju)