Á vef biskupsstofu tru.is má lesa bænir og sálma, bera fram spurningar um trúarleg málefni og lesa ótal svör við spurningum sem aðrir hafa borið upp. Þar er einnig að finna predikanir og pistla eftir presta og fleiri.

Séra Jón Helgi Þórarinsson, sóknarprestur

Predikun 29. ágúst 2010 kl. 11

Guðspjallstexti: Lúkas 10. 25 - 37

Fermingarbörn koma í fyrsta sinni til guðsþjónustu á þessu hausti.

Biðjum

Guð, sem elskar, þú sem sérð eymd og neyð okkar mannanna og sendir son þinn til þess að þjóna okkur í kærleika. Hjálpa þú okkur að líkjast honum. Gefðu okkur góðvild og miskunnsemi svo að við göngum ekki framhjá þeim sem þarfnast hjálpar okkar. Heyr þá bæn fyrir Jesú Krist. Amen

I

Hver er Guð?

Hvar er Guð?

Er einhver tilgangur með lífi okkar – hver er sá tilgangur?

Í vetur munum við ræða um þessar og margar aðrar spurningar í fermingarstarfinu.

Þetta eru spurningar sem voru bornar fram upphátt og í hljóði fyrir þúsundum ára, og sérhver ný kynslóð spyr.

Þetta eru spurningar sem við öll þurfum að hugleiða reglulega.

M.a. þess vegna komum við saman hér á sunnudögum kl. 11 hér í kirkjunni, til að taka frá stund til að íhuga boðskap sem okkur er fluttur og á að vekja okkur til umhugsunar um lífið og tilveruna, á hvaða leið við erum á lífsgöngu okkar. Og markmiðið er að við tökum sitthvað með okkur sem byggir okkur upp og hjálpar. Við komum hingað líka til að fela Guði líf okkar og bænarefnin stór og smá sem á okkur hvíla – og hér tökum við undir lofgjörð og þökk til Drottins Guðs, sem er upphaf og inntak alls sem er.

Við erum samfélag þeirra karla og kvenna sem vilja fylgja Jesú Kristi, og þátttaka okkar hvers og eins skiptir máli. Við erum öll mikilvæg fyrir söfnuðinn allt eins og við erum hvert og eitt einstök og óendanlega mikilvæg í augum Guðs.

II

Við heyrðum í guðspjalli dagsins Jesús segja sögu sem við þekkjum flest. Hún er ein sú þekktasta allrar Biblíunnar, um mann sem varð fyrir árás og skilinn eftir hálfdauður við vegarkantinn. Því miður er þetta ekki bara gömul saga, því fólk verður enn fyrir árásum og ofbeldi til líkama og eða sálar, hvort heldur í Palestínu, þar sem Jesús starfaði, sem og hér á landi.

Slíkt getur gerst á ólíklegustu stöðum, líka þar sem þó helst skyldi vera okkur skjól og athvarf. Börnin þekkja þetta úr skólanum, því miður, þar sem einelti og fleira alvarlegt ofbeldi á sér stundum stað. Þeir staðir sem við ættum að vera hvað öruggust á eru það víst ekki alltaf. Það á við um heimilin, vinnustaðina og kirkjuna. Því miður eru dæmi um að ýmis konar ofbeldi á slíkum stöðum, og við verðum að horfast í augu við það, til að takast á við það og allt eins til að koma í veg fyrir að slíkt geti gerst í framtíðinni.

Hún hefur verið erfið umræða síðustu vikna um alvarlega ásakanir á hendur presti og biskupi um ofbeldi og áreitni og valdið okkur mörgum sársauka. Umrædd mál eru eldri en börnin sem nú byrja í fermingarfræðslunni, en þó enn uppi í umræðunni. Ástæðan er sú að það var aldrei gengið frá þeim á sínum tíma – borðið aldrei hreinsað. Þeir sem komu að málinu vonuðust sennilega til þess að það hyrfi einhvern veginn, gufaði upp inni í dimmum skáp þar sem þögnin ríkti. Þannig var almennt tekið á svona erfiðum málum þá í okkar samfélagið.

En slíkt gerist ekki – og er okkur lærdómur – kennir að við verðum að þora að ganga í málin, líka þau erfiðu og gera þau upp. Það getur vissulega verið sársaukafullt, en það verður að gera og er nauðsynlegt.

Ef við lesum rit Gamla testamentisins þá er einmitt oft nefnt að við þurfum að kveða upp dóma yfir ranglætinu og þeim sem það iðka.

Drottinn Guð þolir ekki ranglætið né hið illa. Því verður að linna og sá sem fyrir óréttinum hefur orðið skal fá uppreisn æru sinnar – hann skal verða reistur á fætur á ný.

Lög og reglur eiga að tryggja þetta í mannlegu samfélagi – því þau eiga að standa með réttlætinu, gæta þess að ofríkismaðurinn nái ekki völdum, eða að hann verði settur af ef hann kemst að, að ofríkinu og ofbeldinu linni, og sá sem fyrir því verður verður reistur á fætur og að honum hlúð.

Þess vegna er svo mikilvægt að dómar séu upp kveðnir þar sem sanngjörn og rétt lög ráða för, en hvorki linkind né fordómar eða dómharka sem eru öfgarnar í hina áttina.

En umfram allt skal hugað að þeim sem fyrir ofríkinu verður.

III

Sagan sem Jesús gefur okkur til hugleiðingar í dag, segir frá manni sem varð fyrir ofbeldi og lá eftir það hálfdauður í vegarkantinum.

Og hugsið ykkur – í sögunni lætur Jesús prest koma að, en ganga fram hjá, og síðan einnig Levíta, sem var líka maður sem þjónaði í helgidóminum, og hann gekk einnig fram hjá.

Hvað olli?

Vissu þeir ekkert hvað þeir skyldu gera?

Voru þeir að flýta sér á fund eða í messu?

Voru þeir hræddir við blóð, en ýmsir á dögum Jesú töldu sig ekki mega snerta blóð því þá myndu þeir vanhelgast.

Kannski höfðu þeir margar aðrar ástæður að því þeim fannst til að flýta sér framhjá.

Ljóst er að hver og ein afsökun sem þeir hefðu týnt upp var marklaus í augum Drottins Guðs.

Þeirra fyrsta skylda var að stoppa og liðsinna þeim sem lá þurfandi við veginn! Hann var náungi þeirra, bróðir sem þeim bar að gæta.

Jesús lætur útlending sinna því hlutverki – mann af þjóð samverja, sem voru úti á jaðri samfélagsins, sennilega ekki með trúna né siðina alveg á hreinu, og því litinn hornauga af mörgum. En hann var sá sem miskunnarverkið gjörði, sá sem gerði það sem rétt var og skyldugt, bæði í augum Guðs og manna.

Síðustu vikur hefur komið fram hvernig vandræðagangur og ómarkviss vinnubrögð einkenndu hvernig tekið var á málum og alvarlegum ásökunum innan kirkjunnar fyrir meira en áratug.

Eins og komið hefur fram hefur sem betur fer margt gerst í okkar samfélagi á síðustu 10 árum varðandi hvernig tekið er á kynferðisbrotamálum og mörgum öðrum málum. Það á líka við um kirkjuna. Nú eru til reglur og aðgerðaráætlanir og hefur biskup kynnt endurskoðun þeirra sem hann kallar fimm vörður á leið til lækninga. Þær innihalda skipun óháðrar rannsóknarnefndar, nýja fræðsluáætlun fyrir starfsfólk og presta kirkjunnar, ganga úr skugga um með svokallaðri skimun að starfsfólk kirkjunnar hafi ekki brotið af sér á þessu sviði, úrræði kirkjunnar til þess að taka á kynbundnu ofbeldi verði endurskoðuð og að styðja presta við að vinna með mál sem tengjast kynbundnu ofbeldi.

Nú er sem betur fer hvorki prestinum né Levítanum lengur stætt á því að ganga fram hjá, né neinum öðrum.

Prestar jafnt sem aðrir þurfa að segja frá verði þeir einhvers vísir, snerti það ofbeldi gagnvart börnum. Hin ríka þagnarskylda presta, sem vert er að hafa í huga er mjög mikilvæg, hliðstæð og hjá verjendum, og er svo til ósnertanleg sem betur fer - hefur þó þessa undantekningu sem barnaverndarlög fjalla um. Þá skal prestur tilkynna. Líf og heill og framtíð barnsins er í forgangi.

Söfnuðir þjóðkirkjunnar hafa orðið fyrir miklum skaða af þeim málum sem komið hafa á ný upp á yfirborðið síðustu vikur og eru jafnvel enn að koma í ljós. Og enginn veit hvort fleira kemur út úr myrkrakompunni. Við prestar segjum að þó miklu meira en nóg sé komið, þá sé samt nauðsynlegt allra vegna að hreinsa eins vel og kostur er. Fórnalömb ofbeldisins eiga að fá uppreisn æru og fá hjálp til að vinna sig út úr erfiðri reynslu sinni.

Það á við það sem gerist á vettvangi kirkjunnar, og einnig það sem gerist innan veggja heimilisins eða annars staðar í samfélaginu. Við verðum að þora að horfast í augu við það sem gerst hefur og vinna úr því til að hjálpa þeim sem hafa orðið fyrir ofbeldi, og til að koma eins og kostur er í veg fyrir að slíkt geti gerst síðar.

IV

Elska skaltu Drottinn Guð þinn af öllu hjarta þínu allri sálu þinni öllum huga þínum og öllu mætti þínum og þú skalt elska náunga þinn eins og sjálfan þig.

Þetta er æðsta boðorðið, æðsta reglan segir Jesús – það sem allar aðrar reglur og boðorð eru að boða með einhverjum hætti.

Kæru sóknarbörn

Predikunin í dag er orðin löng – miklu lengri en venja er, en efnið er alvarlegt og mikilvægt að um það sé fjallað.

Að lokum:

Krossinn er tákn Krists og kristin boðskapar.

Hann minnir á baráttu góðs og ills, en fyrst og síðast á sigur kærleika Guðs yfir dauðans valdi, sem upprisa Krists tjáir.

Krossinn bendir líka á samfélag okkar við Guð og hvert annað.

Lóðréttur ásinn táknar samband Guðs og manns og láréttur ásinn samfélag okkar manna.

Þetta tvennt þarf að fara saman til að mynda kross, bæði hið lóðrétta sem og hið lárétta.

Til að byggja þetta samfélag kristinnar trúar byrjum við þó ætíð á lóðrétta ásnum – sem táknar samfélag manns og Guðs. Minnumst þá strax þess fagnaðarerindis sem Jesús Kristur ber með sér og boðar, að við finnum ekki Guð, né getum heldur í eigin mætti eða getu klifrað upp til Guðs. Það er Guð sem leitar okkar, kemur til okkar hvar við erum, því Guð elskar og ann þó við gleymum honum í erli daganna.

Drottinn Guð er hér, hann gengur ekki framhjá hvar við kunnum að liggja hjálparvana við vegakantinn, og allir menn ganga framhjá.

Þannig er Guð, segir Jesús, eins og faðir sem fagnar týndu barni sínu sem það finnur, eða sem og kærleiksrík móðir sem hefur alið barn sitt og fórnar öllu til að næra það og varðveita.

‚Fyrst Guð hefur elskað okkur svo mikið þá ber okkur einnig að elska hvert annað.‘ (I Jóh 4)

Eigi stjörnum ofar á ég þig að finna, meðal bræðra minna mín þú leitar Guð.

Já, þinn vil ég vera, vígja þér mitt hjarta, láta ljós þitt bjarta, leiða blessa mig.

(Sálmur 367, sunginn á eftir).