guðspjöllin og nútímann

Í safnaðarsal Glerárkirkju á miðvikudögum kl. 20-22 í október og nóvember 2011.

Bæklingur á Pdf-formi: Samræðukvöld í Glerárkirkju í október og nóvember 2011

Eyjafjarðar- og Þingeyjarprófastsdæmi í samstarfi við Glerárkirkju stendur fyrir samræðukvöldum eins og undanfarin misseri. Tilgangurinn með þeim er að skapa vettvang til samtals um kirkju og kristni og eru allir sem áhuga hafa velkomnir til að taka þátt í samtalinu.

Hvert kvöld hefst með helgistund og tveggja manna tali klukkan átta. Þar ræða tveir einstaklingar efni kvöldsins. Í kringum níuleytið er tekið stutt kaffihlé áður en að almennar umræður hefjast. Að þessu sinni spyrjum við hvað við sem lúthersk kirkja getum lært af bók páfa kaþólsku kirkjunnar ,,Jesús frá Nasaret“. Í bókinni birtist áhugaverð samfélagsrýni fræðimannsins Josephs Ratzinger, en þetta er fyrsta bók hans eftir að hann settist á páfastól sem Benedikt XVI. Bókin er innlegg í samtalið á milli samfélags og kristni.

Á þessum átta samræðukvöldum er leitast við að kalla til samtals um helgustu rit kristninnar, guðspjöllin. Meðal annars er horft til sögunnar, spurt um raunveruleika-tengingar, málefnum kirkju velt upp, guðfræðin krufin til mergjar, rýnt í tengsl leikhúss og helgihalds, sjóðir bókmennta og lista nýttir til samtals og tengsl guðspjallanna við menningu, siðferði og samfélag skoðuð. Dagskrárlok eru hvert kvöld klukkan tíu. Kynning á kvöldunum er að finna á vefjum kirkjunnar en auk þess verður hægt að fylgjast með umræðunni hér á vefnum og á www.glerarkirkja.is.

Umsjón með kvöldunum hafa Pétur Björgvin Þorsteinsson, djákni í Glerárkirkju og sr. Guðmundur Guðmundsson héraðsprestur í Eyjafjarðar- og Þingeyjarprófastsdæmi. Við þökkum Bókafélaginu Uglu fyrir stuðninginn við umræðukvöldin.

Dagskrá í okt. – nóv. 2011 á miðvikudagskvöldum kl. 20

1. Sagan og raunveruleikinn
Miðvikudagskvöldið 5. október

Spurningar kvöldsins: Hver var Jesús frá Nasaret? Áttu guðspjöllin eins og við þekkjum þau sér raunverulega stað í mannkynssögunni?

Tveggja manna tal: Jón Valur Jensson, kaþólskur guðfræðingur og sr. Jón Ármann Gíslason, prófastur í Eyjafjarðar- og Þingeyjarprófastsdæmi.

Til hliðsjónar ,,Jesús frá Nasaret“ bls. 9 til 42.

Í augum páfa liggur þetta nokkuð ljóst fyrir. Hann segir m.a.:

Et incarnatus est (Og hann Guðssonurinn, Orðið varð hold. – Þýð.) – þegar við mælum þessi orð viðurkennum við að Guð hafi stigið inní hina raunverulegu sögu (JfrN Bls. 13).

Í þessu samhengi vitnar páfi í Rudolf Schnackenburg sem leggur áherslu á að án tengslanna við Guð sé persóna Jesú óskýr, óraunveruleg og óútskýranleg. Um þetta segir páfi:

Á þessu atriði mun ég byggja bók mína. Þessi tengsl sýna Jesúm í ljósi samneytis við Föðurinn sem er hinn sanni kjarni persónuleika hans. Án kjarnans væri okkur engan veginn kleift að skilja hann og það er vegna hans sem hann er enn nálægur okkur nú. (JfrN. Bls. 11).

Enn fremur segir páfi:

Þau (guðspjöllin) þurftu ekki að klæða hann holdi vegna þess að hann var þegar holdi klæddur.  (JfrN. Bls. 12).

Íhugunartexti úr 3. kafla Lúkasarguðspjalls v. 21-22:

Jesús skírður

²¹Er allt fólkið lét skírast var Jesús einnig skírður. Þá bar svo við, er hann gerði bæn sína, að himinninn opnaðist ²²og heilagur andi steig niður yfir hann í líkamlegri mynd, eins og dúfa, og rödd kom af himni: „Þú ert minn elskaði sonur, á þér hef ég velþóknun.“ 

2. Kirkjan og guðfræðin
Miðvikudagskvöldið 12. október

Spurningar kvöldsins: Hvað segja guðspjöllin um Guð og trú kirkjunnar? Hafa lúterska og kaþólska kirkjan nálgast í skilningi sínum á trúnni? Hver er munurinn á Guðs syni kirkjunnar og hinum sögulega Jesú biblíurannsóknanna?

Tveggja manna tal: Dr. Sigurjón Árni Eyjólfsson héraðsprestur í Reykjavíkurprófastsdæmi eystra og sr. Sigríður Munda Jónsdóttir sóknarprestur á Ólafsfirði.

Til hliðsjónar ,,Jesús frá Nasaret“ bls. 43 til 78.

Auðmýkt páfa í garð þessara spurninga er allnokkur. Hann segir meðal annars:

Við glímum hér við stóru spurninguna um hvernig við getum eða getum ekki þekkt Guð, hvernig við tengjumst Guði og hvernig við getum glatað honum. Með hrokanum, sem þarf til að gera Guð að hlut og beita rannsóknarstofuaðferðum á hann, er ekki hægt að finna hann. Ástæðan er sú að það felur í sér að við höfum þegar afneitað honum sem Guði með því að hefja okkur yfir hann, víkja til hliðar kærleika og innri hlustun og viðurkenna engan raunveruleika sem við getum ekki prófað með tilraunum eða þreifað á. Að hugsa svona er að gera sjálfan sig að Guði. Og með því erum við ekki aðeins að niðurlægja Guð heldur allan heiminn og líka okkur sjálf. (JfrN. Bls. 54).

Íhugunartexti úr 4. kafla Matteusarguðspjalls v. 1-11:

Jesú freistað

¹Þá leiddi andinn Jesú út í óbyggðina til þess að djöfullinn gæti freistað hans. ²Þar fastaði Jesús fjörutíu daga og fjörutíu nætur og var þá orðinn hungraður. ³Þá kom djöfullinn og sagði við hann: „Ef þú ert sonur Guðs þá bjóð þú að steinar þessir verði að brauðum.“
⁴Jesús svaraði: „Ritað er: Eigi lifir maðurinn á einu saman brauði heldur á hverju því orði sem fram gengur af Guðs munni.“
⁵Þá tekur djöfullinn Jesú með sér í borgina helgu, setur hann á brún musterisins ⁶og segir við hann: „Ef þú ert sonur Guðs þá kasta þér ofan því að ritað er:
Hann mun fela þig englum sínum
og þeir munu bera þig á höndum sér
að þú steytir ekki fót þinn við steini.“
⁷Jesús svaraði honum: „Aftur er ritað: Þú skalt ekki freista Drottins, Guðs þíns.“
⁸Enn tekur djöfullinn hann með sér upp á ofurhátt fjall, sýnir honum öll ríki heims og dýrð þeirra ⁹og segir: „Allt þetta mun ég gefa þér ef þú fellur fram og tilbiður mig.“
¹⁰En Jesús sagði við hann: „Vík brott, Satan! Ritað er: Drottin, Guð þinn, skalt þú tilbiðja og þjóna honum einum.“
¹¹Þá fór djöfullinn frá Jesú. Og englar komu og þjónuðu honum.

3. Leikhúsið og helgihaldið
Miðvikudagskvöldið 19. október

Spurningar kvöldsins: Eru guðspjöllin vel til þess fallin að leika þau á sviði? Hvers vegna (ekki)? Hvað er sérstakt við form guðspjallanna? Hvernig tengjast guðspjöllin helgihaldi kirkjunnar?

Tveggja manna tal: Sr. Haukur Ágústsson, prestur og kennari og Aðalsteinn Bergdal leikari.

Til hliðsjónar ,,Jesús frá Nasaret“ bls. 79 til 136.

Í þessu samhengi setur páfi fram tesu sem verður að teljast í senn, skörp, vægðarlaus og spámannleg:

Mest ber þó á því að Guð er horfinn: Maðurinn er eini leikandinn sem eftir er á sviðinu. Virðingin, sem þeir sem hugsa svona segjast bera fyrir “trúarlegum” hefðum, er aðeins sjónarspil. Sannleikurinn er sá, að litið er á þær sem einhverja siði sem leyfa ætti fólki að viðhalda, jafnvel þótt þeir séu þegar allt kemur til alls merkingarlausir. Trú og trúarbrögðum er beint í átt að pólitík. Ekkert skiptir máli nema skipulag heimsins. Trúarbrögð skipta aðeins máli að því leyti sem þau geta þjónað þessum tilgangi. Þessi eftir-kristna-sýn á trú og trúarbrögð minnir ónotalega á þriðju freistinguna sem lögð var fyrir Krist. (JfrN. Bls. 70-71).

Íhugunartexti úr Markúsarguðspjalli 2. og 3. kafla v. 2.23-3.6:

Drottinn hvíldardagsins

2 ²³Svo bar við að Jesús fór um sáðlönd á hvíldardegi og lærisveinar hans tóku að tína kornöx á leiðinni. ²⁴Farísearnir sögðu þá við hann: „Lít á, hví gera þeir það sem er ekki leyfilegt á hvíldardegi?“
²⁵Jesús svaraði þeim: „Hafið þið aldrei lesið hvað Davíð gerði er honum lá á þegar hann hungraði og menn hans? ²⁶Hann fór inn í Guðs hús þegar Abíatar var æðsti prestur og át skoðunarbrauðin, en þau má enginn eta nema prestarnir, og gaf líka mönnum sínum.“
²⁷Og Jesús sagði við þá: „Hvíldardagurinn varð til mannsins vegna og eigi maðurinn vegna hvíldardagsins. ²⁸Því er Mannssonurinn einnig Drottinn hvíldardagsins.“

Á hvíldardegi

3 ¹Öðru sinni gekk Jesús í samkunduhús. Þar var maður með visna hönd ²og höfðu þeir nánar gætur á Jesú hvort hann læknaði hann á hvíldardegi. Þeir hugðust kæra hann. ³Og Jesús segir við manninn með visnu höndina: „Statt upp og kom hér fram!“ ⁴Síðan spyr hann þá: „Hvort er heldur leyfilegt að gera gott eða gera illt á hvíldardegi, bjarga lífi eða deyða?“
En þeir þögðu. ⁵Og Jesús leit á þá með reiðisvip, hvern á eftir öðrum, sárhryggur yfir harðúð hjartna þeirra og sagði við manninn: „Réttu fram hönd þína.“ Hann rétti fram höndina og hún varð heil. ⁶Þá gengu farísearnir út og tóku þegar með Heródesarsinnum saman ráð sín gegn honum, hvernig þeir gætu náð lífi hans.

4. Bókmenntir og listir
Miðvikudagskvöldið 26. október

Spurningar kvöldsins: Hver eru tengsl guðspjallanna við bókmenntaarf okkar? Gefur það okkur dýpri skilning á guðspjöllunum að nýta bókmenntarýni á þau? Hvað með fagurfræði guðspjallanna?

Tveggja manna tal: Sr. Arna Ýrr Sigurðardóttir prestur í Glerárkirkju og sr. Örnólfur Ólafsson sóknarprestur á Skútustöðum.

Til hliðsjónar ,,Jesús frá Nasaret“ bls. 137 til 174.

Í þessu samhengi veltir páfi því meðal annars upp hver tengsl orða og hugsunar séu. Hann segir:

Í reglu heilags Benedikts er að finna setninguna Mens nostra concordet voci nostrae – látum huga og tungu fylgjast að (Regla 19,7). Yfirleitt kemur hugsunin á undan orðunum; hún leitar þau uppi og raðar þeim. Þegar farið er með sálma og helgisiðabænir er þessu öfugt farið: Orðin, röddin, eru á undan hugsuninni og hugurinn verður að laga sig að þeim. Án hjálpar vitum við mennskir menn “ekki hvers við eigum að biðja” (Róm 8. 26) – við erum alltof fjarlægir Guði og hann er of leyndardómfullur og of stór fyrir okkur. Þess vegna hefur Guð komið okkur til hjálpar: Hann hefur sjálfur gefið okkur orð bænarinnar og kennt okkur að biðja. (JfrN. Bls. 139-140).

Íhugunartexti úr Jóhannesarguðspjalli 1. kafla v. 1-14:

Orðið varð hold

¹Í upphafi var Orðið og Orðið var hjá Guði og Orðið var Guð. ²Hann var í upphafi hjá Guði. ³Allt varð til fyrir hann, án hans varð ekki neitt sem til er. ⁴Í honum var líf og lífið var ljós mannanna. ⁵Ljósið skín í myrkrinu og myrkrið tók ekki á móti því.
⁶Maður kom fram, sendur af Guði. Hann hét Jóhannes. ⁷Hann kom til vitnisburðar, að vitna um ljósið og vekja alla til trúar á það. ⁸Ekki var hann ljósið, hann kom til að vitna um ljósið.
⁹Hið sanna ljós, sem upplýsir hvern mann, kom nú í heiminn. ¹⁰Hann var í heiminum og heimurinn var orðinn til fyrir hann en heimurinn þekkti hann ekki. ¹¹Hann kom til eignar sinnar en hans eigið fólk tók ekki við honum. ¹²En öllum þeim sem tóku við honum gaf hann rétt til að verða Guðs börn, þeim sem trúa á nafn hans. ¹³Þau urðu ekki til á náttúrulegan hátt né af vilja manns heldur eru þau af Guði fædd.
¹⁴Og Orðið varð hold, hann bjó með oss, fullur náðar og sannleika og vér sáum dýrð hans, dýrð sem sonurinn eini á frá föðurnum.

5. Menning og samfélag
Miðvikudagskvöldið 2. nóvember

Spurningar kvöldsins: Hvernig styðja guðspjöllin grunngildi menningar og samfélags okkar á 21. öld? Styrkir guðsmynd kristninnar karlaveldi eða jafnrétti? Hver eru menningaráhrif þess að biðja til Guðs föður?

Tveggja manna tal: Kristín Ástgeirsdóttir, framkvæmdastýra Jafnréttisstofu og dr. Sigríður Halldórsdóttir, prófessor, heilbrigðisvísindasvið Háskólans á Akureyri.

Til hliðsjónar ,,Jesús frá Nasaret“ bls. 175 til 186.

Í þessu samhengi minnir páfi á að í Biblíunni er kærleika Guðs gjarnan líkt við móðurást en tekur fram að:

… Guð er hvorki í Gamla né Nýja testamentinu ávarpaður sem móðir. Orðið “móðir” er notað sem myndmál í Biblíunni en það kemur hvergi fyrir sem nafn á Guði. Hvers vegna ekki? Við getum gert veikburða tilraun til að skilja það. Auðvitað er Guð hvorki maður né kona heldur einfaldlega guð, skapari manna og kvenna. Móðurgyðjur voru útbreiddar allt umhverfis Ísrael og kirkju Nýja testamentisins, og í Biblíunni fáum við nasasjón af tengslum Guðs við heim með hugmyndir sem voru algjör andstæða við ímynd Guðs. Gyðjur benda alltaf og ef til vill óhjákvæmilega til einhvers konar algyðisdýrkunar þar sem skilin milli skaparans og sköpunarverksins mást út. Sé þetta skoðað í þessu ljósi hlýtur tilvera hluta og fólks að streyma frá móðurkviði tilvistarinnar og við inngönguna í tímann að fá mynd í fjölbreytileika allra hluta sem til eru.

Ímyndin af Föðurnum hentar hins vegar vel til að lýsa muninum á skapara og sköpunarverki og alræðisvaldi sköpunarkraftsins. Aðeins var hægt að sýna fullkomna ímynd Guðs, hins hreina upphafna Guðs, í Gamla testamentinu með því að útiloka móðurgyðjur. (JfrN. Bls. 147-148)

Íhugunartexti úr Lúkasarguðspjalli 24. kafla v. 1-12:

Hann er upp risinn

¹En í afturelding fyrsta dag vikunnar komu þær til grafarinnar með ilmsmyrslin sem þær höfðu búið. ²Þær sáu þá að steininum hafði verið velt frá gröfinni ³og þegar þær stigu inn fundu þær ekki líkama Drottins Jesú.   ⁴Þær skildu ekkert í þessu en þá brá svo við að hjá þeim stóðu tveir menn í leiftrandi klæðum. ⁵Þær urðu mjög hræddar og hneigðu andlit til jarðar. En þeir sögðu við þær: „Hví leitið þér hins lifanda meðal dauðra? ⁶Hann er ekki hér, hann er upp risinn.  Minnist þess hvernig hann talaði við yður meðan hann var enn í Galíleu. ⁷Hann sagði að Mannssonurinn skyldi framseldur verða í hendur syndugra manna og krossfestur en rísa upp á þriðja degi.“  ⁸Og þær minntust orða hans, ⁹sneru frá gröfinni og kunngjörðu allt þetta þeim ellefu og öllum hinum. ¹⁰Þessar konur voru þær María Magdalena, Jóhanna og María móðir Jakobs og hinar sem voru með þeim. Þær sögðu postulunum frá þessu. ¹¹En þeir töldu orð þeirra markleysu eina og trúðu þeim ekki.  

6.  Heimspeki og þekking
Miðvikudagskvöldið 9. nóvember

Spurningar kvöldsins: Á trúarjátning kristinnar kirkju um Jesú sem Guðs son sér uppruna í heimspeki samtíma hans? Eða á sú játning uppruna sinn í persónu Jesú frá Nasaret? Hvernig má færa rök fyrir sérstöku sambandi Jesú við Guð? Hvernig hafa menn gert það í sögu kristninnar? Skiptir það einhverju máli?

Tveggja manna tal: Dr. Hjalti Hugason, prófessor við guðfræði- og trúarbragðafræðideild HÍ og sr. Gunnlaugur Garðarsson sóknarprestur í Glerárkirkju.

Til hliðsjónar ,,Jesús frá Nasaret“ bls. 219 til 280.

Þetta kvöld er sérstaklega horft til Jóhannesarguðspjalls og tengsla þess við samtíma Jesú og kristninnar. Hér segir páfi m.a.:

Allar hátíðir gyðinga byggðu á þreföldum grunni, … Fyrst kom náttúrutrúarhátíðir sem tengdust sköpuninni og leit mannsins að Guði í henni; úr þeim þróuðust minningarhátíðir til að minnast og fagna frelsandi gjöfum Guðs. Loks urðu minningarhátíðirnar í æ ríkari mæli hátíðir vonar um komandi og frelsandi gjafir sem enn er beðið eftir. Ræður Jesú í Jóhannesarguðspjalli eru þannig augljóslega ekki sprottnar úr ágreiningi um háspekimálefni heldur bera þær í sér allan kraft hjálpræðissögunnar og eiga sér á sama tíma rætur í sköpuninni. Þær eru fyrst og síðast vísbendingar um hinn Eina sem einfaldlega getur sagt um sjálfan sig: “Ég er.” Augljóst er að ræður Jesú beina okkur að tilbeiðslu og í þeim skilningi að sakramentinu, en á sama tíma umvefja þær spurningar og leit allra þjóða. (JfrN. Bls. 236-237)

Íhugunartexti úr Jóhannesarguðspjalli 8. kafli v. 21-30:

Ekki af þessum heimi

²¹Enn sagði Jesús við þá: „Ég fer burt og þér munuð leita mín en þér munuð deyja í synd yðar. Þangað sem ég fer getið þér ekki komist.“
²²Nú sagði fólkið:  „Mun hann ætla að fyrirfara sér fyrst hann segir: Þangað sem ég fer getið þér ekki komist?“
²³En hann sagði við það: „Þér eruð neðan að, ég er ofan að. Þér eruð af þessum heimi, ég er ekki af þessum heimi. ²⁴Þess vegna sagði ég yður að þér munduð deyja í syndum yðar. Því ef þér trúið ekki að ég sé sá sem ég er munuð þér deyja í syndum yðar.“
²⁵Fólkið spurði hann þá: „Hver ert þú?“ Jesús svaraði því: „Sá sem ég hef sagt yður frá upphafi. ²⁶Margt hef ég um yður að tala og fyrir margt að dæma. En sá sem sendi mig er sannorður og það sem ég heyrði hjá honum, það tala ég til heimsins.“
²⁷Fólkið skildi ekki að hann var að tala við þá um föðurinn. ²⁸Því sagði Jesús: „Þegar þér hefjið upp Mannssoninn munuð þér skilja að ég er sá sem ég er og að ég geri ekkert einn og sér heldur tala ég það eitt sem faðirinn hefur kennt mér. ²⁹Og sá sem sendi mig er með mér. Hann hefur ekki látið mig einan því ég geri ætíð það sem honum þóknast.“ ³⁰Þegar hann mælti þetta fóru margir að trúa á hann.

7. Samfélag og siðfraeði
Miðvikudagskvöldið 16. nóvember

Spurningar kvöldsins: Gagnrýna guðspjöllin viðtekin gildi í mannlegum samfélögum? Hvernig endurspeglast það í boðskap guðspjallanna um fátækt og ríkidæmi? Eru siðferðiskröfur guðspjallanna raunhæfar? Hvernig er Guð forsenda réttrar breytni?

Tveggja manna tal: Dr. Ragnheiður Harpa Arnarsdóttir, lektor, heilbrigðisvísindasvið Háskólans á Akureyri og sr. Gunnar Jóhannesson, sóknarprestur á Hofsósi

Til hliðsjónar ,,Jesús frá Nasaret“ bls. 187 til 218.

Svar páfa er skýrt:

… dæmisögurnar eru endanleg tjáning á leynd Guðs í þessum heimi og þeirri staðreynd að vitneskjan um Guð krefst manneskjunnar allrar – að slík vitneskja er eitt með sjálfu lífinu og getur ekki dafnað án “iðrunar”. Því að í þessum syndum hlaðna heimi eru við hlekkjuð við þyngdarafl eiginhyggju og sjálfbirgingsháttar. Þessa hlekki verður að brjóta til þess að við verðum frjáls til að taka við kærleikanum sem flytur okkur inn á svið annars þyngdarafls þar sem við hefjum nýtt líf. Í þessum skilningi er vitneskjan um Guð aðeins möguleg ef kærleiksgjöf Guðs verður sýnileg, en við verðum að þiggja hana. Í þessum skilningi sýna dæmisögurnar okkur kjarna boðskapar Jesú. Í þessum skilningi er leyndardómur krossins skráður í kjarna dæmisagnanna. (JfrN. Bls. 196).

Íhugunartexti úr Lúkasarguðspjalli 16. kafla v. 19-31:

Ríkur og snauður

¹⁹Jesús sagði þeim þessa dæmisögu: „Einu sinni var maður nokkur ríkur er klæddist purpura og dýru líni og lifði hvern dag í dýrlegum fagnaði. ²⁰En fátækur maður, hlaðinn kaunum, lá fyrir dyrum hans og hét sá Lasarus. ²¹Feginn vildi hann seðja sig á því er féll af borði ríka mannsins og jafnvel hundar komu og sleiktu kaun hans. ²²En nú gerðist það að fátæki maðurinn dó og báru hann englar í faðm Abrahams. Ríki maðurinn dó líka og var grafinn.
²³Og í helju, þar sem hann var í kvölum, hóf hann upp augu sín og sá Abraham í fjarska og Lasarus við brjóst hans. ²⁴Þá kallaði hann: Faðir Abraham, miskunna þú mér og send Lasarus að hann dýfi fingurgómi sínum í vatn og kæli tungu mína því að ég kvelst í þessum loga.
²⁵Abraham sagði: Minnstu þess, barn, að þú hlaust þín gæði meðan þú lifðir og Lasarus böl á sama hátt. Nú er hann hér huggaður en þú kvelst. ²⁶Auk alls þessa er mikið djúp staðfest milli vor og yðar svo að þeir er héðan vildu fara yfir til yðar geti það ekki og eigi verði heldur komist þaðan yfir til vor. ²⁷En hann sagði: Þá bið ég þig, faðir, að þú sendir hann í hús föður míns, ²⁸en ég á fimm bræður, til þess að vara þá við svo þeir komi ekki líka í þennan kvalastað. ²⁹En Abraham segir: Þeir hafa Móse og spámennina, hlýði þeir þeim. ³⁰Hinn svaraði: Nei, faðir Abraham, en ef einhver kæmi til þeirra frá hinum dauðu mundu þeir taka sinnaskiptum. ³¹En Abraham sagði við hann: Ef þeir hlýða ekki Móse og spámönnunum láta þeir ekki heldur sannfærast þótt einhver rísi upp frá dauðum.“

8. Jesús Kristur, sannur maður, sannur Guð?
Miðvikudagskvöldið 23. nóvember

Spurningar kvöldsins: Er Jesús bara fyrirmynd? Eða er hann Guð í mannsmynd? Hvernig birtist Jesú okkur í dag?

Tveggja manna tal: Sunna Dóra Möller, guðfræðingur og sr. Bolli Pétur Bollason, sóknarprestur í Laufási.

Til hliðsjónar ,,Jesús frá Nasaret“ bls. 281 til 341.

Um þetta segir páfi:

Hugtakið “Sonur Guðs” byggir á kjörkonungs-guðfræði Ísraels en öðlast nú algjörlega nýja merkingu sem Jesús hafði séð fyrir þegar hann vísaði til sjálfs sín sem Sonar og “Ég er”.

Þessi nýja merking fór í gegnum mörg erfið stig greiningar og erfiðra umræðna áður en hún var að fullu skýrð og tryggð fyrir tilraunum til að túlka hana í ljósi stjórnmála og goðsagna fjölgyðistrúarbragða. Í því skyni var haldið kirkjuþing í Níkeu (325 e. Kr.) þar sem orðið sameðli (homoousios á grísku) var tekið upp. Þetta hugtak helleníseraði hvorki kristna trú né íþyngdi henni með framandi heimspeki. Þvert á móti fangaði það í traustri formúlu einmitt það sem var ósambærilega nýtt og frábrugðið í samneyti Jesú við Föðurinn. Með trúarjátningunni frá Níkeu tekur kirkjan sífellt að nýju undir játninguna með Pétri: “Þú ert Kristur, sonur hins lifanda Guðs” (Matt. 16. 16). (JfrN. Bls. 341)

Íhugunartexti úr Matteusarguðspjalli 16. kafli 13-20:

Játning Péturs

¹³Þegar Jesús kom í byggðir Sesareu Filippí spurði hann lærisveina sína: „Hvern segja menn Mannssoninn vera?“
¹⁴Þeir svöruðu: „Sumir Jóhannes skírara, aðrir Elía og enn aðrir Jeremía eða einn af spámönnunum.“
¹⁵Hann spyr: „En þið, hvern segið þið mig vera?“
¹⁶Símon Pétur svarar: „Þú ert Kristur, sonur hins lifanda Guðs.“
¹⁷Þá segir Jesús við hann: „Sæll ert þú, Símon Jónasson! Enginn maður hefur opinberað þér þetta heldur faðir minn í himninum. ¹⁸Og ég segi þér: Þú ert Pétur, kletturinn, og á þessum kletti mun ég byggja kirkju mína og máttur heljar mun ekki á henni sigrast. ¹⁹Ég mun fá þér lykla himnaríkis og hvað sem þú bindur á jörðu mun bundið á himnum og hvað sem þú leysir á jörðu mun leyst á himnum.“
²⁰Þá lagði hann ríkt á við lærisveinana að segja engum að hann væri Kristur.