Saga embættisins

Sagan

Embætti söngmálastjóra var stofnað með lögum árið 1941og var þá embætti sem heyrði undir ríkið. Þetta breyttist með lagabreytingu 1993, þegar kirkjumálasjóður var stofnaður, en eftir það heyrði starfið undir kirkjuráð. Eftir að Haukur Guðlaugsson lét af störfum árið 2001 var ekki ráðið í þetta starf um tíma. Samkvæmt tónlistarstefnu kirkjunnar sem samþykkt var á kirkjuþingi 2004 skal biskup auglýsa starf söngmálastjóra til að framfylgja tónlistarstefnunni. Það var gert á haustdögum 2005.

Lögin frá 1941 kváðu á um að söngmálastjóri skyldi vera söngfróður maður og vanur að kenna söngflokkum. Hann átti að halda námskeið með kirkjuorganistum, leiðbeina þeim um söngkennslu og söngstjórn, aðstoða þá við stofnun safnaðarsöngflokka, halda almenn námskeið í safnaðarsöng og vinna að því með prestum og organistum að íslenskur safnaðarsöngur verði sem almennastur og fegurstur.

Sigurður Birkis

Fyrsti söngmálastjóri var Sigurður Birkis og gegndi hann starfinu frá1941-1960. Hann stofnaði Söngskóla þjóðkirkjunnar, þar sem kenndur var söngur, orgelleikur, kórstjórn og messusöngur. Námstími var frá tveggja vikna námskeiðum upp í fjóra vetur. Síðar var nafninu breytt í Tónskóla Þjóðkirkjunnar. Sigurður vann að því að stofna kirkjukóra, hafði forgöngu um stofnun kirkjukórasambanda innan prófastdæmanna og einnig Kirkjukórasamband Íslands, en hann var þess fyrsti formaður. Jón Ísleifsson var Sigurði til aðstoðar hin síðari ár og gegndi starfinu um skeið eftir lát hans.

Róbert A. Ottósson

tók við starfi söngmálastjóra 1961 og gegndi því þar til hann lést árið 1974. Hann hélt áfram starfi forvera sína, en jafnframt vann hann við að endurvekja klassískt messuform og fornan kirkjusöng meðal annars úr sálmabók og Grallara Guðbrands biskups, og gaf í þeim tilgangi út margvíslegt efni. Hann stofnaði Skálholtskór sem söng á Skálholtshátíðum og hann hélt fyrsta námskeiðið fyrir organista í Skálholti, sem síðar urðu árlegur liður í starfi söngmálastjóra, bæði sem námskeið fyrir organista og sem kóramót.

Haukur Guðlaugsson

Eftir lát Róberts tók Haukur Guðlaugsson við söngmálastjórn og gegndi því starfi þar til hann lét af störfum vegna aldurs sumarið 2001. Glúmur Gylfason leysti Hauk af í eitt ár. Haukur beitti sér fyrir því að sett voru ný lög um söngmálastjóra og Tónskóla Þjóðkirkjunnar. Þar voru sett skýrari ákvæði um verksvið söngmálastjóra og starfsemi Tónskólans lögfest. Þar segir meðal annars að hlutverk skólans sé að veita verðandi og starfandi kirkjuorganistum menntun í orgelleik, söngstjórn, raddþjálfun, litúrgíu, tónfræði, hljómfræði, tónheyrn og öðru er að kirkjutónlist lýtur. Helstu áhersluatriði í störfum Hauks voru Tónskólinn, heimsóknir til kirkjukóra og organista, námskeiðahald og gerð námsefnis fyrir námskeið embættisins, en þar bar hæst hin árlegu námskeið sem oftast voru haldin í Skálholti. Tvisvar voru farnar kynnisferðir organista til útlanda og orgelskoðunarferð. Útgáfustarfsemi og dreifing á margvíslegu efni til organista og kirkjukóra fór vaxandi í tíð Hauks. Sérstakur starfmaður (Ingveldur Hjaltested) var í starfi við að raddþjálfa kirkjukóra og hefur farið víða um land. Aukin starfsemi var einnig á sviði barnakóra og var starfsmaður við raddþjáfun þeirra og námskeiðahald fyrir barnakórastjórnendur (Margrét Bóasdóttir)