Strandarkirkja

Í dag (á morgun) þökkum við sjómönnum fyrr og síðar, ungum sem gömlum, lífs og liðnum fyrir starf þeirra og líf.  Þökkum þeim fyrir það að hafa við erfið og hættuleg skilyrði fært okkur björg í bú. Sérstaklega er hugur okkar með þeim sem hafa farist við störf sín og með þeim sem lokið hafa lífi sínum hér á jörðu.  Blessuð veri minning þeirra allra.  Þetta voru hetjur hafsins, í hópi hinna raunverulegu hetja þjóðarinnar. Nú er æ sjaldnar talað um hetjur hafsins – æ sjaldnar verður sjómannsstarfið tilefni rómantískra eða raunsannra hugleiðinga skálda.  Umræðan hefur færst frá sjósókninni sem slíkri yfir í fyrirkomulag, eignarhald.  Veröldin hefur líka breyst.  Tæki orðið öruggari, vistin um borð manneskjulegri, sjósóknin skipulegri, allt er kortlagt.  Þó er sumt sem aldrei breytist, brælan, volkið, erfiðið, bleitan, saltið, fjarveran. Sjómannsstarfið verður aldrei eins og hvert annað starf, það mun ávallt krefjast fórna og útgerðin verður aldrei eins og hver önnur atvinnugrein. Til þess er hún háð of mörgum náttúrulegum þáttum sem við höfum litla eða enga stjórn á. Útgerð  verður alltaf blandin áhættu, háð sveiflum – þar verða menn alltaf mis farsælir sagan kennir okkur að sumir eru einfaldlega farsælari en aðrir.

Og gleymum því ekki að sjósóknin ræður líklega baggamuninn um það að hér á landi er hægt að lifa sómasamlegu lífi. Það er hægt að lifa á gæðum landsins landbúnaði, orkunýtingu og með því að sýna ferðamönnum landið og selja þeim handverk og menningu en sjómennskan verður ávallt það sem ríður baggamuninn.  Þess vegna megum við til að halda á málum með þeim hætti að afrakstur af greininni verði sem mestur án þess að gengnið sé á höfuðstólinn – greinin verður með öðrum orðum að vera sjálfbær  - . Og við verðum að gæta þess að auðlindin sjálf hverfi aldrei úr eigu þjóðarinnar og ákvarðanir um aðgang verði ávallt með íslenskum lögum gerðar með hagsmuni þjóðar í bráð og lengd í huga.  Hvernig þessum markmiðum verður best náð er svo útfærsluatriði stjórnvalda og hvort sem það verður í meiri eða minni samstarfi við aðrar þjóðir.  Það sem snýr að kristnum dómi er fyrst og fremst þetta:  Í fyrsta lagi. Að auðlindin verði einnig auðlind fyrir komandi kynslóðir.  Í öðru lagi að réttsýni, sanngirni og jafnræði ráði ferðinni þegar ákvarðanir eru teknar um fyrirkomulag nýtingar.´

Á Sjómannadegi óska ég sjómönnum og fjölskyldum þeirra alls góðs og bið þeim Guðs blessunar.

Strandarkirkja.  Messa á Hvítasunnudag kl. 16:00 (ath. breyttan tíma) Organisti Hannes Baldursson. Kór Þorlákskirkju. Prestur Baldur kristjánsson.  Hátíðartón Bjarna Þorsteinssonar.

Þegar Íslendingar ferðast um land sitt í sumar er upplagt að koma við í Selvoginum og heimsækja Strandarkirkju.  Strandarkirkja er kirkja sjómanna, kirkja alþýðunnar, kirkja vonarinnar. Hennar er fyrst getið í Kirkjuupptalningabók Páls Jónssonar biskups í Skálholti en sá var á fótum um aldamótin 1200.  Helgisögnin segir ungur bóndasonur úr uppsveitum Árnessýslu hafi ásamt skipshöfn sinni verið að koma frá Noregi með við til húsagerðar. Þegar þeir voru komnir nær landi brast á ofsaveður, þoka og dimmviðri og þeir héldu að þeir væru að farast. Ótti manna við hafnlitla suðurströndina hefur verið mikill bæði fyrr og síðar. Þeir hétu því að byggja kirkju næðu þeir landi þar sem þeir næðu landi. Það skipti engum togum að við þeim blasti ljós, þeir réru á ljósið, skyndilega varð allt kyrrt, þegar birti af degi sáu þeir að þeir höfðu róið eftir örmjörri rennu gegnum mikinn brimgarð. Þeir reistu kirkjuna Strandarkirkju sem nú er mesta áheitakirkja á Íslandi og þótt víðar væri leitað.