Um Þingvallakirkju
Kirkja hefur verið á Þingvöllum frá því skömmu eftir kristnitöku. Sögur herma að Ólafur helgi Noregskonungur, sem kom til valda árið 1015 hafi gefið sérstakan kirkjuvið til að reisa kirkju á Þingvöllum. Ekki er vitað með vissu hvar sú kirkja stóð. Hald manna er að fyrrum hafi verið tvær kirkjur á Þingvöllum; þingmannakirkja og búendakirkja. Hafi sú síðarnefnda staðið í kirkjugarðinum. Alexíus Pálsson, síðar ábóti í Viðey var prestur á Þingvöllum skömmu eftir 1500. Sagnir eru um að hann hafi látið flytja kirkjuna úr garðinum á þann stað sem kirkjan stendur nú. Við uppgröft vestan við kirkjuna í maí 2009 kom í ljós hleðsla frá því um 1500 sem staðfestir væntanlega að kirkja var þar þá.
Kirkjan sem nú stendur á Þingvöllum, var byggð árið 1859 og vígð á jóladag það ár. Hún kostaði 526 ríkisdali og fimm skildinga. Fyrstu áratugina var kirkjan bikuð að utan, en var máluð skömmu fyrir 1900.
Í undirbúningi konungskomunnar 1907 var turni kirkjunni breytt samkvæmt tillögum Rögnvaldar Ólafssonar húsameistara. Í turninum eru þrjár klukkur, ein forn án ártals, önnur gefin kirkjunni af Jóni Vídalín biskupi á vígsluári hans 1698, og sú þriðja er „Íslandsklukkan“ frá 1944.
Kirkjan á ýmsa ágæta gripi, m.a. predikunarstól frá 1683 og altaristöflu málaða af Ófeigi Jónssyni bónda á Heiðarbæ árið 1834. Kirkjan eignaðist aðra altaristöflu eftir danska málarann Anker Lund árið 1896 sem máluð hafði verið árið áður. Gefendur voru hjónin í Skógarkoti. Litlu síðar var altaristafla Ófeigs seld fyrir 10 krónur til Englands, þaðan sem hún kom aftur 1974.
Skírnarfontur kirkjunnar frá 1962 er hannaður af Guðmanni Ólafssyni, bónda á Skálabrekku. Kirkjan á einnig skírnarfat fornt sem lengi var týnt, en er nú fundið aftur.
Kirkjan var friðuð 1. janúar 1990 samkvæmt aldursákvæði þjóðminjalaga.
Með lögum sem tóku gildi 1. júní 2007 er Þingvallakirkja eign íslenska ríkisins.
Ríkið á einnig Bessastaðakirkju og Dómkirkjuna á Hólum.
Sjá einnig
