Heimir Þór Gíslason f. 15. mars 1931 d. 3. september 2010
Minningarorð flutt í Hallgrímskirkju 11. september 2010
Inngangur
Hann var einstök útgáfa af manni og hann varð þeirrar gæfu aðnjótandi að fara suður í Kennaraskólann og verða kennari og skólastjórnandi. Það var stórt fræðslu og fróðleiksgen í Heimi Þór Gíslasyni sem við fylgjum hér í Hallgrímskirkju í dag, Hann átti kennaramenntun sína sjálfsagt því að þakka að hann hefur verið spurull og næmur, sem barn og átt gott með að læra. Og hann vildi sjálfur fara í Kennaraskólann (sagði mér systir hans Guðbjörg). Svipur hans var einlægur og opinn og hugur hans sífrjór og og hann var sem fullorðinn maður sífellt að kenna og fræða eða bollaleggja. Það er auðvelt að rifja upp röddina og andlitið sem henni fylgdi hvort sem það var út á gangstétt, inni á húsinu þeirra Siggu Helga við Hafnarbrautina, Grímsstaður heitir það, eða yfir kaffbolla á hótel Höfn. Margræður, kvikur í hreyfingum, minnisstæður.
Upphaf
Heimir Þór Gíslason var fæddur í Breiðdalnum, Selnesi í Breiðdal 15. mars 1931. Foreldrar hans voru Ingibjörg Guðmundsdóttir f. 1894 og dáin 1987 og Gísli Guðnason f. 1903 og dáinn 1982. Þau Gísli og Ingibjörg bjuggu á Selnesi sem var bújörð og voru tekjurnar drýgðar með sjóróðrum. Þau hjón sáu um rekstur Pósts og Síma í um og yfir 50 ár, lengst inn á heimilinu sem var stórt og frægt af gestrisni sinni. Í húsinu voru tvær fjölskyldur Oddný og Þorgrímur og börn þeirra hinum megin og var innangegnt á milli heimilanna. Börnin voru mörg, samkomulagið gott. Í þannig andrúmslofti elst Heimir Þór upp og hefur ugglaust átt sinn þátt í mannblendi hans og félagsþroska. Hann elst upp við öll venjuleg störf á á Selnesi þar sem einnig var nytjað sjávarfang. Þannig að heimir Þór fær í uppeldisgjöf þekkingu á báðum þeim tveimur greinum sem hafa haldið lífinu í ísloenskri þjóð. Heimir er yngstur fimm systkina, elst var Hrafnhildur, þá Margrét Helga, síðan Haukur þá Guðbjörg sem ein lifir bróður sinn og er hér með okkur í dag. Guð blessi minningu alls þessa fólks.
Kennarinn
Heimir Þór var kennari af guðs náð. Það varð ævistarf hans og fyrir það geta ,margir þakkað. Hann nemur við Kennarskólann í Reykjavík og stundaði framhaldsnám við Kennaraháskólann í Kaupmannahöfn. Hann er landsbyggðarmaður og starfaði við farskólann í Breiðdal 1953-1954, síðan við barnaskólann á Hólmavík 1954-1955, Kópaskeri 1955-1958 og Staðarborg í Breiðadal 1958-1971. Þá fer hann í Neskaupstað og er þar í eitt ár og þá fyrst fá Hornfirðingar að njóta krafta hans en þar er hann við skólastjórn og kennslu 1973-ársins 2000. Skólastjóri alls í 18 ár á Kópaskeri, í Breiðdal og við Hafnarskóla Höfn.. Það er ekki ofsagt að Heimir hafi verið kennari og skólamaður af Guðs náð. Hann var sífræðandi og þess nutu nemendur hans.
Hann var lifandi í kennslu sinni og skólastarfi og sinnti því af lífi og sál. Hann lét börnin syngja á morgnana t.d. Sá ég spóa og Upp á himin bláum boga sem verður spilað hér í kirkjunni ídag. Það lýsir því hvað honum þóttu vænt um landið sitt, sköpunina alla, náttúruna og hann kunni að njóta og vildi kenna öðrum að njóta.
,,Heimir Þór fór ekki alltaf troðnar slóðir í uppfræðslu nemenda sinna og var alla tíð frumlegur og allt að því uppátækjasamur í kennslunni.“ Segir samkennari hans og vinur Albert Eymundsson í minningargrein. ,, Ég varð oft vitni að því hvernig kennsluaðferðir hans lífguðu upp á bókalærdóminn og gerðu kennsluna og námið fjölbreyttara og áhugaverðara.“ Segir hann ennfremur.
Fjölskyldan
Faðirinn og fjölskyldumaðurinn Heimir Þór. Þau þekktust frá barnæsku því að Sigríður fæddist og ólst upp á Berufjarðarströndinni. Þau Heimir Þór og Sigríður opinberuðu trúlofun sína 1952, Sigríður Herdís Helgadóttir var þá ekki tvítug, og fóru að búa suður í Reykjavík. Heimir Þór var þá í Kennarskólanum. Þau gifta sig 29. maí 1954.
Á tíu ára tímabili eignuðust þau fjögur börn:
Helga Nína fæddist 1953. Hún er fráskilin og á þrjú börn Vilmu Kristbjörgu, Kolbeinn Örn og Friðrik Heimir
Hrafn Margeir fæddist rösku ári síðar. Börn hans eru Haukur Margeir, Herdís Þóra og Benedikt Arnar. Stjúpdóttir hans er Sigurveig Ósk.
Sigurþór Albert fæddist 1962. Hann er kvæntur Ólöfu Kristín Sigurðardóttur eiga þau tvö börn, Sigríði Regínu og Ólaf Gísla.
Yngstur er Gísli Björn fæddur 1963, hann er ókvæntur og barnlaus.
Langafabörnin eru fjögur.
Auk barna sinna voru þau hjónin með fósturbörn um lengri eða skemmri tíma og tóku að sér SOS barnaþorpsbarn, átta ára stúlku frá Bólivíu og sáu um hana í tíu ár.
Faðirinn
Hann var góður faðir. Sannur konungur hjartans, gæsku og mannúðar eins og dóttir hans Helga Nína kemst að orði. Og lýsing hennar á kannaranum og fjölhuganum Heimi Þór verður ekki sannari er hún segir ,,Fjölbreytileiki þess sem hann kenndi mér spannar allt frá því að dansa ballett, spila fótbolta, klífa kletta, skríða skriður, hitta nagla á höfuðið, planta trjám, standa á skíðum og skautum til þess að meta flestar tegundir tónlistar…hann var sannkallaður mentor“
Nátrtúruskoðarinn
Svo virtist manni sem Heimir væri sífellt að. Hann var mikill náttúruskoðari, kleif fjöll, safnaði steinum, týndi grös. Það var feikna skemmtilegt að koma heim til þeirra Siggu á níunda og tíunda áratugnum og skoða steina sem skreyttu heimilið., Hann var mikill náttúruverndarsinni. Þá þekkti hann landið sitt út og inn. Það var eins og að ferðast með alfræðiorðabók við hliðina á sér sagði mér náinn honum. Hann vissi allt, nöfn og sögur og sagnir tengdar hólum og dölum. Helst vildi hann vera farþegi á leiðinni Reykjavík – Höfn til þess að geta sagt frá og best þótti honum að sitja í rútum og kaupfélagsbílum og sjá yfir.
Fjallagrasamaðurinn Heimir.
Allt frá árunum upp úr 1980 söfnuðu þau hjónin Heimir og Sigríður fjallagrösum og fluttu til Evrópu. Næmi hans, færni, og þekking á náttúrunni gerði hann að sérfræðing í þessum efnum. Útflutningur þeirra hjóna náði hámarki eftir Tjernóbyl slysið 1989 þegar Evrópsk náttúra varð meira og minna geislavirk, en ekki íslensk. Þau týndu fjallagrös á hverju sumri um austurland og norðausturland um langt árabil. Þar er mikil saga ósögð en ég hygg að heimildir um þetta tímabil í lífi þeirra hjóna séu nægar í myndum og texta sem Heimir lætur eftir sig.
Myndatökumaðurinn
Hann filmaði heil býsn. Ég held að krakkarnir hafi sagt mér að hann ætti sjö hundruð klukkustundir af áteknum filmum heil býsn, sumt unnið og klippt í myndir, annað óunnið. Hann var fréttaritari og myndatökumaður og Sjónvarpsins í yfir tuttugu ár á Höfn og er nafn hans af þeim sökum vel þekkt. Það má vel vera að hann hafi verið frá því að hann kom á höfn upp úr 1970. Í því embætt var hann vakinn og sofinn og flyt ég hér þakkir frá Sjónvarpinu. Vinir hans þar minnast hans með þakklæti og virðingu. Hann hafði ekkert gaman af því að vera í mynd ,sem hann var þó oft, en dró hina og þessa af stað með sé í það hlutverk, þann sem hér stendur t.d. um skeið. Það var mjög gaman að vinna með Heimi en það var oft mikið bras á honum. Ég man að við þurftum einu sinni að taka frétt þrisvar. Fyrst var engin filma í vélinni, næst gleymdi hann að kveikja á henni en svo gekk það í þriðja sinn. Svona var Heimir, svoldið viðutan snillingur þegar kom að tækjum en samt á kafi í þeim, upptökum, myndvinnslu, þáttagerð og kvikmyndagerð. Lét sig ekki.
Trúnaðarstörf
Heimir gegndi trúnaðarstörfum um æfina. Hann var oddviti Breiððdalshrepps 1966-1970 og á Höfn er hann lengi ritari á fundum hreppsnefndar eða sveitarstjórnar. Ég hef nú ekki tekið þetta saman, en hann vann mikið að málum Slysavarnarfélagsins og annarra slíkra samtaka, Sigríður var með Rauða Krossinn. Ég man eftir Heimi sem áfengisvarnaráðunautur A- Skaft.komandi niður á Eystra Horn með greinar og ábendingar. Hann var einn af velunnurum og bakhjörlum þess blaðs. Þá var hann í Alþýðubandalaginu á Höfn en í því var á þeirri tíð á Höfn mikið safn af ágætismönnum. Hann var pólítískur maður, maður jafnaðar og réttlætishugsjóna. Sístarfandi að öllu því sem honum fannst leiða til betri heims og betra samfélags. Afar greiðvikinn og hjálpsamur og átti drjúgan hlut í því að gera Höfn að þeim áhugaverða stað sem hann varð á seinni hluta síðustu aldar.
Dagbókin
Ljósmyndum hélt hann saman og lét eftir sig mikið safn. Þá má ekki gleyma því að Heimir hélt dagbók um áratugaskeið og vann að því síðustu árin að koma henni í tölvutækt form. Er ekki að efa að þar eru margar skemmtilegar og fróðlegar athuganir á lífinu og tilverunni og dýrmætar upplýsingar um það líf og þá lífshættis ems töðugt rennar okkur úr greipum í straumi tímans.
Safnarinn
Heimir var safnari af lífi og sál. Safnaði grösum og steinum eins og komið hefur fram en einnig upplýsingum af öllu tagi. Tölfræði hvers konar var honum hugleikin. Hann skráði t.d. hjá sér að hann hefði gegnt 60 störfum um æfina sumum að vísu ekki veigamiklum eins og að vera vikapiltur en hann hefur gengt þeim öllum vel. Sjaldan hef ég kynnst manni sem var eins og áhugasamur um það sem hann fékkst við hverju sinni. Hann beindi athygli sinni óskertri að því, lifði í því, trúr yfir litlu sem miklu.
Skapgerðin
Glatt hjarta gerir andlitið hýrlegt, segri í Orðskviðum Salómons. Heimur Þór var iðulega með bros í andlitinu. Það var oftast létt yfir honum og hann raulaði oft fyrir munni sér. Það var bjart yfir fallegu andlitinu og hann setti mál sitt iðulega fram af léttleika. Hann var mjög frjór í hugsun, var alltaf að láta sér detta eitthvað í hug og útlista. Mér datt stundum í hug að samfélagið mætti gera meira með hugdettur hans en það er önnur saga.
Trúmaðurinn
Ekki fór nú mikið fyrir trúmanninum. Heimir Þór var skynsenishyggjumaður, sósíalisti. En hann söng í kirkjukórnum á Höfn og þau hjón bæði og lagði kirkjunni gott eitt til i orði og verki. Ég held að hann hafi í hjarta sínu alveg umborið það sem presturinn var að segja og umburðarlyndið hafði hann í meira mæli en flestir en þó ekki gagnvart illsku né illri meðferð á skepnum, mönnum eða náttúru. Hann mátti ekkert aumt sjá og var t.a.m. einn af þeim mönnum sem ekkert hafði gaman af því að veiða.
Nafn hans er því örugglega framarlega í gullnu bókinni. Þar eru góðu mennirnir. Hinn góði hlýtur velþóknun af Drottni, segir á einum stað. Og það var með Heimi í huga að ég las upp úr 1. Pétursbréfi hér áðan en sá postuli leggur í bréfinu meira upp úr framgöngu manna en trúarjátningum.
Magnea
Heimi leið ekki vel eftir að Sigríður lést árið 2003 en óþreytandi var hann hennar hjálparhella í veikindum hennar. Tveimur árum eftir fráfall Sigríðar kom engill í konulíki til skjalanna, Magnea Sigurbergsdóttir kom inn í líf hans. Dætur þeirra plönuðu það að fá þau til að dansa saman en Heimir Þór hafði alltaf verið mikill dansmaður og það varð ást við fyrsta dans, skömmu síðar flutti hann til hennar á Lindagötuna. Og þau dönsuðu saman oft í viku og Heimir naut síðustu áranna með Magneu og varð uppáhald uppkominna barna Magneu, Önnu Lísu, Sæmundar, Ólínu og Braga og sem afi barnanna þeirra. Á þessum síðustu árum gekk hann frá miklu af dagbókum sínum og var sískrifandi og gekk frá filmum og myndum. Hann var ekki heilsuhraustur og vissi að tími hans var takmarkaður. En hann fékkst samt við ýmislegt. Var á vegum Borgarbókasafnsins að segja börnum sögur t.d. þar var hann í essinu sínu t.d. þegar hanns agði söguna af því þegar hann fór með pabba sínum á hjólunum 1940 að færa breskum hermönnum jólatertu en Heimir Þór mundi stríðið. Hann lifði af naumlega loftárás, eina af þeim fáu sem gerð var á Íslandi sem níu ára drengur austur í Breiðadalsvík í byrjun seinni heimsstyrjaldarinnar og fyrir hreina heppni slapp fyrir horn undan sprengju úr flugvél
Mannvinur
Mikill mannvinur hefur kvatt. Maður ekki einhamur og það er margs að minnast. Hann mun hvíla í þeirri fegurð sem hann skynjaði manna best á Höfn þar sem útsýni er til fjallanna og skriðjöklana ofar grænum gróðri eyjanna og annesjanna þar sem blár himinn rennur saman við bláan jökulinn og fegurðin ein ríkir ofar öllu öðru. Þar sem bjartar stjörnunætur loga undir himins bláum boga. Guð blessi minninguna um Heimi Þór Gíslason. Minning hans mun fylgja okkur hinum svo lengi sem öndin blaktir. Guð blessi og helgi minningar ástvina hans, barna, barnabarna, Magneu og annarra sem líf hans var tengt ástúðarböndum.
Kveðjur
Kveðja frá Herdísi Þóru Hrafnsdóttur í Taiwan og Hauki Margeiri Hrafnssyni sem stundar nám í Póllandi
Kveðjur frá Árna Guðjóni Aðalsteinssyni og fjölskyldu, Aðalsteins og Margrétar en Árni Guðjón leitar sér nú lækninga í Svíþjóð.
Kveðja frá Skyldmennum hans í Vesturheimi William & Janet Muldoon ,, Heimir, skrifa þau var í miklu uppáhaldi hjá okkur. Hann var mjög atorkusamur og áhugasamur, hafði fjölbreytt áhugasvið og það sem mest um vert, mjög vænn við fjölskyldu sína í Ameríku. Hann sýndi þeim land sitt og skrifaðist á við þau.
Eftirminnilegur samferðarmaður er kvaddur. Við kveðjum hann, samfélagið á Höfn, vinir hans hvarvetna og samstarfsmenn með virðingu og þakklæti
Amen
Hallgrímskirkja 11. september 2010.
Baldur Kristjánsson