My Bread and Bread for Me / Mitt eigið brauð og brauð handa mér
Text: Exodus 16:1-3,12-16Acts 2:41-47John 6:26-35 *ískensk þýðing niður
Grace and peace be with you from God our Father and the Lord Jesus Christ. - Amen.
1.
Today’s text from the Gospel of John is about a dialogue between Jesus and the people in Capernaum, a town on the northern shore of the Sea of Galilee (also known as the Sea of Tiberias). Before today’s text, at the beginning of John chapter 6, there is a famous story where Jesus provided bread to a crowd of five thousand people and satisfied them. At that time, there were actually only five loaves of bread and two fish offered by a young boy, but Jesus multiplied the bread and fish through a miracle and satisfied the people.
Jesus then moved from the place where he performed that miracle and came to Capernaum, located on the northern shore of the lake. However, the crowd who had eaten the bread followed him all the way there. That is the setting for today’s story. Jesus says to the people who followed him: “Very truly I tell you, you are looking for me, not because you saw the signs but because you ate the loaves and had your fill.” (Verse 26) It is understood that even though the people had already been fed and satisfied, they followed him expecting to get even more bread.
2.
How we understand Jesus’ words to them—"you are looking for me, not because you saw the signs but because you ate the loaves and had your fill"—seems to differ from person to person. Some people read a critical attitude in Jesus, while others understand it rather as an attitude of nurturing based on loving-kindness.
Personally, I understand Jesus’ attitude toward these people not as critical, but as a positive stance where he accepts them while wanting to guide them in an even better direction. This is because the life of the common people in the Galilee region at that time is thought to have been extremely difficult, and also because of the fact that Jesus had already given them plenty of bread once before—in other words, he had pitied them.
The people of Galilee were heavily taxed by their ruler, Herod Antipas. Herod was carrying out foolish policies, such as building Roman-style cities to please the Roman Empire, and the cost was placed as a burden on the common people. In addition, there was also a religious tax for the Temple in Jerusalem. It is said that the lives of the common people were literally such that they had to "worry about tomorrow’s bread." When Jesus performed the miracle of the bread and fish for the crowd of five thousand, I believe he was already deeply empathizing with their present reality.
Here, let us also pay attention to the double meaning of the word "bread." Of course, bread primarily refers to the bread we eat. Water and food are the fundamental conditions for our physical existence.
However, when people are in a situation where they are "worried about tomorrow’s bread," that word means that they carry anxiety about other parts of their lives, such as the cost of seeing a doctor, or, for a fisherman, the cost of repairing and maintaining boats and nets for fishing. The second meaning of "bread" is "actual necessities of life."
When we pray the Lord’s Prayer every day, we say, "Give us today our daily bread." I think few people speak of this "daily bread" while thinking only of physical bread. It is natural for us to think of "our daily needs in general."
Therefore, when the people followed Jesus all the way to Capernaum, they were not only pressed by the need for "tomorrow’s bread," but were also driven by various necessities of life. They must have expected that Jesus would surely do something for them.
3.
To the people who came with such expectations, Jesus speaks a new teaching: "Do not work for food that spoils, but for food that endures to eternal life, which the Son of Man will give you." (Verse 27)
This is a word that guides the people toward the salvation that Jesus brings. But what I want us to notice is that Jesus is not denying their need for "daily bread." When Jesus says, "Do not work for food that spoils," it is not a denial, but rather an emphasis on the next words: "work... for food that endures to eternal life." He is teaching them: "Your hearts are dominated by the bread that you must keep eating every day. Now, seek also the 'unspoiling bread of life' from the bottom of your hearts."
Here, let us think a little about ourselves. Our congregation has a unique characteristic. That is, many people who are applying for refugee status gather here. Although it may not be as much the case right now, for most of our past, there were many days when those seeking asylum made up half or even more of our attendees.
When an asylum seeker comes to church, they are pressed by the "necessities of life." In the words of the Gospel, they come seeking "bread." I do not mean physical food. The core of their need is "residency" to live as a human being. Of course, we as the church wish to do everything we can to meet that person's "needs."
From experience, many asylum seekers hold the expectation that if only their residence permit is granted, everything in their life will go smoothly. Considering their situation at the time, this is a natural expectation. However, even if they obtain a residence permit with God’s help, that is not the end of everything. In fact, it is just the beginning of their actual life.
Next, they must find an apartment, and they also need a job. To get a job, in many cases, a certain level of Icelandic is required. This means they also have to learn Icelandic. For some people, they must move forward with all of this while fighting the trauma of their painful experiences back home.
Even when the foundation of life is finally established in this way, it does not mean a rose-colored life begins from there. It simply means the beginning of life as an ordinary foreign immigrant. Naturally, they have only reached almost the same starting line as so-called "ordinary foreign residents," and many more difficulties are still to come.
In other words, the "necessities of life" appear one after another. Here is no end to them. Indeed, we must eat bread every day. This is the same for everyone. Actually, there is no distinction between Icelanders, immigrants, or asylum seekers here. The reason I took asylum seekers as an example now is simply because I thought the "necessities of life" are expressed in a way that is easy to understand.
4.
So, now, we must put ourselves in the place of those people in Capernaum in the Gospel. To us, who are pressed by the "necessities of life" and have come to Jesus seeking help, Jesus says: "Do not work for food that spoils, but for food that endures to eternal life." We ask: "What must we do to do the works God requires?" (Verse 28) Jesus' answer is: "The work of God is this: to believe in the one he has sent." (Verse 29)
Jesus continues further: "I am the bread of life. Whoever comes to me will never go hungry, and whoever believes in me will never be thirsty." (Verse 35) He declares that the "unspoiling bread," the "bread that endures to eternal life," is Jesus himself.
Now, since most of us here are Christians, we are already receiving Jesus, this bread of life. But even so, that does not mean our "necessities of life" disappear or become any lighter, does it? To us who are living in the present, what does this "unspoiling bread" mean?
Since this is not clearly written in the Bible, we have no choice but to seek the answer under the guidance of the Holy Spirit. I was given an inspiration that the key to that answer lies in our text from the Book of Acts. Today’s text describes how the believers who received the Holy Spirit used to live:
"All the believers were together and had everything in common. They sold property and possessions to give to anyone who had need. Every day they continued to meet together in the temple courts. They broke bread in their homes and ate together with glad and sincere hearts, praising God and enjoying the favor of all the people."(Acts 2:44-47a)
The believers "had everything in common... and gave to anyone who had need." This sounds like the kind of description that communism raised as an ideal, but the people did not do this because of a social system. They did it because they voluntarily wished to do so. Why? It is because the people who were connected to Jesus, the "bread of life," had the eyes of their hearts opened, and they became able to see things they couldn't see before.
What they became able to see, in this context, is "the needs of others." When we are desperate, seeking our own bread, we can only think of our own needs. Our minds become completely filled with our own concerns. Even though our neighbor might be pressed by similar needs, we become unable to see that. At that moment, we are actually isolated. Our connection with those around us is broken. "The necessities of life" can push us even to that point. We were in the same place, but we weren't living together.
And when we are made aware of this, we realize that there was a need we ourselves had, which we did not notice on our own. That is something different from the "necessities of life." That is the "need of the spirit"—which is the need to be in a right relationship with God.
When our relationship with God comes into the right place, we become able to see many things that we could not see before. One of those things is that our neighbor, too, is living with their own needs. And also, we realize that we had lost our connection with our neighbor.
5.
There was a famous theologian named Dietrich Bonhoeffer,who lived in Germany whrn Hittler was in power. In his book, "Life Together," he wrote like this: "As long as we eat our bread together, we will have enough even with the least. Hunger begins only when someone wants to keep their bread for themselves alone. This is a strange law of God."
Today, we are living in an era where those who are considered the "powerful people" in society compete to "keep their bread for themselves alone." In such an era, each of us is also pressed by our own "necessities of life" and forced to seek bread for ourselves.
Because this is our reality, we must receive the "bread of life" and satisfy our "spiritual hunger" by being connected to Jesus. If our spirits remain hungry, in this harsh reality, before we know it, we will end up not "getting bread to live," but rather "living to get bread." This is nothing other than a "life dominated by this world."
The "bread of life" does not make the bread we eat unnecessary, but it prevents us from becoming slaves to the bread we eat. "Man shall not live on bread alone, but on every word that comes from the mouth of God." (Matthew 4:4)
We need many things besides bread. Just as we need bread, our neighbor also needs bread. Just as we need our neighbor, our neighbor also needs us. Life is not only about receiving, but it also includes giving. That is what it means to live.
After this, we will hold the Holy Communion. It is none other than the Lord Jesus himself who invites us to the holy table. There, let us receive the "bread of life and the wine of life" with thanksgiving, and let us confirm the power and love of God given within us.
Peace of God, which surpasses all understanding, will keep your hearts and your minds in Christ Jesus. - Amen.
****
Textar: 2.Móse 16:1-3,12-16 Postulasagan 2:41-47Jóhannesar 6:26-35
Náð sé með ykkur og friður frá Guði föður vorum og Drottni Jesú Kristi. – Amen.
1.
Texti dagsins úr Jóhannesarguðspjalli segir frá samtali Jesú við fólkið í Kapernaum, bæ á norðurströnd Galíleuvatns, sem einnig er kallað Tíberíasarvatn. Fyrir texta dagsins, í upphafi 6. kafla Jóhannesarguðspjalls, er hin vel þekkta frásaga um hvernig Jesús gaf fimm þúsund manns brauð að borða og mettaði þá. Þá voru í raun aðeins fimm brauð og tveir fiskar sem ungur drengur lagði fram, en Jesús margfaldaði brauðið og fiskana með kraftaverki og mettaði fólkið.
Síðan fór Jesús frá staðnum þar sem hann hafði unnið þetta kraftaverk og kom til Kapernaum á norðurströnd vatnsins. Fólkið sem hafði borðað brauðið elti hann þó alla leið þangað. Þar hefst frásaga dagsins. Jesús segir við fólkið sem fylgdi honum:
„Sannlega, sannlega segi ég yður: Þér leitið mín ekki vegna þess að þér sáuð táknin, heldur vegna þess að þér átuð af brauðunum og urðuð mettir.“ (26. vers)
Af þessu má skilja að þótt fólkið hefði þegar fengið nóg að borða og verið satt, fylgdi það Jesú áfram í von um að fá enn meira brauð.
2.
Það fer eftir hverjum og einum hvernig við skiljum orð Jesú til fólksins: „Þér leitið mín ekki vegna þess að þér sáuð táknin, heldur vegna þess að þér átuð af brauðunum og urðuð mettir.“ Sumir lesa í þessum orðum gagnrýni af hálfu Jesú, en aðrir skilja þau frekar sem umhyggju og leiðsögn sem sprettur af kærleika.
Persónulega skil ég afstöðu Jesú til þessa fólks ekki sem gagnrýni, heldur sem jákvæða afstöðu þar sem hann tekur við því eins og það er, en vill jafnframt leiða það á enn betri leið. Ástæðan er sú að líf almennings í Galíleu á þessum tíma var talið afar erfitt. Auk þess hafði Jesús þegar einu sinni gefið þessu fólki ríkulega af brauði. Það sýnir að hann hafði samúð með því.
Fólkið í Galíleu bjó við þunga skattheimtu af hálfu Heródesar Antípasar, landsstjóra síns. Heródes rak óskynsamlega stefnu, meðal annars með því að byggja borgir í rómverskum stíl til að þóknast Rómaveldi, og kostnaðurinn lenti á herðum almennings. Þar að auki þurfti fólkið einnig að greiða skatt til musterisins í Jerúsalem. Sagt er að líf almennings hafi bókstaflega einkennst af því að þurfa að „hafa áhyggjur af brauði morgundagsins“. Þegar Jesús mettaði fimm þúsund manns með brauðunum og fiskunum tel ég að hann hafi þegar fundið djúpa samúð með þessari erfiðu stöðu þeirra.
Við skulum einnig veita því athygli að orðið „brauð“ hefur tvöfalda merkingu. Auðvitað vísar það fyrst og fremst til þess brauðs sem við borðum. Vatn og fæða eru grundvallarskilyrði líkamlegs lífs okkar.
En þegar fólk lifir við það að „hafa áhyggjur af brauði morgundagsins“ nær merking orðsins lengra. Þá felur það einnig í sér áhyggjur af öðrum nauðsynjum lífsins, svo sem kostnaði við læknisþjónustu eða, þegar um fiskimann er að ræða, kostnaði við að gera við og viðhalda bátum og veiðarfærum. Þessi önnur merking orðsins „brauð“ er því „þær nauðsynjar sem fólk þarf til að lifa“.
Þegar við biðjum Faðir vor á hverjum degi segjum við: „Gef oss í dag vort daglegt brauð.“ Ég held að fáir fari með þessi orð og hugsi eingöngu um hið bókstaflega brauð. Okkur er eðlilegra að hugsa um allar þær daglegu þarfir sem við höfum.
Þess vegna, þegar fólkið fylgdi Jesú alla leið til Kapernaum, var það ekki aðeins knúið áfram af áhyggjum af „brauði morgundagsins“, heldur einnig af margvíslegum öðrum nauðsynjum lífsins. Það hefur eflaust vænst þess að Jesús myndi á einhvern hátt hjálpa því.
3.
Við fólkið sem kom til hans með þessar væntingar talar Jesús nú nýjan boðskap:
„Vinnið ekki að þeirri fæðu sem forgengileg er, heldur að þeirri fæðu sem varir til eilífs lífs og Mannssonurinn mun gefa yður.“ (27. vers)
Þessi orð vísa fólkinu til þeirrar hjálpræðisgjafar sem Jesús kemur með. En það sem ég vil að við tökum eftir er að Jesús er ekki að hafna þörf þess fyrir „daglegt brauð“. Þegar hann segir: „Vinnið ekki að þeirri fæðu sem forgengileg er,“ er það ekki afneitun á þeirri þörf, heldur áhersla á það sem kemur á eftir: „vinnið … að þeirri fæðu sem varir til eilífs lífs.“ Hann er í raun að kenna þeim: „Hjörtu ykkar eru bundin við brauðið sem þið þurfið að afla ykkur á hverjum degi. En leitið einnig af öllu hjarta að hinu óforgengilega brauði lífsins.“
Við skulum nú hugleiða þetta í ljósi okkar eigin safnaðar. Söfnuður okkar hefur sérstakt einkenni. Hér safnast saman margir sem hafa sótt um alþjóðlega vernd. Þótt það eigi kannski ekki eins mikið við núna, þá var það lengst af þannig að hælisleitendur voru oft helmingur safnaðarins eða jafnvel fleiri.
Þegar hælisleitandi kemur í kirkju er hann undir miklum þrýstingi vegna „nauðsynja lífsins“. Með orðalagi guðspjallsins má segja að hann komi í leit að „brauði“. Ég á þá ekki við bókstaflegt brauð. Það sem hann þarfnast mest er dvalarleyfi, það er að fá að lifa mannlegu lífi í öryggi. Að sjálfsögðu viljum við sem kirkja gera allt sem í okkar valdi stendur til að mæta þessum þörfum.
Af reynslu veit ég að margir hælisleitendur gera sér vonir um að ef þeir fái dvalarleyfi muni allt annað í lífi þeirra ganga vel. Miðað við aðstæður þeirra er það eðlileg von. En jafnvel þótt þeir fái dvalarleyfi með hjálp Guðs er það ekki endapunkturinn. Í raun er það aðeins upphafið að hinu raunverulega lífi.
Næst þurfa þeir að finna sér húsnæði og einnig vinnu. Til að fá vinnu þarf í mörgum tilvikum ákveðna kunnáttu í íslensku. Þess vegna þurfa þeir jafnframt að læra íslensku. Sumir þurfa að takast á við allt þetta á sama tíma og þeir glíma við áföll og sársaukafullar minningar frá heimalandi sínu.
Og jafnvel þegar þeir hafa loksins náð að byggja upp traustan grunn undir líf sitt þýðir það ekki að rósrauður kafli taki við. Það er einfaldlega upphafið að lífi venjulegs innflytjanda. Þeir hafa þá aðeins náð nokkurn veginn sömu byrjunarlínu og aðrir erlendir íbúar landsins, og mörg verkefni og erfiðleikar eru enn fram undan.
Með öðrum orðum: „nauðsynjar lífsins“ taka aldrei enda. Þær birtast hver á fætur annarri. Við þurfum öll að afla okkur daglegs brauðs á hverjum degi. Það á jafnt við um alla. Hér skiptir engu máli hvort við erum Íslendingar, innflytjendur eða hælisleitendur. Ástæðan fyrir því að ég nefndi hælisleitendur sem dæmi er einfaldlega sú að í þeirra aðstæðum verður merking „nauðsynja lífsins“ sérstaklega skýr.
4.
Nú skulum við því setja okkur í spor fólksins í Kapernaum í guðspjallinu. Til okkar, sem erum undir þrýstingi vegna „nauðsynja lífsins“ og komum til Jesú í leit að hjálp, segir hann:
„Vinnið ekki að þeirri fæðu sem forgengileg er, heldur að þeirri fæðu sem varir til eilífs lífs.“
Við spyrjum þá: „Hvað eigum við að gera til að vinna þau verk sem Guð vill?“ (28. vers)
Jesús svarar:
„Þetta er verk Guðs: að þér trúið á þann sem hann hefur sent.“ (29. vers)
Síðan heldur Jesús áfram:
„Ég er brauð lífsins. Sá sem kemur til mín mun aldrei hungra, og sá sem trúir á mig mun aldrei þyrsta.“ (35. vers)
Hann lýsir því yfir að hið „óforgengilega brauð“, „brauðið sem varir til eilífs lífs“, sé hann sjálfur.
Flest okkar sem hér erum erum kristin og höfum þegar tekið á móti Jesú, þessu brauði lífsins. En þrátt fyrir það hverfa „nauðsynjar lífsins“ ekki og verða heldur ekki endilega léttari, er það? Hvað merkir þá þetta „óforgengilega brauð“ fyrir okkur sem lifum hér og nú?
Þar sem Biblían útskýrir þetta ekki með beinum hætti verðum við að leita svarsins undir leiðsögn Heilags Anda. Mér finnst lykillinn að svarinu felast í textanum úr Postulasögunni sem við heyrðum í dag. Þar er lýst því hvernig hinir trúuðu lifðu eftir að þeir höfðu tekið á móti Heilögum Anda:
„Allir hinir trúuðu voru saman og höfðu allt sameiginlegt. Þeir seldu eignir sínar og eigur og skiptu andvirðinu milli allra eftir því sem hver hafði þörf fyrir. Dag hvern voru þeir staðfastir saman í musterinu. Þeir brutu brauð á heimilum sínum og neyttu matar með fögnuði og einlægu hjarta, lofuðu Guð og nutu velvildar alls fólksins.“ (Post. 2:44–47a)
Hinir trúuðu „höfðu allt sameiginlegt“ og „gáfu hverjum eftir því sem hann hafði þörf fyrir“. Þetta minnir á þá hugsjón sem kommúnisminn síðar setti fram, en fólkið gerði þetta ekki vegna þjóðfélagskerfis. Það gerði þetta af fúsum og frjálsum vilja.
Hvers vegna? Vegna þess að þeir sem voru tengdir Jesú, „brauði lífsins“, fengu opnuð augu hjartans og urðu færir um að sjá það sem þeir höfðu áður ekki séð.
Það sem þeir fóru að sjá var, í þessu samhengi, „þarfir náungans“. Þegar við erum örvæntingarfull í leit að okkar eigin brauði getum við aðeins hugsað um okkar eigin þarfir. Hugur okkar fyllist alveg af eigin áhyggjum. Jafnvel þótt náunginn glími við svipaðar þarfir, sjáum við það ekki lengur. Á þeirri stundu erum við í raun orðin einangruð. Tengsl okkar við fólkið í kringum okkur hafa rofnað. „Nauðsynjar lífsins“ geta þrýst á okkur svo mjög að þetta gerist. Við vorum á sama stað, en við lifðum ekki lengur saman.
Þegar við gerum okkur grein fyrir þessu uppgötvum við einnig að við sjálf höfðum þörf sem við áttum okkur ekki á áður. Sú þörf er annars eðlis en „nauðsynjar lífsins“. Hún er „þörf andans“ – þörfin fyrir að vera í réttu sambandi við Guð.
Þegar samband okkar við Guð kemst í rétt horf verðum við fær um að sjá margt sem við sáum ekki áður. Eitt af því er að náungi okkar lifir einnig með sínar eigin þarfir. Og við gerum okkur jafnframt grein fyrir því að við höfðum glatað tengslunum við náungann.
5.
Það var þekktur guðfræðingur að nafni Dietrich Bonhoeffer sem lifði í Þýskalandi á valdatíma Hitlers. Í bók sinni Líf í samfélagi (Life Together) skrifaði hann:
„Svo lengi sem við borðum brauð okkar saman, munum við hafa nóg, jafnvel þótt lítið sé til. Hungrið byrjar fyrst þegar einhver vill halda brauðinu aðeins fyrir sjálfan sig. Þetta er undarlegt lögmál Guðs.“
Við lifum nú á tímum þar sem þeir sem taldir eru valdamiklir í samfélaginu keppast við að „halda brauðinu fyrir sjálfa sig“. Á slíkum tímum erum við hvert og eitt einnig undir þrýstingi vegna okkar eigin „nauðsynja lífsins“ og neyðumst til að leita að brauði fyrir okkur sjálf.
Einmitt vegna þess að þetta er veruleiki okkar þurfum við að taka á móti „brauði lífsins“ og láta seðja andlegt hungur okkar með því að vera tengd Jesú. Ef andi okkar er áfram svangur, þá getur þessi harði veruleiki smám saman leitt til þess að við lifum ekki lengur til að fá það sem við þurfum til lífsins, heldur lifum aðeins til að afla okkur brauðs. Það er ekkert annað en líf sem er undir stjórn þessa heims.
„Brauð lífsins“ gerir ekki hið daglega brauð óþarft, en það kemur í veg fyrir að við verðum þrælar þess brauðs sem við borðum. „Maðurinn lifir ekki á einu saman brauði heldur á hverju orði sem fram gengur af Guðs munni.“ (Matt. 4:4)
Við þurfum margt annað en brauð. Rétt eins og við þurfum brauð, þarf náungi okkar einnig brauð. Rétt eins og við þörfnumst náungans, þarfnast náungi okkar einnig okkar. Lífið felst ekki aðeins í því að þiggja, heldur einnig í því að gefa. Það er einmitt það sem felst í því að lifa.
Að lokinni prédikun munum við ganga til heilagrar kvöldmáltíðar. Það er sjálfur Drottinn Jesús sem býður okkur að hinu heilaga borði. Þar skulum við með þakklæti taka á móti brauði lífsins og víni lífsins og staðfesta í hjörtum okkar kraft Guðs og kærleika sem okkur er gefinn.
Friður Guðs, sem er æðri öllum skilningi, varðveiti hjörtu yðar og hugsanir í Kristi Jesú. – Amen.
*Þýdd af Chat GPT