Þegar heimurinn hrundi (When the world collapsed)

Eitt sinn ræddi ég við samstarfsmann minn hjá Kirkjugörðum Reykjavíkur en við störfuðum í Gufuneskirkjugarði nokkur sumur í röð við garðsláttur og umhirðu leiða. Ég hafði nýlega hafið nám við Guðfræðideild Háskóla Íslands en hann var fótboltamaður hjá Fjölni í Grafarvogi og ætlaði að sækja um nám við viðskiptafræði í HÍ. Við urðum afar góðir vinir og ræddum ýmis málefni og þar á meðal trú. Hann, eins og margir aðrir á okkar aldri, iðkaði ekki neina trú og hafði ekki mikinn áhuga á Guði. Það gerðist einn daginn, er við héldum starfsmannateiti til að hrista hópinn saman, að vinur minn kom til mín með hálfgerða játningu. Hann sagði við mig að hann hefði misst ömmu sína og hafi fundið fyrir trúnni í hjarta sínu er hún var jörðuð. Athöfnin var án efa falleg og söknuðurinn sem vinur minn fann fyrir varð til þess að hann leitaði í trúnna.

Ég tel það ekki ólíklegt að margt fólk tengi við upplifun vinar míns. Því að missir er hluti af lífi hverrar manneskju og er það mannlegt að vona að það sé eitthvað meira handan þessa veruleika. Þegar dauðinn er nærri er eðlilegt, jafnvel fyrir þau sem eru trúlaus, að grípa þá hugsun á lofti sem segir: „Mig langar að sjá viðkomandi aftur.“ Þetta er án efa ein af grunnstoðum trúarinnar hjá mörgum okkar. Við trúum vegna þess að við vonum að dauðinn sé ekki lokasvar lífsins, sérstaklega ef missir okkar er mikill.

Í Fyrstu Mósebók er okkur sagt frá erfiðleikum Abrahams og Söru. Þau voru bæði orðin gömul og höfðu ekki hingað til geta eignast afkvæmi. Sara varð óróleg og bað Abraham um að leggjast með ambátt sinni, Hagar, til þess að hún gæti gefið honum erfingja. Abraham eignast Ísmael með Hagar. Guð hafði lofað Abraham mörgum niðjum og ekki löngu síðar eftir að Ísmael fæddist, eignaðist Abraham son sinn Ísak með Söru. Ísak fær frumburðarréttinn og verður erfingi Abrahams sem hafði loksins hlotið son sinn sem hann hafði beðið eftir í öll þessi ár.

Það dýrmætasta sem foreldrar eiga eru börnin. Þau gefa lífinu lit, hamingju og tilgang. Því væri lífið án þeirra nær óhugsandi og myndu flestir foreldrar gera nær allt til þess að gæta þeirra. Missir er alltaf erfiður en hann er nær ómögulegur ef um er að ræða börnin okkar. Því er beiðni Guðs til Abrahams, um að fórna syni sínum Ísak, okkur ómöguleg. Abraham gerði hið ómögulega og samþykkti beiðni Guðs en sagan segir að engill Drottins hafi stöðvað athöfnina á síðustu stundu. Guð var að prófa Abraham og stóðst hann prófið. Sagan kennir okkur að Guð ætlast til mikils af okkur. Með því að prófa Abraham á þennan hátt sá Drottinn að Abraham treysti Guði fullkomlega. Guð er að fara fram á algjört traust en á sama tíma veit Drottinn að beiðni af þessu tagi sé ómöguleg. Þess vegna stöðvar engill Drottins Abraham því að Guð myndi aldrei fara fram á að við fórnuðum börnum okkar. Guð myndi aldrei láta okkur ganga í gegnum það og Drottinn; að fórna barni sínu, einkasyninum á krossi.

Það er merkilegt að skoða vísbendingar í Biblíunni sem varða píslagöngu Krists. Ef við skoðum Davíðsálm 22 er bersýnilegt að hér er um að ræða krossfestinguna. Þar er m.a. ritað: „Guð minn, Guð minn! Hví hefur þú yfirgefið mig? Ég hrópa en hjálp mín er fjarlæg. En ég er maðkur og ekki maður, smánaður af mönnum, fyrirlitinn af öllum. Hundar umkringja mig, hópur illvirkja slær hring um mig, þeir hafa gegnumstungið hendur mínar og fætur.“ Gamla testamentið vitnar um það sem Guð mun þurfa að ganga í gegnum. Og var harmurinn mikill á föstudeginum langa en guðspjöllin greina frá því að himininn varð myrkur, fortjald musterisins rifnaði, jörðin skalf og fjöllin klofnuðu. Sorgin var mikil á himnum og má segja að lýsingin á þessum atburðum sé viðeigandi fyrir foreldri sem missir barn sitt. Heimurinn myndi hreinlega hrynja.

Heimurinn hrundi svo sannarlega fyrir fylgjendur Jesú sem sáu frelsarann sinn dáin á krossinum. Hér þurfum við að staldra við og skoða sjónarhorn fylgjenda Jesú. Þeir fórnuðu miklu til þess eins að fylgja honum, yfirgáfu fjölskyldur sínar og gáfu eigur til fátækra, en nú var sonur Guðs dáinn. Jesús var niðurlægður, pyntaður og drepinn fyrir framan fólk sitt. Lærisveinarnir fóru í felur því að þeir vildu ekki sæta sömu örlögum og frelsarinn. Pétur, kletturinn sjálfur, afneitaði Jesú þrisvar er hann var tekinn fastur. Enginn nema konurnar, sem fylgdu Jesú frá Galíleu, stóðu við krossinn. Heimurinn var hruninn og fagnaðarerindið var dautt. Hann var ekki sonur Guðs eftir allt saman.

Sum ykkar hugsa eflaust: „Hvað meinar hann? Jesús mun rísa upp frá dauðum!“ Það er hárrétt. Við vitum að Jesús sigrar dauðann og mun rísa upp á efsta degi en fylgjendur hans vissu það ekki. Jesús sagði fólksfjöldanum að hann myndi koma aftur en enginn, jafnvel ekki hans eigin fylgjendur, trúðu honum. Jesús sagði lærisveinum sínum að Mannsonurinn þyrfti að líða en að hann myndi rísa upp frá dauðum en þeir trúðu því ekki. Þeir urðu óttaslegnir og flúðu allir. Þeir ætluðu ekki að deyja fyrir mann sem reyndist ekki vera sá sem hann sagðist vera.

Það sem lærisveinarnir gerðu var mannlegt. Flest okkar myndum gera hið sama í þeirra sporum. Við myndum flýja, fela okkur og gæta þeirra sem við elskum. Við gætum ekki látið lífið fyrir hvern sem er og Guð veit það. Hvað þá að fórna börnum okkar fyrir hvern sem er? Við getum ekki gefið þessa náð. Hana getur Guð einn gefið og það gerði Drottinn með því að senda sinn einkason í heiminn til að deyja á krossi fyrir mig, fyrir þig, fyrir okkur öll sem viljum taka í hönd hans og fylgja honum handan dauðans í Guðs ríki.

ENGLISH

I once spoke with a colleague of mine as we were working together in Gufunes Cemetery for several consecutive summers, mowing the grass and tending to the graves. I had recently begun my studies at the department of Theology at the University of Iceland, while he was a footballer for Fjölnir in Grafarvogur and intended to apply for Business department in the university. We became very good friends and discussed various topics, including faith. He, like many others our age, did not practice any religion and did not have much interest in God.

It happened one day, when we were holding a staff party to build team spirit, that my friend came to me with something of a confession. He told me that he had lost his grandmother and had felt faith in his heart when she was buried. The ceremony was undoubtedly beautiful, and the grief my friend felt caused him to seek out his faith.

I believe it is not unlikely that many people relate to my friend's experience. This is because loss is a part of every person's life, and it is only human to hope that there is something more beyond this reality. When death is near, it is natural—even for those who are non-believers—to think: "I want to see this person again." This is undoubtedly one of the pillars of faith for many of us. We believe because we hope that death is not life’s final answer, especially if our loss is great.

In the Book of Genesis, we are told of the struggles of Abraham and Sarah. They had both grown old and had, until then, been unable to have offspring. Sarah became anxious and asked Abraham to lie with her handmaid, Hagar, so that she might provide him with an heir. Abraham had Ishmael with Hagar. God had promised Abraham many descendants, and not long after Ishmael was born, Abraham had his son Isaac with Sarah. Isaac received the birthright and became the heir of Abraham, who had finally received the son he had waited for all those years.

The most precious thing parents possess is their children. They give life colour, happiness, and purpose. Therefore, life without them would be almost unthinkable, and most parents would do almost anything to protect them. Loss is always difficult, but it is nearly impossible when it involves our children. Thus, God's request to Abraham—to sacrifice his son Isaac—is impossible to us. Abraham did the impossible and accepted God’s request, but the story tells us that the Angel of the Lord stopped the act at the last moment.

God was testing Abraham, and he passed the test. The story teaches us that God expects much from us. By testing Abraham in this way, the Lord saw that Abraham trusted God completely. God asks for total trust, but at the same time, the Lord knows that a request of this kind is impossible. That is why the Angel of the Lord stops Abraham, because God would never demand that we sacrifice our own children. God would never put us through that; only the Lord [would go through] sacrificing His child, His only son, on the cross.

It is remarkable to examine the clues in the Bible regarding the passion of Christ. If we look at Psalm 22, it is evident that it describes the crucifixion. There it is written, among other things: "My God, my God! Why have you forsaken me? Why are you so far from saving me, so far from my cries of anguish? But I am a worm and not a man, scorned by everyone, despised by the people. Dogs surround me, a pack of villains encircles me, they pierce my hands and my feet." The Old Testament bears witness to what God has to go through. And the grief was great on Good Friday; the Gospels report that the sky turned dark, the curtain of the temple was torn, the earth shook, and the mountains split. The sorrow was great in heaven, and one could say that the description of these events is fitting for a parent who loses their child. The world would quite literally collapse.

The world certainly collapsed for the followers of Jesus who saw their Savior dead on the cross. Here we must pause and look at the perspective of Jesus' followers. They sacrificed much just to follow Him, left their families, and gave possessions to the poor, but now the Son of God was dead. Jesus was humiliated, tortured, and killed in front of His people. The disciples went into hiding because they did not want to suffer the same fate as the Savior. Peter, the rock himself, denied Jesus three times when He was arrested. None but the women, who followed Jesus from Galilee, stood by the cross. The world had collapsed and the Gospel was dead. He was not the Son of God after all.

Some of you are likely thinking: "What does he mean? Jesus will rise from the dead!" That is quite right. We know that Jesus conquers death and will rise on the last day, but His followers did not know that. Jesus told the crowds that He would come back, but no one, not even His own followers, believed Him. Jesus told His disciples that the Son of Man must suffer but that He would rise from the dead, yet they did not believe it. They became terrified and they all fled. They were not going to die for a man who turned out not to be who he said he was.

What the disciples did was human. Most of us would do the same in their shoes. We would flee, hide, and protect those we love. We could not give our lives for just anyone, and God knows that. Let alone sacrificing our children for anyone? We cannot give this grace. Only God can give it, and the Lord did so by sending His only Son into the world to die on the cross for me, for you, and for all of us who want to take His hand and follow Him beyond death into the Kingdom of God.