Náðarborð og kveðjustund

,,Kvöldverðarborðið er náðarborð þar sem gömul sár gróa og harkan víkur fyrir ljúflyndi. Jesús býður vinum sínum til kvöldverðar. Síðasta kvöldmáltíðin er kveðjustundin sem hann velur, hún er gjöfin sem hann skilur eftir.”

Flutt í Neskirkju á Skírdagskvöldi 2. apríl 2026

Lúkasarguðspjall 22.14-20

Náð sé með yður og friður frá Guði föður vorum og drottni Jesú Kristi.

Margar af ánægjulegustu minningum fólks hafa orðið til við kvöldverðarborðið þar sem fjölskylda og ástvinir koma saman. Borðsamfélagið er kærleikssamfélag þar sem ástvinir mætast, þar sem fyrrum fjendur slíðra sverðin og ná sáttum, þar sem fjölskyldan kemur saman jafnt á stunum gleði og sorgar. Ég mun aldrei gleyma því hversu mikil gleðistund það var þegar ég og systir mín sátum við kvöldverðarborð fjölskyldunnar og foreldrar okkar tilkynntu að von væri á litlum bróður. Við sama borð urðu einnig til sárustu minningarnar. Þar fengum við systkinin að heyra að amma okkar ætti skammt eftir ólifað. Amma sem svo oft hafði boðið okkur til kærleiksmáltíðar við kvöldverðarborð sitt og annast okkur af kærleika og umhyggju.

Önnur minning frá kvöldverðarborði æskunnar er af mér að kvarta undan því við foreldra mína að ég þyrfti að lesa bókina Gestaboð Babette eftir Karen Blixen í dönskuáfanga árið 1999. Ég viðurkenni fúslega að mér þótti ekki mikið til bókarinnar koma þegar á framhaldsskólaárum mínum. Í seinni tíð hef ég lært að meta bókina betur og boðskap hennar, sérstaklega eftir að ég komst að því að hún væri til í íslenskri þýðingu.

Gestaboð Babette fjallar um systurnar Martinu og Fillipínu sem búa í litlu þorpi fjarri mannlífinu. Íbúar þorpsins eru strangtrúaðir og líf þeirra er fremur látlaust og fábrotið. Inn í þennan litla og fábrotna heim systranna og annarra þorpsbúa kemur Babette, flóttakona frá Frakklandi. Babette hafði verið matreiðslukona á einum flottasta veitingastað Parísarborgar, Café Anglais. Babette gerðist húshjálp hjá systrunum og eldaði fyrir þær einfaldan og fábrotinn mat. Eftir mörg ár í þorpinu ákveður hún að bjóða systrunum og öðrum þorpsbúum til veislu með réttum sem hún hafði boðið gestum Café Anglais upp á. Hún leggur allt sitt í veisluna, alla peningana sína og alla hæfileika sína. Babette gefur ekki bara það sem hún má missa, heldur gefur hún allt sem hún á.

Þorpsbúarnir lifðu fábrotnu lífi og töldu það jafnvel synd að gera svona vel við sig. Þess vegna sammæltust þau um að borða matinn sem Babette bauð upp á til að móðga hana ekki en jafnframt að láta fátt um kræsingarnar finnast. Það gekk ekki betur en svo að við kvöldverðarborðið gerðist eins konar kraftaverk kvöld því gömul sár tóku að gróa og sátt komst á. Harkan sem hafði einkennt samskipti þorpsbúa vék fyrir gleði. Máltíðin sem Babette bauð upp á varð að einhverju miklu meira en ljúffengri máltíð, hún varð að kraftaverki náðarinnar.

Í kvöld komum við saman til heilagar kvöldmáltíðar og kærleiksmáltíðar. Við vitum hvað er fram undan í sögunni um Jesú, föstudagurinn langi er að ganga í garð og honum fylgir sorg, honum fylgir ákveðið myrkur. Það er einmitt á þessum tímamótum sem kirkjan kallar fólk saman til þakkargjörðar. Til að minnast þess þegar Jesús bauð lærisveinum sínum til páskamáltíðar í loftstofunni. Jesús safnaði saman sínum nánustu vinum, þeim sem höfðu fylgt honum alla leið til Jerúsalem. Hópurinn kom saman í skugga krossins og Jesús gaf þeim brauð og vín, en ekki aðeins brauð og vín því Jesús gaf þeim meira. Kvöldmáltíðin var sú kveðjustund sem Jesús valdi sér að eiga með vinum sínum, kvöldmáltíðin varð gjöfin sem hann skildi eftir.

Hann skildi vini sína ekki eftir með langan lista af skyldum heldur með borð, brauð, bikar, samfélag og þakkargjörð. Við sem komum saman í kvöld, vinir og vinkonur Jesú, göngum inn í þessa kveðjustund í kvöld ásamt kristnu fólki um alla veröld og á öllum tímum.

Jesús segir við lærisveina sína: „Hjartanlega hef ég þráð að neyta þessarar páskamáltíðar með yður áður en ég líð.“ Jesús er ekki fjarlægur kennari eða fyrirlesari, heldur náinn vinur sem vill verja síðustu stundum sínum með fólkinu sem hann elskar. Hann vill borða og vera með þeim áður en myrkur föstudagsins langa skellur á. Hann vill eiga samfélag með vinum sínum, áður en hann verður handtekinn, áður en vinir hans afneita honum og flýja.

Jesús elskar þá ekki vegna þess að þeir eru fullkomnir eða vegna þess að þeir skilja til fulls hver hann er, heldur vegna þess að þeir eru vinir hans. Þeir eru vinir sem skilja lítið, eru hræddir, sjálfhverfir og breyskir. Alveg eins og ég og þú sem söfnumst saman í kirkjunni í kvöld, við komum að borði Drottins með bresti okkar. Og einmitt þar liggur kjarni fagnaðarerindisins. Okkur er boðið til borðsins án þess að eiga það skilið, án þess að hafa unnið okkur það inn, okkur er boðið til kvöldmáltíðarinnar vegna þess að Jesús býður okkur sæti við borðið.

Altarissakramentið eða heilög kvöldmáltíð er ekki verðlaun fyrir þau sem gera allt rétt. Hún er ekki haldin til heiðurs þeim sem telja sig hafa staðið sig best, hún er náðarborð sem Jesús býður til fyrir þau sem þurfa á honum að halda. Við þetta náðarborð situr ekki fullkomið fólk, heldur vinir og vinkonur Jesú sem skilja miklu minna en þau halda. Við þetta borð situr Pétur, lærisveinninn sem afneitaði Jesú og Tómas sem trúði ekki upprisunni fyrr enn hann sá Jesú upprisinn með eigin augum. Í kvöld sitjum við einnig við þetta sama borð ásamt öllum sem vilja leitast við að fylgja Jesú Kristi. Við komum hingað með tvær hendur tómar og tökum á móti náðinni.

Á skírdagskvöldi í Neskirkju hefur myndast sú hefð að ganga til altaris og eiga svo saman borðsamfélag hér í kirkjunni. Kirkjugestir koma með mat og deila með hvert öðru. Kærleiksmáltíð safnaðarins sem við eigum hér í kvöld er ekki altarissakramentið en hún minnir okkur á að Kristur hefur tekið á móti okkur og kallar okkur til að taka á móti hvert öðru í kærleika.

Sagan af Gestaboði Babette á erindi við okkur í kvöld. Af kærleika sínum bauð hún til veislu og þá gerðist það sem enginn gæti nokkurn tímann þvingað fram. Gömul sár gréru og biturleiki vék fyrir sannri gleði. Fólkið sem hafði fjarlægst hvert annað færðist nær hvert öðru á ný. Kvöldverðarborð Babette varð náðarborð.

Altarið í kirkjunni er kvöldverðarborð þar er það ekki Babette sem gefur allt sem hún á, heldur Jesús og hann gefur enn meir. Hann gefur ekki aðeins brauð og vín, heldur líkama sinn og blóð. Hann gefur sjálfan sig og segir: „Hjartanlega hef ég þráð að neyta þessarar páskamáltíðar með yður.“ Hér á eftir verður altarið afskrýtt og lagðar á það fimm rauðar rósir, sem minna á sár Krists. Þannig göngum við með Jesú Kristi í Getsemanegarðinn og til móts við myrkur föstudagsins langa með gjöfina sem hann gefur við kvöldverðarborðið. Með minninguna um borðið, brauðið, bikarinn og kærleikann. Með þá vissu að hann sem sat til borðs með vinum sínum og vinkonum nóttina sem hann var svikinn er enn hjá okkur þegar við tökum á móti honum í brauði og víni.

Dýrð sé Guði, föður og syni og heilögum anda. Svo sem var í upphafi er enn og verða mun um aldir alda. Amen.