The Dignity of a Nameless Woman / Virðing nafnlausrar konu

The healing of this woman was not just one of many kinds of “work” or “labor.” It was Thanksgiving itself for God’s creation and the very joy of the liberation that God brings. It is precisely this thanksgiving and joy that the Sabbath is truly asking for. / Lækning þessarar konu var ekki bara ein af mörgum tegundum „vinnu“ eða „erfiðis“. Hún var þakkarhátíðin sjálf fyrir sköpun Guðs og einmitt sú gleði yfir frelsuninni sem Guð færir. Það er einmitt þessi þakklætissemi og gleði sem hvíldardagurinn biður raunverulega um.

Text: Luke 13:10-17 *Ískensk þýðing niður.

Grace and peace be with us from God our Father and the Lord Jesus Christ. Amen.

1.
In a sense, the Gospels also have the character of history books. However, the “history” recorded there is clearly different from ordinary history books. The “history” we usually learn focuses on kings, rulers, and the rise and fall of their nations. In other words, it is the “history of the rulers.”

In the Gospels, kings and rulers are not the main characters. Those who appear much more often are the ordinary people, the sick, and those with disabilities—the “ruled.” The focus is on people who were deeply crushed by society. Of course, Jesus is the main character, but in their relationship with Jesus, it is these “crushed people” who are brought into the spotlight.

In today’s Gospel text as well, the focus is on a nameless woman. The Gospel tells us about her. On a Sabbath in a Jewish synagogue, “a woman was there who had been crippled by a spirit for eighteen years. She was bent over and could not straighten up at all.” (Luke 13:11)

This woman caught Jesus’ eye, and her illness was healed. Then, right there, “she praised God.” (Luke 13:13)

In just a few lines, her whole life story is packed in: the pain of her illness for over eighteen years, the cold treatment from society during that time, her desire to be healed, her faith in God, and the joy of being set free from the “spirit of illness.”

Focusing on this point, let us look at the text a little more closely.

2.
We do not know anything detailed about this woman, let alone her name. Regarding her situation, we can only make guesses by looking at examples of others who suffered from similar illnesses or situations. What kind of guesses can we make?

Actually, I asked the AI, Gemini, about this, and Gemini made a very interesting point. Based on the description, “She was bent over and could not straighten up at all,” Gemini suggested that her life must have been one where her field of vision was fixed entirely on the ground. That is certainly true. I had not thought of that before.

Not being able to straighten her back means she could not look up at the sky unless she was lying down. It also means she could not see the faces of the people she was talking to. This would have been a very big handicap in building relationships with others.

Gemini also pointed out the possible illnesses that cause such symptoms. It was likely ankylosing spondylitis or severe osteoporosis. Among these, ankylosing spondylitis is said to develop at a young age, around twenty years old. If so, it is possible that this woman developed the illness around age twenty and was around forty years old after suffering for eighteen years. I had simply assumed she was an elderly person, but that might not necessarily be true.

If that is the case, we can make further guesses. Because of this illness, she probably could not marry, nor could she have children. In other words, she was placed in a very lonely environment. We can also safely assume that she was in financial distress.

Now, in the Jewish society of that time, severe illnesses and disabilities like the one this woman had were thought to be either a punishment for sins committed by the person or their ancestors, or the control of evil spirits. This is not a mere guess, but an established theory.

Punishment for sin, or control by evil spirits. Whichever way it went, there was nothing good for this woman. She was likely shunned by those around her as a “sinner” or “demon-possessed.”

Yes, most of these descriptions about this woman are guesses based on analogies. Guesses are different from proven facts. However, these are not baseless imaginations, and we can say they are largely accurate.

When we read the Gospels, it is not good to distort the story with our own arbitrary imagination. But making well-grounded comparisons and reflections helps us gain a deeper understanding of the meaning of the Gospel's words and events.

3.
Now, this woman had been forced to live in such a harsh environment. Even so, she kept her faith. That is why on this Sabbath, she came to the synagogue. Synagogues in this era were a little different from those of today, and it is said that they functioned like local community centers on weekdays.

Because the Jerusalem temple still existed, major religious rituals were carried out at the temple. Synagogues did not have full-time teachers residing there, and on the Sabbath, the person serving as the synagogue leader would read the Scriptures and prayers. It is said that the synagogue leaders were often local notables or people of power in that community.

And on this fateful Sabbath, this woman met Jesus. There is a special feature in Jesus’ healing of this woman. It is that He healed her even though she never asked Him, “Heal me.” There are a few other examples like this, but compared to the cases where He healed after being asked, they are in the minority. It seems that this often happened for people who had lost even the strength to ask, because of long years of overwhelming despair or deep grief.

In this healing, it was Jesus who spoke to the woman first. Considering the entire episode, we get the feeling that Jesus already knew about this woman and went to the synagogue intending to heal her.

The reason is that after healing her and hearing the synagogue leader’s complaints, Jesus said this: “Then should not this woman, a daughter of Abraham, whom Satan has kept bound for eighteen long years, be set free on the Sabbath day from what bound her?” (Luke 13:16)

In these words, we sense that Jesus did not just happen to run into this woman and heal her, but that He knew her circumstances and intended, through this healing, to restore her honor as a Jewish person.

The phrase “a daughter of Abraham” that Jesus used here is nothing less than a declaration that restores her humanity and her dignity as a Jewish person. The people who were present in the synagogue were delighted by this work of Jesus.

4.
However, there was at least one person who felt displeased. It was the synagogue leader. He became angry when he saw Jesus enter the space he managed, and on top of that, perform a healing during the sacred time of the “Sabbath.”

And astonishingly, he complained not to Jesus, but to the people/woman, saying: “There are six days for work. So come and be healed on those days, not on the Sabbath.” (Luke 13:14) As the leader of the community, it is natural to think that the synagogue leader knew this woman. Furthermore, from the nuance of his words, we can see that he had always looked down on her and disliked her.

To be fair, nevertheless, and defend the synagogue leader just a little, the “Sabbath” was extremely sacred in Jewish society. The Jewish people took the “Sabbath” very seriously. It was not something like “we want to keep it if we can,” but something so absolute that they would demand of each other: “You must keep it at all costs.”

We think this is hard to understand for people outside of Jewish society, like us. In the 2nd century BC, during the Maccabean Revolt between Syria and the Jewish people, there is even a historical fact that one thousand Jewish people, attacked on the Sabbath, chose to be killed without fighting back, saying they would rather die in innocence than defile the Sabbath.

Because the Sabbath was that important, for the synagogue leader, the violation of the Sabbath rules had a higher priority than the joy of this woman’s healing. He must have thought, “How could you do such a thing on the Sabbath!” He could not see that the healing of this woman was the restoration of her humanity—that is, the blessing given by God, and the restoration of life as God’s creation.

And that is precisely what Jesus tried to show: “You hypocrites! Doesn’t each of you on the Sabbath untie your ox or donkey from the stall and lead it out to give it water? Then should not this woman, a daughter of Abraham, whom Satan has kept bound for eighteen long years, be set free on the Sabbath day from what bound her?” (Luke 13:15–16)

These words of Jesus are not merely a technical understanding of the Sabbath rules. They urge us to think about fundamental questions: What is it that truly pleases God in the first place? What was God’s original vision for creation? What is the purpose of the Sabbath? What is a community as the people of God? What is the joy of the community? In short, what is the most important thing in our life of faith toward God?

5.
What do we learn from the words of today’s Gospel? When we read the Gospels, there is something very important: it is that we ourselves enter into the Gospel story. In today’s Gospel, where are we?

We very naturally assume that we are standing with the disciples of Jesus. But is that really true? Without realizing it, might we actually be mixed in with the Pharisees who oppose Jesus, or among the crowd that changes its attitude depending on the way the wind blows?

There is something that I myself learn. It is about the foolishness of this synagogue leader’s behavior. But this foolishness of the synagogue leader is something that I fear could become my own reality before I even realize it.

I myself, like the synagogue leader, have been given a small space to supervise and manage. Sometimes, I mistakenly think that my mission is merely to keep that space orderly and spend time without any trouble. If that happens, I am no different from this synagogue leader.

At the center of our church, this community, is the Gospel of Jesus. The Gospel of Jesus is the very purpose, the treasure, and the source of joy for our community.

Yet, at the same time, we are also part of an organization called the church. And an organization has various rules and practices. It also has organizational ethics. There are also responsibilities given to us. Furthermore, there are matters of relationships and compatibility with the many people who gather in the fellowship.

When such realities overlap, at times we may lose sight of the Gospel. We may stray away from putting the Gospel first. We might not notice someone coming in search of the Gospel, leaving them alone, or showing them a cold attitude. Or, we might not be sharing the joy with someone who has met Jesus and is rejoicing.

Such things are, in fact, entirely possible. That is because we are sinners. It is Jesus who redeems and forgives those sins, and that is what the Gospel of Jesus represents. And that’s why we sinners still can form a community as God’s children.

Our community is gathered with the Gospel at its center. It is not about organizations or personal compatibility; the Gospel is the first foundation and the very purpose of this gathering. Let us read and confirm this truth from today’s Gospel.

Peace of God, which surpasses all understanding, will keep our hearts and our minds in Christ Jesus. -Amen.

****

Texti: Lúkasar 13:10-17

Náð sé með okkur og friður frá Guði, föður vorum, og Drottni Jesú Kristi. -Amen.

Að vissu leyti hafa guðspjöllin einnig einkenni sögubóka. Samt sem áður er sú „saga“ sem þar er skráð greinilega ólík venjulegum sögubókum. Sú „saga“ sem við lærum venjulega beinist að konungum, valdhöfum og uppgangi og falli þjóða þeirra. Með öðrum orðum er þetta „saga valdhafanna“.

Í guðspjöllunum eru konungar og valdhafar ekki aðalpersónurnar. Þau sem birtast miklu oftar eru venjulegt fólk, sjúklingar og fólk með fötlun — hinir „undirokuðu“. Sjónum er beint að fólki sem samfélagið hafði fótum troðið. Að sjálfsögðu er Jesús aðalpersónan, en í sambandi sínu við Jesú er það þetta „fótumtroðna fólk“ sem fært er í sviðsljósið.

Í guðspjallatexta dagsins er sjónum einnig beint að nafnlausri konu. Guðspjallið segir okkur frá henni. Á hvíldardegi í samkunduhúsi Gyðinga „var þar kona nokkur sem hafði verið haldin sjúkdómsanda í átján ár. Hún var kreppt og gat alls ekki rétt úr sér.“ (Lúkas 13:11)

Jesús veitti þessari konu athygli og sjúkdómur hennar var læknaður. Og þar á staðnum „vegsamaði hún Guð.“ (Lúkas 13:13)

Í aðeins örfáum línum er allri lífssögu hennar þjappað saman: sársauka sjúkdóms hennar í yfir átján ár, kuldalegri framkomu samfélagsins á þeim tíma, þrá hennar eftir að læknast, trú hennar á Guð og gleðinni yfir því að vera leyst undan „sjúkdómsandanum“.

Með þetta í huga skulum við líta aðeins nánar á textann.

Við vitum ekkert nákvæmt um þessa konu, hvað þá nafn hennar. Varðandi aðstæður hennar getum við aðeins gert ágiskanir með því að skoða dæmi um aðra sem glímdu við svipaða sjúkdóma eða aðstæður. Hvers konar ágiskanir getum við gert?

Í raun spurði ég gervigreindina, Gemini, um þetta og Gemini kom með mjög áhugaverðan punkt. Byggt á lýsingunni, „Hún var kreppt og gat alls ekki rétt úr sér,“ benti Gemini á að líf hennar hlyti að hafa verið þannig að sjónsvið hennar var algjörlega bundið við jörðina. Það er svo sannarlega rétt. Ég hafði ekki leitt hugann að því áður.

Að geta ekki rétt úr bakinu þýðir að hún gat ekki litið upp til himins nema hún lægi. Það þýðir einnig að hún gat ekki séð andlit fólksins sem hún talaði við. Þetta hlýtur að hafa verið mjög mikil hindrun í því að byggja upp tengsl við aðra.

Gemini benti einnig á mögulega sjúkdóma sem valda slíkum einkennum. Líklegast var um að ræða hryggikt (ankylosing spondylitis) eða alvarlega beinþynningu. Meðal þessara tveggja er talið að hryggikt komi fram á unga aldri, um tvítugt. Ef svo er, er mögulegt að þessi kona hafi veikst um tvítugt og hafi verið um fertugt eftir að hafa þjáðst í átján ár. Ég hafði einfaldlega gert ráð fyrir að hún væri öldruð manneskja, en það þarf alls ekki að vera svo.

Ef það er raunin getum við gert frekari ágiskanir. Vegna þessa sjúkdóms gat hún sennilega hvorki gifst né eignast börn. Með öðrum orðum var hún sett í mjög einmanalegt umhverfi. Við getum einnig gert ráð fyrir að hún hafi verið í miklum fjárhagsörðugleikum.

Í samfélagi Gyðinga á þeim tíma var litið á alvarlega sjúkdóma og fötlun eins og þessa konu annaðhvort sem refsingu fyrir syndir viðkomandi eða forfeðra þeirra, eða sem yfirráð illra anda. Þetta er ekki hrein ágiskun, heldur viðurkennd söguleg staðreynd.

Refsing fyrir synd, eða yfirráð illra anda. Hvernig sem á það var litið var ekkert gott í stöðu þessarar konu. Hún var líklega útskúfuð af fólki í kringum sig sem „syndari“ eða „haldin illum anda“.

Já, flestar af þessum lýsingum á þessari konu eru ágiskanir byggðar á hliðstæðum. Ágiskanir eru annað en sannaðar staðreyndir. Samt sem áður eru þetta ekki tilefnislausar ímyndanir, og við getum sagt að þær séu að mestu leyti réttar.

Þegar við lesum guðspjöllin er ekki gott að afbaka söguna með okkar eigin geðþóttaímyndun. En að gera rökstuddan samanburð og íhuganir hjálpar okkur að öðlast dýpri skilning á merkingu orða og atburða guðspjallsins.

Þessi kona hafði neyðst til að lifa við svo erfiðar aðstæður. Samt sem áður varðveitti hún trú sína. Þess vegna kom hún í samkunduhúsið á þessum hvíldardegi. Samkunduhús á þessum tíma voru nokkuð frábrugðin þeim sem við þekkjum í dag, og sagt er að þau hafi þjónað sem eins konar félagsmiðstöðvar á virkum dögum.

Þar sem musterið í Jerúsalem stóð enn, fóru helstu trúarathafnir fram þar. Í samkunduhúsunum störfuðu ekki fastir kennarar, og á hvíldardögum las samkundustjórinn úr Ritningunni og flutti bænir. Samkundustjórar voru oft virtir borgarar eða valdamenn í viðkomandi samfélagi.

Og á þessum örlagaríka hvíldardegi mætti þessi kona Jesú. Það er sérstakt einkenni á því hvernig Jesús læknaði þessa konu. Hann læknaði hana án þess að hún bæði hann nokkurn tíma: „Læknaðu mig.“ Nokkur önnur dæmi eru um slíkt, en samanborið við þau skipti þar sem hann læknaði eftir að hafa verið beðinn um það, eru þau í miklum minnihluta. Svo virðist sem þetta hafi oft átt sér stað hjá fólki sem hafði misst jafnvel máttinn til að biðja, vegna margra ára yfirþyrmandi örvæntingar eða djúprar sorgar.

Í þessari lækningu var það Jesús sem ávarpaði konuna fyrst. Þegar allur atburðurinn er skoðaður fáum við á tilfinninguna að Jesús hafi þegar vitað af þessari konu og farið í samkunduhúsið með það í huga að lækna hana.

Ástæðan er sú að eftir að hafa læknað hana og heyrt umkvartanir samkundustjórans sagði Jesús þetta: „En þessi kona, sem er dóttir Abrahams og Satan hefur fjötrað í átján ár, átti hún ekki að leysast úr þessum fjötrum á hvíldardegi?“ (Lúkas 13:16)

Í þessum orðum finnum við að Jesús rakst ekki bara á þessa konu af tilviljun og læknaði hana, heldur að hann þekkti aðstæður hennar og ætlaði, með þessari lækningu, að endurreisa æru hennar sem Gyðings.

Orðatiltækið „dóttir Abrahams“, sem Jesús notaði hér, er ekkert minna en yfirlýsing sem endurreisir mennsku hennar og virðingu sem Gyðings. Fólkið sem viðstatt var í samkunduhúsinu fagnaði mjög yfir þessu verki Jesú.

Hins vegar var að minnsta kosti einn einstaklingur sem var ósáttur. Það var samkundustjórinn. Hann reiddist þegar hann sá Jesú ganga inn í rýmið sem hann stjórnaði og að auki framkvæma lækningu á hinum helga tíma „hvíldardagsins“.

Og furðu lostinn kvartaði hann ekki við Jesú, heldur við fólkið/konuna og sagði: „Sex eru þeir dagar sem vinna á. Komið þá og látið lækna yður en ekki á hvíldardegi.“ (Lúkas 13:14) Sem leiðtogi samfélagsins er eðlilegt að ætla að samkundustjórinn hafi þekkt þessa konu. Enn fremur má sjá af blæbrigðum orða hans að hann hafði alltaf litið niður á hana og haft ímugust á henni.

Til að gæta fyllsta réttlætis og verja samkundustjórann örlítið, þá var „hvíldardagurinn“ gríðarlega heilagur í samfélagi Gyðinga. Gyðingar tóku „hvíldardeginum“ mjög alvarlega. Þetta var ekki eitthvað á borð við „við viljum halda hann ef við getum“, heldur eitthvað svo algilt að þeir kröfðust þess af hver öðrum: „Þú verður að halda hann hvað sem það kostar.“

Við teljum að þetta sé erfitt að skilja fyrir fólk utan gyðinglegs samfélags, eins og okkur. Á 2. öld f.Kr., í Makkabearappreisninni milli Sýrlands og Gyðinga, er jafnvel til söguleg staðreynd um að eitt þúsund Gyðingar, sem ráðist var á á hvíldardegi, kusu að láta lífið án þess að berjast á móti, og sögðust frekar vilja deyja saklausir en að vanhelga hvíldardaginn.

Vegna þess að hvíldardagurinn var svo mikilvægur hafði brot á reglum hvíldardagsins meiri forgang hjá samkundustjóranum en gleðin yfir lækningu þessarar konu. Hann hlýtur að hafa hugsað: „Hvernig gastu gert slíkt á hvíldardegi!“ Hann gat ekki séð að lækning þessarar konu var endurreisn mennsku hennar — það er að segja, blessunin sem Guð gaf, og endurreisn lífsins sem sköpunarverks Guðs.

Og það er einmitt það sem Jesús reyndi að sýna: „Hræsnarar! Leysir ekki hver og einn yðar uxa sinn eða asna frá jötunni á hvíldardegi og leiðir til vatns? En þessi kona, sem er dóttir Abrahams og Satan hefur fjötrað í átján ár, átti hún ekki að leysast úr þessum fjötrum á hvíldardegi?“ (Lúkas 13:15–16)

Þessi orð Jesú eru ekki aðeins tæknilegur skilningur á reglum hvíldardagsins. Þau hvetja okkur til að hugsa um grundvallarspurningar: Hvað er það sem gleður Guð í raun og veru? Hver var upphafleg sýn Guðs á sköpunina? Hver er tilgangur hvíldardagsins? Hvað er samfélag sem lýður Guðs? Hver er gleði samfélagsins? Í stuttu máli, hvað er mikilvægast í trúarlífi okkar gagnvart Guði?

Lækning þessarar konu var ekki bara ein af mörgum tegundum „vinnu“ eða „erfiðis“. Hún var þakkarhátíðin sjálf fyrir sköpun Guðs og einmitt sú gleði yfir frelsuninni sem Guð færir. Það er einmitt þessi þakklætissemi og gleði sem hvíldardagurinn biður raunverulega um.

Hvað lærum við af orðum guðspjallsins í dag? Þegar við lesum guðspjöllin er eitt mjög mikilvægt: það er að við göngum sjálf inn í guðspjallasöguna. Í guðspjalli dagsins, hvar erum við stödd?

Við gerum mjög eðlilega ráð fyrir því að við stöndum með lærisveinum Jesú. En er það virkilega svo? Gætum við, án þess að átta okkur á því, í raun verið í hópi faríseanna sem standa gegn Jesú, eða meðal mannfjöldans sem breytir afstöðu sinni eftir því hvernig vindurinn blæs?

Það er eitt sem ég sjálfur læri. Það er um hesku í framkomu þessa samkundustjóra. En þessi heimska samkundustjórans er eitthvað sem ég óttast að gæti orðið minn eigin veruleiki áður en ég veit af.

Ég sjálfur, líkt og samkundustjórinn, hef fengið lítið rými til að hafa umsjón með og stjórna. Stundum misskil ég hlutverk mitt og held að köllun mín sé einfaldlega að halda því rými í röð og reglu og láta tímann líða án vandræða. Ef það gerist er ég ekkert öðruvísi en þessi samkundustjóri.

Í hjarta kirkju okkar, þessa samfélags, er fagnaðarerindi Jesú. Fagnaðarerindi Jesú er sjálfur tilgangurinn, fjársjóðurinn og uppspretta gleðinnar fyrir samfélag okkar.

En á sama tíma erum við einnig hluti af skipulagsheild sem kallast kirkjan. Og skipulagsheild hefur ýmsar reglur og venjur. Hún hefur einnig siðareglur. Það eru einnig skyldur sem okkur eru gefnar. Enn fremur eru það málefni sem varða samskipti og persónulegt samræmi við það marga fólk sem safnast saman í trúsamfélaginu.

Þegar slíkur veruleiki skarast getum við stundum misst fagnaðarerindið sjónar. Við gætum vikið frá því að setja fagnaðarerindið í fyrsta sæti. Við gætum misst af einhverjum sem kemur í leit að fagnaðarerindinu, skilið hann eftir einan eða sýnt honum kuldalegt viðmót. Eða við gætum verið að vanrækja að deila gleðinni með einhverjum sem hefur mætt Jesú og fagnar.

Slíkt er í raun fullkomlega mögulegt. Það er vegna þess að við erum syndarar. Það er Jesús sem endurleysir og fyrirgefur þessar syndir, og það er það sem fagnaðarerindi Jesú stendur fyrir. Og þess vegna getum við syndarar samt myndað samfélag sem Guðs börn.

Samfélag okkar er safnað saman með fagnaðarerindið í miðju sinni. Þetta snýst ekki um skipulagsheildir eða persónulegt samræmi; fagnaðarerindið er fyrsti grundvöllurinn og sjálfur tilgangur þessarar samkomu. Látum okkur lesa og staðfesta þennan sannleika út frá guðspjalli dagsins.

Og friður Guðs, sem er æðri öllum skilningi, mun varðveita hjörtu okkar og hugsanir í Kristi Jesú. -Amen.

*Þýdd af Gemini Flash