Kærleikur og fyrirgefning haldast í hendur.

Í sumar gekk ég fimm dagleiðir eða um 120 km frá Sarría á Spáni til Santiago de Compostella á Jakobsveginum með lærðum og leikum í Kjalarnesprófastsdsæmi. Þar er að finna dómkirkju Jakobs postula Jesú Krists.. Hitinn var óbærilegur fyrstu tvo dagana en þægilegri síðustu þrjár dagleiðirnar. Fætur mínir urðu fljótt sárir vegna þess að byrði mín var of þung. Það var alltof mikið í bakpokanum Ég missti þrjár neglur og fékk eina stóra blöðru á vinstra tábergið og eina minni á hægra tábergið en ég lét mig hafa það að ganga áfram hvað sem það kynni að kosta hvað fótaheilsu varðaði. Ég fann til einkum í iljunum þar sem ég gekk í mínum takti skref fyrir skref og virti fyrir mér gönguslóðann framundan og hugsaði um alla pílagrímana sem ég fetaði nú í fótspor. Brekkurnar voru erfiðar en göngustafirnir gerðu þar sitt gagn. Mæðin tók aldrei völdin því að ég hafði undirbúið mig vel í heilt ár fyrir þessa göngu með göngutúrum heima fyrir á Kársnesinu og víðar. Fararstjórarnir huguðu að fótasárum mínum í lok hvers dags og bjuggu um sárin. Fyrir það er ég þeim óendanlega þakklátur.

Á Jakobsveginum gekk ég líka mina innri göngu og hugsaði um fjölskyldu mina og tengsl mín við höfundlífsins. Ég fylltist þakklæti í garð höfuðsmiðsins fyrir góða heilsu þrátt fyrir allt, fjölskyldu mina og samferðafólk á lífsins vegi og kveikti á kertum í kapellum á vegferð minni og minntist m.a. tengdadóttur minnar og sonar sem voru búin að reyna að eignast annað barn í nokkur ár. Það gladdi mig ósegjanlega mikið þegar heim var komið að ég var bænheyrður að þessu leyti en hún gengur nú með annað barn þeirra og er þess vænst í heiminn í febrúar 2027 ef hinn hæsti höfuðsmiður himins og jarðar lofar.

Þremur vikum eftir að ég kom heim fór ég til fótasnyrtifræðings eins og ég hef jafnan gert í nokkur ár. Hún vætti fætur mina með volgu vatni til að mýkja þá og hófst síðan handa við það sem hún gerir jafnan við fætur skjólstæðinga sinna. Mér finnst þetta svo notalegt alltaf. Þegar hún svo smurði fætur mina í lokin með smyrsli þá kom sagan um bersyndugu konuna í huga minn sem við hugleiðum í dag í Garðakirkju sem smurði fætur Jesú Krists.

Konan kom óboðin í matarveislu þar sem Jesús var gestur. Hún var haldin hjá Símoni farisea en farisear voru íhaldssamir, strangtrúaðir Gyðingar. Konan gengur beint til Jesú og fer að þvo fætur hans með tárum sínum og þerrar þá með hári sínu. Síðan kyssti hún fætur hans og smurði með smyrslum.

Þessi frásögn er jafnan túlkuð sem táknmynd um miskunnsemi, fyrirgefningu og æðruleysi kærleikans. Jesús svaraði gagnrýni gesta sinna á konuna með dæmisögunni um skuldunautana tvo og benti á að þeim sem væri mikið fyrirgefið, bæri að elska mikið.

Frásögnin um bersyndugu konuna í Lúkasarguðspjalli (7:36–50) geymir djúpan siðferðislegan boðskap og hefur verið óþrjótandi uppspretta innblásturs í listum og tónlist.

Við tókum eftir því að fariseinn Símon dæmir hana í hljóði fyrir líferni hennar og efast um að Jesús sé spámaður þar sem hann leyfir henni að snerta sig. Jesús svarar hugsunum Símonar með dæmisögunni um lánveitanda sem átti tvo skuldunauta.  Annar skuldaði honum 500 denara en hinn 50. Þar sem hvorugur gat borgað, gaf hann báðum upp skuldirnar. Jesús spyr Símon hvor muni elska lánveitandann meira. Símon svarar réttilega: „Sá sem hann gaf meira upp.“

Jesús ber saman framkomu Símonar og konunnar. Símon sýndi ekki hefðbundna gestrisni  Hann gaf ekki vatn á fætur Jesú,, kyssti hann ekki, smurði ekki höfuð hans. Konan hins vegar þvoði fætur hans með tárum, þerraði þá með hári sínu, kyssti þá og smurði með dýru smyrsli.

Kjarni boðskaparins er þessi:  Kærleikur og fyrirgefning haldast í hendur. Konan sýnir mikinn kærleika vegna þess að hún skynjar og þiggur mikla fyrirgefningu. Boðskapurinn snýst um að auðmýkt og iðrun opni dyrnar að náðinni, á meðan sjálfshól og dómharka eins og hjá Símoni  byrgja sýn á eigin galla.

Í listasögunni hefur þessi frásögn oft verið dregin upp sem dramatísk andstæða milli hins veraldlega ríkidæmis (veislunnar) og hinnar andlegu auðmýktar. Konan er mjög oft sýnd á hnjánum við gólfið, sem undirstrikar undirgefni hennar og iðrun.

Þar sem ég er sjálfur að mála í frístundum þá hef ég áhuga á því að segja frá því hvernig listamenn hafa túlkað þessa frásögu. Listamenn eins og Peter Paul Rubens, Rembrandt og Paolo Veronese máluðu glæsilegar, stórar veislusenur þar sem tveir ólíkir heimar mætast. Rembrandt lagði áherslu á ljós og skugga (chiaroscuro) til að draga fram tilfinningaþrungið svipbrigði konunnar gegn dökku og rannsóknarfullu augnaráði faríseanna.

Í vestrænni listhefð var bersynduga konan um aldir oft samsömuð Maríu Magdalenu þótt texti Biblíunnar segi það ekki beint. Hún er því oft sýnd í listgreinum með alabasturskrukku sem táknar sítt, laust hár sem merki um iðrun og fyrra líferni.

Ég lærði eitthvað á piano þegar ég var drengur og síðar á Húsavík þegar ég þjónaði þar sem prestur en kann lítið fyrir mér í þeim efnum. En ég hef alltaf haft áhuga á klassískri og kirkjulegri tónlist og hvenig hún kann að tengjast  guðspjallstextum.

Sagan og stefið um iðrun konunnar hafa hljómað í kirkjutónlist og óratoríum öldum saman. Á barokktímanum sömdu tónskáld á borð við Heinrich Schütz og Marc-Antoine Charpentier verk sem byggðu beint á þessum texta Lúkasarguðspjalls (t.d. Dialogus textum evangeli kóna ). Tónlistin notar oft lágar, harmrænar nótur fyrir grát konunnar en tæra og upplyftandi tóna þegar Jesús segir: „Syndir þínar eru fyrirgefnar.“

 Í söngleiknum Jesus Christ Superstar eftir Andrew Lloyd Webber er þetta stef mjög áberandi. Þar tekur María Magdalena hlutverk konunnar sem smyr Jesú með dýrum smyrslum í laginu „Everything's Alright“. Júdas gagnrýnir eyðsluna eins og lærisveinarnir og farísearnir gerðu í guðspjöllunum en Jesús verndar hana og segir að hún hafi gert gott verk.

 Frásögnin af bersyndugu konunni lifir vegna þess að hún snertir algild mannleg stef: skömm, dómhörku samfélagsins, en jafnframt vonina um nýtt upphaf og skilyrðislausa vernd.

Í dag var Óliver Breki Einarsson borinn til skírnar í þessari fallegu kirkju, Garðakirkju á Álftanesi sem fagnar 60 ára afmælli um þessar mundir ef ég man rétt.

Ég sagði áðan að kjarni boðskapar guðspjallsins væri að kærleikur og fyrirgefning haldast í hendur. Það sýnir sig einnig í skírninni því að þá tekur Guð með náðarríkum hætti  okkur að sér sem sín börn og þekkir okkur upp frá því með nafni.  Í því er mikill kærleikur fólginn. Vatnið sem ég jós Óliver Breka með táknar að hann er skírður til þess lífs sem aldrei visnar og deyr. Að því leyti er vatninð mjög máttugt tákn um náð Guðs í okkar garð.

Á vegferð okkar í gegnum lífið eigum við skírnarþegarnir fyrirgefningu Guðs visa þegar okkur verður á í messunni og skömmustu tilfinningin gagntekur okkur um stund.  Þegar við minnumst þá kærleika Guðs í okkar garð þá finnum við til auðmýktar og þakklætis fyrir skilyrðislausa vernd Guðs í okkar garð að þessu leyti.  Á vegferð okkar í gegnum lífið er hollt að ganga líka ,,Jakobsveginn"  hið innra og hugleiða tengsl okkar við skapara himins og jarðar og þakka honum fyrir allar góðar gjafir í okkar garð fyrr og síðar.

Og svo mæli ég með því að lokum að allir kirkjugestir panti sér fótsnyrtingu en það er mikil heilun í því fólgin að láta góða manneskju með hjartað á réttum stað sinna fótum sínum.  Góðar stundir.

Prédikunin var flutt í Sumarmessu í Garðakirkju á Álftanesi 16. ágúst 2026

Ritningarstextar   Slm 32. 1-7 (-11)   1 Jóh. 1. 5-10    Lúk 7. 36-50