The Woman Caught in Adultery / Konan sem var staðin að hórdómi

Text: Romans 2:1-4, John 8:2-11          *Íslensk þýðing niður.                                                    

Grace to you and peace from God our Father and the Lord Jesus Christ.  -Amen.

1.
Today's Gospel reading is the famous story of the woman caught in adultery from John chapter 8. This is a story rich in content, but I would like to stay as close as possible to the text and explore the message this story gives us today.

First of all, I want to clear up a common misunderstanding about this story. This woman was not a prostitute. Many people seem to think she was a prostitute, but modern Bible scholarship rejects that idea.

The New Testament is quite careful to distinguish between the word for adultery (moicheia) and the word for prostitution or sexual immorality (porneia). In this story, every word used is related to adultery. Also, looking at the actual meaning of the story, it is correct to assume that this woman was an ordinary person.

So, then, what exactly is adultery? Adultery means that someone who is married, engaged, or has a committed partner has a sexual relationship with a third person. There is no distinction between men and women here. Deuteronomy chapter 22, verse 22 says, "If a man is found sleeping with another man’s wife, both the man who slept with her and the woman must die. You must purge the evil from Israel." For us today, this feels a bit hard to accept.

However, in the case of a man, he was not held guilty if the woman he was with was single. This was partly because a male-centered view was common back then, where a wife was considered her husband's property. If a man had a sexual relationship with a married woman, it was seen as damaging the property of that woman's husband. This is another point that leaves a question mark for us today. On the other hand, there were no such exceptions for women.

2.
Now, early one morning, Jesus went to the temple courts and was teaching the people. The teachers of the law and the Pharisees brought in a woman caught in the act of adultery. Since it was early in the morning, she must have been caught red-handed while still with the man she was secretly meeting. Even so, strangely enough, the man she was with was not brought along. Come to think of it, the woman's husband does not appear in the story at all either. Everything is focused only on this woman who was in a weak position.

They asked Jesus, "In the Law Moses commanded us to stone such women. Now what do you say?" This was a clever trap. If Jesus said, "Forgive her," he would clearly be going against the Law. On the other hand, if he said, "Execute her by stoning," he would be going against his own ministry of bringing salvation to sinners. Furthermore, since the authority to carry out the death penalty was not given to the Jewish people, it would also be a challenge to the Roman Empire.

These men dragged the woman into the temple, they were probably filled with a sense of justice and thought of themselves as working for God. While condemning this woman, they were also looking for a chance to denounce Jesus as a false prophet.

No matter how Jesus answered, it would give the men a reason to attack him. In such a difficult situation, Jesus answered without even raising his voice, "Let any one of you who is without sin be the first to throw a stone at her."

This answer from Jesus completely turns the situation upside down and brings everyone involved into a whole different dimension. In other words, Jesus reinterpreted and redefined what sin is.

In Jewish society at that time, sin meant breaking the Law. It was always a visible, outward action. An understanding of inner sin, which connects to what we call original sin today, certainly did exist in Judaism. However, especially in the time of Jesus, only the outward action of breaking the Law had come to be emphasized as sin. Here, Jesus made everyone standing there remember the sin inside themselves.

(In the Japanese New Interconfessional Version, it is translated as "the person who has not committed a sin," which makes it sound more like an outward action. However, the original text means "one who is without sin," carrying a nuance that includes inner sin.)

The Law was originally given to lead people into a right relationship with God. But over time, it had turned into a tool for people to praise themselves and look down on their enemies. With this one sentence, Jesus restored the original role of the Law.

Before and after Jesus spoke these words, it says he was silently writing something on the ground with his finger. The meaning of this action is unknown, and there are several different interpretations. 

The most fitting one is that this action contrasts with the scene where Moses received the Ten Commandments on Mount Sinai, as described in Exodus chapter 31, verse 18: "He gave him the two tablets of the covenant law, the tablets of stone inscribed by the finger of God." This symbolizes that Jesus is giving God's Ten Commandments to the people anew.

3.
Now, if we look around at our modern society today, I think we witness critical situations very similar to the one this woman caught in adultery faced, and we see them quite often.

For example, think of the public backlashes and witch hunts on the internet and in the media. When someone lets a careless word slip or makes a single mistake, people gang up on them and pile on endless insults. This is not a healthy way to correct or criticize the mistake or careless word. Instead, people casually throw words that deny the person's character and target even their very right to exist.

And noy only the person receiving this bashing, but also the people who gather to gang up on them together have absolutely no idea who each other really are.

We see the same kind of thing happening in the world of politics. If an immigrant or an asylum seeker commits some kind of misconduct or a crime, people quickly crowd around to denounce that person. It does not stop there. They treat not just that individual but all immigrants and asylum seekers in general as if they were all one single person, and they pour criticism over them/us. 

Just a few months ago, under the name of cracking down on illegal immigration in the United States, even regular legal immigrants and the people who support them were labeled as bad people, which became a major social issue.

We have a similar trend here in Iceland as well. People take a few criminals, or certain troubles involving immigrants and refugees, and expand the meaning to make it look like all foreigners living in Iceland are bad people and a burden for Iceland. The ones leading this are well-known politicians, but among the general public following them, there seem to be many people who do not think very deeply about things and just join the crowd to vent their own frustrations.

What they all have in common is the assumption that they are speaking up for the good of society and doing something useful. They seem completely unaware of how unfair, uncaring, and prejudiced their words are, and how much harm they are causing to society.

While this expands from an individual problem to a problem involving specific groups of people in society, the way of thinking and the attitude behind the people who make these accusations are exactly the same as those who dragged the woman caught in adultery forward. I really wish people like that would take the time to read today's Bible passage carefully.

4.
However, there is a danger for us here. Suppose we look around and feel uncomfortable or look down on those who attack people in weak positions, without any awareness of their own sins. To be honest, I find myself having those kinds of feelings quite often.

But at that moment, we are also in danger of becoming the exact same kind of people who just condemn others. If we forget our own sins and try to judge others, we will be swallowed up by that danger. We must never forget our own sins, and we must step back from judging others. We should not forget that we are people redeemed by Jesus. That is exactly why we should leave the judging of others to God.

I am not saying we cannot express our opinions. Giving our opinion and offering fair criticism are important things. Expressing an opinion or criticism is completely different from judging someone. This is because judgment puts an end to the matter right then and there. Once you judge, there is no next step. On the other hand, exchanging opinions and criticism keeps the possibility open to bring a person back to the right path. Well, for both sides, that is.

There is a quiet but important detail in today’s text. The men who were told, "Let any one of you who is without sin be the first to throw a stone at her." When they looked back at their own inner sins, they left one by one. This was because Jesus' words made them realize their own arrogance and lack of compassion.

You might think, "Well, that is only natural," but actually, this also takes courage. A pastor in Japan once said in a sermon, "The very first person in that crowd to drop the stone in his hand and take a step to leave that place was a courageous person." And surely, that is true. Repentance is something that takes courage as well.

We, too, might become one of the condemning crowd without even realizing it. If we notice that we have, I hope we can have the courage to walk away.

5.
Lastly, what happened to the woman caught in adultery? The men who surrounded her and condemned her for her sin left one by one. She could have taken that opportunity to stand up and run away. After all, the fact that she had committed the sin of adultery did not just disappear.

However, she stayed with Jesus. We are not told what was in this woman’s heart, but as she listened to the conversation between the men and Jesus, she probably looked back at the sin she had committed. And she must have repented. That is why Jesus said, "Neither do I condemn you. Go now and leave your life of sin."

Jesus never said anything like, "Your sin is just a small thing, so it doesn't matter." Jesus said, "Go now and leave your life of sin." We do not know whether this woman was able to live without ever sinning again after that. However, she must have made an effort. I am sure of that. She was given a chance to start over. By truly meeting Jesus, this woman received an opportunity to turn away from a life of sin and move into a life in a right relationship with God.

In that sense, the woman caught in adultery is not someone to be looked down on. This woman is a good senior to us, and a precious example. Let us follow her example and walk on.

Peace of God, which transcends all understanding, will guard your hearts and your minds in Christ Jesus.  -Amen.

****

Textar: Rómverja 2:1-4, Jóhannesar 8:2-11    

Náð sé með yður og friður frá Guði föður vorum og Drottni Jesú Kristi. –Amen.

1.

Guðspjall dagsins er hin vel þekkta frásaga um konuna sem var staðin að hórdómi í 8. kafla Jóhannesarguðspjalls. Þetta er saga sem er afar rík að innihaldi, en í dag langar mig að halda mig eins nærri textanum og mögulegt er og velta fyrir mér þeim boðskap sem þessi frásaga flytur okkur.

Fyrst langar mig að leiðrétta algengan misskilning um þessa sögu. Þessi kona var ekki vændiskona. Margir virðast halda það, en nútíma biblíufræði hafnar þeirri túlkun.

Nýja testamentið gerir skýran greinarmun á orðinu fyrir hór (moicheia) og orðinu fyrir vændi eða kynferðislegt siðleysi (porneia). Í þessari frásögn eru öll orðin sem notuð eru tengd hórdómi. Einnig, ef við lítum á sjálfa frásögnina, er eðlilegast að skilja hana svo að þessi kona hafi verið venjuleg manneskja.

En hvað er þá hór? Hór felst í því að sá sem er giftur, trúlofaður eða í skuldbindandi sambandi á kynferðislegt samband við þriðja aðila. Þar er enginn greinarmunur gerður á körlum og konum. Í 5. Mósebók 22.22 segir: „Ef maður finnst liggja hjá eiginkonu annars manns, skulu bæði deyja, maðurinn sem lá hjá konunni og konan. Þannig skalt þú uppræta hið illa úr Ísrael.“ Okkur í dag finnst þetta erfitt að sætta okkur við.

Hins vegar var karlmaður ekki talinn sekur ef konan sem hann svaf hjá var ógift. Það stafaði meðal annars af því að á þessum tíma ríkti karllægt samfélagsskipulag þar sem eiginkona var að nokkru leyti talin eign eiginmanns síns. Ef karlmaður átti í kynferðislegu sambandi við gifta konu var það talið skaða eignarrétt eiginmanns hennar. Þetta er enn eitt atriði sem vekur spurningar hjá okkur í dag. Konur nutu hins vegar engra slíkra undanþága.

2.

Snemma morguns fór Jesús inn á musterissvæðið og kenndi fólkinu. Þá komu fræðimennirnir og farísearnir með konu sem hafði verið staðin að hórdómi. Þar sem þetta gerðist snemma um morgun hlýtur hún að hafa verið gripin glóðvolg meðan hún var enn með manninum sem hún hitti í leyni. Samt vekur það athygli að maðurinn sem hún var með var hvergi sjáanlegur. Þegar betur er að gáð kemur eiginmaður konunnar heldur aldrei fyrir í sögunni. Athyglin beinist eingöngu að þessari konu sem var í veikri stöðu.

Þeir sögðu við Jesú: „Í lögmálinu bauð Móse okkur að grýta slíkar konur. Hvað segir þú?“ Þetta var snjöll gildra. Ef Jesús hefði sagt: „Fyrirgefið henni,“ hefði hann augljóslega farið gegn lögmálinu. En ef hann hefði sagt: „Grýtið hana til dauða,“ hefði hann farið gegn eigin þjónustu sinni sem fólst í því að færa syndurum hjálpræði. Auk þess höfðu Gyðingar ekki heimild til að framkvæma dauðarefsingu, þannig að slíkt svar hefði einnig verið ögrun við rómversk yfirvöld.

Þessir menn drógu konuna inn í musterið. Líklega voru þeir fullir af réttlætiskennd og töldu sig vera að vinna verk Guðs. Á meðan þeir fordæmdu þessa konu leituðu þeir jafnframt tækifæris til að stimpla Jesú sem falsspámann.

Hvernig sem Jesús hefði svarað, hefðu þeir fundið ástæðu til að ráðast gegn honum. En í þessari erfiðu stöðu svaraði Jesús án þess að hækka röddina: „Sá yðar sem syndlaus er kasti fyrstur steini á hana.“

Þessi orð Jesú sneru aðstæðunum algjörlega við og færðu alla sem þar stóðu inn í allt aðra vídd. Með öðrum orðum endurskilgreindi Jesús hvað synd er.

Í gyðinglegu samfélagi þess tíma var synd fyrst og fremst skilin sem brot á lögmálinu. Hún var talin eitthvað sýnilegt, ytra athæfi. Hugmyndin um innri synd, sem tengist því sem við köllum í dag erfðasynd, var vissulega til staðar innan gyðingdóms. En sérstaklega á dögum Jesú hafði áherslan færst yfir á hið ytra brot á lögmálinu. Hér minnti Jesús alla sem þar stóðu á syndina sem býr í eigin hjarta þeirra.

Lögmálið var upphaflega gefið til þess að leiða fólk inn í rétt samband við Guð. En með tímanum hafði það orðið að verkfæri sem menn notuðu til að upphefja sjálfa sig og líta niður á óvini sína. Með þessari einu setningu endurreisti Jesús upphaflegt hlutverk lögmálsins.

Bæði áður en Jesús mælti þessi orð og eftir að hann hafði sagt þau segir textinn að hann hafi þegjandi skrifað eitthvað á jörðina með fingri sínum. Hvað þessi athöfn þýðir vitum við ekki með vissu og um hana hafa verið settar fram ýmsar skýringar.

Sú túlkun sem mér finnst eiga best við er að þessi athöfn standi í andstæðu við frásögnina í 2. Mósebók 31.18, þar sem Móse tekur við boðorðunum á Sínaífjalli: „Og hann gaf Móse tvær vitnisburðartöflur, steintöflur ritaðar með fingri Guðs.“ Þannig verður þessi athöfn tákn um að Jesús sé að færa fólkinu boðorð Guðs á ný.

3.

Ef við lítum nú í kringum okkur í samfélagi nútímans held ég að við sjáum oft aðstæður sem líkjast mjög þeirri sem konan, sem staðin var að hórdómi, stóð frammi fyrir.

Hugsum til dæmis um þau opinberu áhlaup og nornaveiðar sem eiga sér stað á internetinu og í fjölmiðlum. Þegar einhver segir eitthvað óvarlega eða gerir ein mistök, safnast fólk saman og lætur yfir viðkomandi dynja endalausar móðganir. Þetta er ekki heilbrigð leið til að leiðrétta mistök eða gagnrýna óvarkár orð. Þess í stað kasta menn fram orðum sem afneita persónu viðkomandi og ráðast jafnvel gegn sjálfum tilverurétti hans.

Og ekki aðeins sá sem verður fyrir þessari aðför, heldur einnig þeir sem safnast saman til að taka þátt í henni, vita í raun ekkert hver um annan. Þeir þekkja hvorki þann sem þeir fordæma né hvert annað.

Við sjáum svipað fyrirbæri í stjórnmálunum. Ef innflytjandi eða hælisleitandi fremur afbrot eða á einhvern hátt misgerir, safnast fólk fljótt saman til að fordæma viðkomandi. En það stoppar ekki þar. Ekki aðeins sá einstaklingur er dæmdur, heldur eru allir innflytjendur og allir hælisleitendur meðhöndlaðir eins og þeir væru ein og sama manneskjan, og gagnrýni og ásakanir eru látnar dynja á þeim – eða öllu heldur á okkur.

Fyrir aðeins nokkrum mánuðum varð þetta að stóru samfélagsmáli í Bandaríkjunum. Undir yfirskini þess að herða aðgerðir gegn ólöglegum innflutningi fólks voru jafnvel löglegir innflytjendur og þeir sem studdu þá stimplaðir sem slæmt fólk.

Við sjáum svipaða þróun hér á Íslandi. Nokkur afbrot eða einstök vandamál sem tengjast innflytjendum eða flóttafólki eru tekin og látin líta út eins og þau sýni að allir útlendingar sem búa á Íslandi séu slæmt fólk og byrði fyrir íslenskt samfélag. Þeir sem leiða þessa umræðu eru gjarnan þekktir stjórnmálamenn. En meðal almennings sem fylgir þeim virðist einnig vera margt fólk sem hugsar málin ekki sérstaklega djúpt heldur slæst einfaldlega í hópinn til að fá útrás fyrir eigin gremju.

Það sem þetta fólk á sameiginlegt er að það telur sig vera að tala samfélaginu til heilla og gera eitthvað gagnlegt. Það virðist hins vegar vera algjörlega ómeðvitað um hversu ósanngjörn, miskunnarlaus og fordómafull orð þess eru og hversu miklum skaða þau valda samfélaginu.

Þótt þetta færist frá því að snúast um einn einstakling yfir í að beinast að ákveðnum hópum fólks í samfélaginu, þá er hugsunarhátturinn og viðhorfið hjá þeim sem bera fram þessar ásakanir nákvæmlega hið sama og hjá þeim sem drógu konuna, sem staðin var að hórdómi, fram fyrir Jesú. Ég vildi óska þess að fólk sem hugsar með þessum hætti tæki sér tíma til að lesa guðspjall dagsins vandlega.

4.

En hér er einnig hætta fyrir okkur sjálf. Segjum að við horfum í kringum okkur og finnum fyrir óþægindum eða jafnvel lítum niður á þá sem ráðast á fólk í veikri stöðu án þess að gera sér nokkra grein fyrir eigin syndum. Ég verð að viðurkenna að ég finn sjálfan mig oft hugsa á þann hátt.

En einmitt á þeirri stundu erum við líka í hættu á að verða nákvæmlega eins og þeir sem fordæma aðra. Ef við gleymum eigin syndum og reynum að dæma aðra, þá sogast við inn í sömu hættuna. Við megum aldrei gleyma eigin syndum, og við verðum að stíga til baka frá því að dæma aðra. Við megum ekki gleyma því að við erum fólk sem Jesús hefur frelsað. Einmitt þess vegna eigum við að fela Guði dóminn yfir öðrum.

Ég er ekki að segja að við megum ekki láta skoðanir okkar í ljós. Það er mikilvægt að tjá skoðanir sínar og færa fram málefnalega gagnrýni. En það er grundvallarmunur á því að tjá skoðun eða gagnrýni annars vegar og að dæma manneskju hins vegar. Dómur bindur endi á málið. Þegar búið er að dæma er ekkert næsta skref lengur. Samræða og gagnrýni halda hins vegar opnum möguleikanum á að hjálpa manni aftur inn á rétta leið. Og það gildir auðvitað um báða aðila.

Í texta dagsins er lítið atriði sem er hljótt en afar mikilvægt. Mennirnir sem heyrðu orð Jesú: „Sá yðar sem syndlaus er kasti fyrstur steini á hana,“ litu inn á við og sáu eigin syndir. Þá fóru þeir burt, einn af öðrum. Orð Jesú höfðu vakið þá til vitundar um eigið hroka og skort á miskunn.

Kannski finnst okkur: „Það er nú bara eðlilegt.“ En í raun þarf líka hugrekki til þess. Prestur í Japan sagði eitt sinn í prédikun: „Sá sem fyrstur lagði steininn frá sér og tók fyrsta skrefið burt úr mannþrönginni var hugrakkur maður.“ Ég held að það sé rétt. Iðrun krefst líka hugrekkis.

Við getum sjálf orðið hluti af þeim hópi sem fordæmir aðra án þess að gera okkur grein fyrir því. Ef við uppgötvum að svo sé, vona ég að við höfum hugrekki til að leggja steininn frá okkur og ganga burt.

5.

Að lokum skulum við líta á það sem varð um konuna sem staðin var að hórdómi.

Mennirnir sem höfðu umkringt hana og fordæmt hana fyrir synd hennar fóru hver af öðrum. Hún hefði getað notað það tækifæri til að standa upp og flýja. Enda hvarf sú staðreynd ekki að hún hafði drýgt hór.

En hún varð eftir hjá Jesú.

Textinn segir okkur ekki hvað bjó í hjarta hennar. En þegar hún hlustaði á samtal Jesú og mannanna hefur hún líklega horfst í augu við eigin synd. Og hún hefur iðrast. Þess vegna gat Jesús sagt við hana: „Ég sakfelli þig ekki heldur. Far þú, og syndga ekki framar.“

Jesús sagði aldrei: „Synd þín er svo lítil að hún skipti engu máli.“ Nei, hann sagði: „Far þú, og syndga ekki framar.“

Við vitum ekki hvort þessari konu tókst að lifa það sem eftir var ævinnar án þess að syndga aftur. En hún hefur án efa reynt það af alhug. Um það efast ég ekki. Henni var gefið tækifæri til að byrja upp á nýtt. Með því að mæta Jesú í raun og veru fékk hún tækifæri til að snúa baki við lífi syndarinnar og hefja nýtt líf í réttu sambandi við Guð.

Í þeim skilningi er konan sem staðin var að hórdómi ekki manneskja sem við eigum að líta niður á. Þvert á móti er hún góð fyrirmynd fyrir okkur og dýrmæt eldri systir í trúnni. Göngum því í fótspor hennar.

Friður Guðs, sem er æðri öllum skilningi, varðveiti hjörtu yðar og hugsanir í Kristi Jesú. 
–Amen.

*Þýdd af Chat GPT