Early on Easter Morning / Snemma á páskadagsmorgni

Text: Matthew 28: 1-10                                                                            *Íslensk þýðing niður 

Grace to you and peace from God our Father and the Lord Jesus Christ. -Amen.

1. 
Let’s share the joy of Easter together! As a pastor, I read the story of the Lord’s resurrection and talk about it every year at this time. But I never get tired of it. Basically, a sermon is about sharing the Good News of Jesus. In a way, we are repeating the same message over and over, using different angles and illustrations. Even so, it’s amazing—I always find a new discovery or a new realization.

Today, I want to think again about the fact that the news of Jesus’ resurrection was shared, or discovered, "early in the morning" or "at dawn." Today’s Gospel starts like this: "After the Sabbath, at dawn on the first day of the week, Mary Magdalene and the other Mary went to look at the tomb."

Let’s look at this "dawn" part and compare it with the other three Gospels. First, in Mark, it says the women went to the tomb "very early on the first day of the week, just after sunrise" (Mark 16:2). In Luke, it says, "On the first day of the week, very early in the morning, the women took the spices they had prepared and went to the tomb" (Luke 24:1). And in John, it says, "Early on the first day of the week, while it was still dark, Mary Magdalene went to the tomb" (John 20:1). Here, it highlights that it was "still dark"—the very border between night and morning.

In the past, when I thought about "Sunday morning," I compared it to my own experience. I thought, "Oh, it's early on a holiday morning, a quiet and peaceful time." I just assumed it was a relaxing time. But if you think about it carefully, Sunday was a normal workday in Jewish society back then. It was the start of the work week, like our Monday. So, the women headed to Jesus' tomb right at the time when a busy week was about to begin.

2. 
There is one thing I want you to keep in mind. Generally speaking, the Gospel of Matthew was written around the year 80 AD. About 50 years had already passed since the resurrection of Jesus. At that time, Christians in the early church were still living within Jewish society. Naturally, Sunday was a regular workday for them. However, they wanted to worship on Sunday, the day the Lord rose again. So, it is believed that they gathered starting from late Saturday night into the early hours of Sunday morning. By the way, what we call "Saturday night" was the "start of Sunday" in Jewish society, because a day lasted from sunset to sunset.

We can see the lifestyle of the early church reflected in the events of Easter morning. The early Christians probably thought about the dawn of Jesus’ resurrection 50 or 60 years earlier as they worshipped before sunrise.

It sounds obvious, but before the dawn, it is still night. A Japanese pastor once said something very interesting: "It is during the night that we can find light. We can see the stars in the night sky. It is exactly when we are in deep darkness that we can see hope." Those of us living in Iceland are in a bit of a unique natural environment, but looking at the world in general, this pastor’s metaphor is very true.

Indeed, it is in the darkness that we can truly see the light. Of course, the daytime is filled with light, but at the same time, we take that brightness for granted during the day and we miss to find the particular light of hope. This is similar to how we seek and find God’s grace when we are in difficult situations, but we tend to think about God less when things get better.

It is very interesting and symbolic that the news of Jesus’ resurrection came at dawn. It shows that the resurrection is the "second creation of the world." In a world covered in darkness, God the Father first said, "Let there be light," and brought light into the world. That became the first day of the week, Sunday.

Jesus rose again before dawn on that same Sunday and brought spiritual light into this world. Light was brought into our lives, which had been covered by the darkness of sin. This is the second creation of the world. As I mentioned last year, this new world is a place without unnecessary walls—like the distinctionbetween Jews and Gentiles, or the difference in status between men and women and etc; etc. Jesus himself is the light.

3. 
Now, there is another point in today’s Gospel that is easy to miss, but it is very important. It is the way the two Marys acted. The angel said to them: "I know you are looking for Jesus, who was crucified. He is not here; he has risen, just as he said. Come and see the place where he lay. Then go quickly and tell his disciples: ‘He has risen from the dead and is going ahead of you into Galilee. There you will see him.’"

After hearing this, the two Marys "hurried away from the tomb, afraid yet filled with joy, and ran to tell his disciples." Did they actually stop to check the "empty tomb" like the angel suggested? It doesn’t seem so. Looking at how they are described, it is more natural to think that they didn’t even bother to check the empty tomb, but just ran back immediately.

There is another small detail. Jesus had left a message saying he would meet the disciples in Galilee. So why did he suddenly change his mind and appear to the two Marys right there? The actions of these two women, and the fact that Jesus appeared to them, show us something very important. It represents the relationship between "believing without seeing" and "meeting the risen Jesus."

The two Marys met the angel and ran to the disciples without checking the empty tomb. They did this because they believed the angel’s words exactly as they were. They accepted the message so purely that they didn't feel any need to double-check the tomb.

This is a great contrast to Thomas, one of the twelve disciples, in the Gospel of John. Jesus showed his risen self to the other ten disciples on Sunday evening, but Thomas wasn't there. When they told him about it, Thomas said: "Unless I see the nail marks in his hands and put my finger where the nails were, and put my hand into his side, I will not believe" (John 20:25). Jesus appeared to Thomas the following week and said: "Because you have seen me, you have believed; blessed are those who have not seen and yet have believed."

The two Marys believed without seeing. Jesus honored that and appeared to them even before he met the disciples. This is a huge encouragement for us living in 2026. This is because most of us "believe without seeing."

In rare cases, someone might be allowed to meet the risen Jesus before they believe. Paul was like that. He didn't believe in Jesus; in fact, he was actively hurting Christians. But one day, he heard the voice of the risen Jesus saying, "Why do you persecute me?" (Acts 9:4), and he changed his heart.

However, that is an exception. In almost all cases, we are asked to "believe without seeing." In today's text, the two Marys are a great example for us. And Jesus gives them the grace of showing himself to them first.

If that is true, then we—who also believe without seeing—can have hope that we will meet the risen Jesus. For us, it might be more accurate to say "the Jesus who ascended to heaven" rather than "the risen Jesus," but since it means "Jesus the Christ who rules the Kingdom of God," it is basically the same thing.

4. 
Now, let’s go one step further. What does it mean for us to "see the risen Jesus"? For the disciples in the Gospel, seeing him was important proof that the resurrection was real. For us, their story is a solid testimony.

However, if seeing the risen Jesus was only about proving that he rose again, it might not mean much more than a feeling to us, since we are already allowed to "believe without seeing" through the Word of God. But here, we reach a new level: "meeting the risen Jesus." This is a different dimension from just physically seeing him.

People often say that "knowing about Jesus" and "believing in Jesus" are two completely different things. "Knowing" is about knowledge; "believing" is about faith. But I feel that just "believing" might not be enough—or rather, we might be missing out on something. The word "believe" has a very wide meaning and can be a bit vague. For example, some people say there is a difference between "shallow faith" and "deep faith."

You could also say "weak faith" or "strong faith," but I don't like to use those words because they sound like we are judging people. To use a simple example, "shallow faith" and "deep faith" are like fans of the Liverpool football team. One person is a fan, and they are happy if Liverpool wins, but they don't really care if the team loses. Another person has much deeper feelings. They feel like they are part of the game. If the team wins, they are overjoyed; if the team loses, they cry. This depends on how much their own life is connected to the team.

Faith in Jesus also has shallow and deep levels. And what makes that difference is "the encounter"—meeting him. Just as knowing and believing are different, there is a difference between "faith without meeting Jesus" and "faith after meeting Jesus." People who have met Jesus have a much deeper commitment to him. Those who haven't probably stay at a certain level of commitment.

I want to be clear so there is no misunderstanding: saying a commitment is shallow or deep is not judging a person’s faith. I am not saying that people with deep faith are saved while those with shallow faith are not. It’s not about that. Whether faith is deep or shallow, or whether commitment is deep or shallow, is not about "good" or "bad", or "right" or "wrong".It is about how much joy you can find in your relationship with Jesus.

5. 
Here is an example. Sojourner Truth was an African American woman who was born as a slave in the United States. She was born at the end of the 18th century, when slavery still existed in America. Later, she was freed and became an activist for women’s rights and the rights of freed slaves. Her speech, "Ain’t I a Woman?", is very famous. 

Sojourner was also very active as a preacher, and she traveled to many states to share the Gospel. Once, someone asked her how she got inspiration when she prepared a sermon. She answered: 

"To tell the truth, I cannot read—not only the Bible, but even a single letter. When I preach, I have only one text with me, and that is: 'When I find Jesus.' When I find Jesus, serving others just like me—like a slave—I can get everything I need to preach."

I feel these are the words of someone who finds the greatest joy in following Jesus. "To meet Jesus" means letting Jesus enter our lives and spending our days talking with him and being guided by him. When that happens, we start to see things we couldn't see before, and we hear a voice we couldn't hear when we were just "believing" in a vague way. That is how each of us becomes a new person.

This is not about judging whether someone is a "good" person or having something to brag about. But as a pastor, I truly hope that all of us gathered here will meet Jesus. 

On this Easter morning, more than just thinking about whether we "saw" the resurrection or not, I hope each of us encounters Jesus. I say this because meeting him brings a joy to our daily lives that nothing else in this world can give. It is because this encounter gives us the confidence that each one of us is accepted and loved by God just as we are—and that we, too, can love others. Each of these realizations adds up to create positive changes in our daily lives.

Easter is the creation of a new world. And Jesus has opened the door to that world. Let’s walk through this gate and enter that new world together.

Peace of God, which is far beyond human understanding, keep your hearts and your minds in Christ Jesus. -Amen.

*****

Text: Matteus 28: 1-10   

Náð sé með yður og friður frá Guði föður vorum og Drottni Jesú Kristi. Amen.

1. 
Deilum gleði páskanna saman! Sem prestur les ég söguna um upprisu Drottins og tala um hana á hverju ári á þessum tíma. En ég þreytist aldrei á því. Í grunninn snýst predikun um að deila fagnaðarerindi Jesú. Á vissan hátt erum við að endurtaka sömu skilaboðin aftur og aftur út frá mismunandi sjónarhornum og sögum. Samt er það dásamlegt — ég finn alltaf nýja uppgötvun eða nýja innsýn.

Í dag langar mig að við hugsum aftur um þá staðreynd að fréttirnar af upprisu Jesú voru deildar, eða uppgötvaðar, „snemma morguns“ við „dögun“. Guðspjall dagsins byrjar svona: „Að liðnum hvíldardeginum, þegar lýsti af fyrsta degi vikunnar, komu þær María Magdalena og María hin til að líta á gröfina.“

Skoðum þennan hluta um „dögunina“ og berum hann saman við hin guðspjöllin þrjú. Hjá Markúsi segir að konurnar hafi farið til grafarinnar „mjög árla hins fyrsta dags vikunnar, um sólarupprás“ (Markús 16:2). Hjá Lúkasi segir: „En í dögun hins fyrsta dags vikunnar komu þær til grafarinnar með ilmsmyrslin, sem þær höfðu matreitt“ (Lúkas 24:1). Og hjá Jóhannesi segir: „Hinn fyrsta dag vikunnar kemur María Magdalena til grafarinnar svo snemma að enn var myrkur“ (Jóhannes 20:1). Hér er lögð áhersla á að það hafi verið „enn myrkur“ — mörkin milli nætur og morguns.

Hér áður fyrr, þegar ég hugsaði um „sunnudagsmorgun“, bar ég það saman við mína eigin reynslu. Ég hugsaði: „Ó, þetta er snemma á frídegismorgni, rólegur og friðsæll tími.“ Ég gerði ráð fyrir að þetta væri afslappaður tími. En ef þið hugsið vel um það, þá var sunnudagur venjulegur vinnudagur í gyðinglegu samfélagi á þeim tíma. Það var upphaf vinnuvikunnar, eins og mánudagur hjá okkur. Svo, konurnar héldu til grafar Jesú einmitt á þeim tíma þegar annasöm vika var að hefjast.

2. 
Það er eitt sem ég vil að þið hafið í huga. Almennt séð var Matteusarguðspjall skrifað um árið 80 e.Kr. Um 50 ár voru liðin frá upprisu Jesú. Á þeim tíma lifðu kristnir menn í frumkirkjunni enn innan samfélags gyðinga. Auðvitað var sunnudagur venjulegur vinnudagur hjá þeim. Hins vegar vildu þeir biðjast fyrir á sunnudegi, deginum sem Drottinn reis upp. Því er talið að þeir hafi komið saman frá seint á laugardagskvöldi og fram eftir sunnudagsmorgni. Við skulum muna að það sem við köllum „laugardagskvöld“ var „upphaf sunnudags“ í samfélagi gyðinga, því dagurinn taldist frá sólsetri til sólseturs.

Við sjáum lífshætti frumkirkjunnar endurspeglast í atburðum páskamorguns. Hinir fyrstu kristnu hugsuðu líklega um dögun upprisu Jesú 50 eða 60 árum áður þegar þeir báðust fyrir fyrir sólarupprás.

Það hljómar augljóst, en fyrir dögun er enn nótt. Japanskur prestur sagði einu sinni eitthvað mjög áhugavert: „Það er á nóttunni sem við getum fundið ljósið. Við getum séð stjörnurnar á næturhimninum. Það er einmitt þegar við erum í djúpu myrkri sem við getum séð vonina.“ Við sem búum á Íslandi lifum í dálítið sérstöku náttúrulegu umhverfi, en ef litið er á heiminn almennt, þá er samlíking þessa prests mjög sönn.

Sannarlega er það í myrkrinu sem við getum í raun séð ljósið. Auðvitað er dagurinn fullur af ljósi, en á sama tíma tökum við þessa birtu sem sjálfsagðan hlut yfir daginn og missum af því að finna hið sérstaka ljós vonarinnar. Þetta er svipað og hvernig við leitum og finnum náð Guðs þegar við erum í erfiðum aðstæðum, en við höfum tilhneigingu til að hugsa minna um Guð þegar allt fer að ganga betur.

Það er mjög áhugavert og táknrænt að fréttirnar af upprisu Jesú bárust í dögun. Það sýnir að upprisan er „önnur sköpun heimsins“. Í heimi sem var hulin myrkri sagði Guð faðir fyrst: „Verði ljós,“ og færði ljós inn í heiminn. Það varð fyrsti dagur vikunnar, sunnudagur.

Jesús reis upp fyrir dögun á þessum sama sunnudegi og færði andlegt ljós inn í þennan heim. Ljós kom inn í líf okkar, sem hafði verið hulið myrkri syndarinnar. Þetta er önnur sköpun heimsins. Eins og ég nefndi í fyrra, þá er þessi nýi heimur staður án óþarfa veggja — eins og skilin milli gyðinga og heiðingja, eða munurinn á stöðu karla og kvenna. Jesús sjálfur er ljósið.

3. 
Nú er annar punktur í guðspjalli dagsins sem auðvelt er að missa af, en hann er mjög mikilvægur. Það er hvernig Maríurnar tvær brugðust við. Engillinn sagði við þær: „Ég veit, að þér leitið Jesú hins krossfesta. Hann er ekki hér. Hann er upp risinn, eins og hann sagði. Komið og sjáið staðinn, þar sem hann lá. Og farið í skyndi og segið lærisveinum hans: ‚Hann er upp risinn frá dauðum, og sjá, hann fer á undan yður til Galíleu. Þar munuð þér sjá hann.‘“

Eftir að hafa heyrt þetta „fóru þær í skyndi frá gröfinni, með ótta og mikilli gleði, og hlupu að segja lærisveinum hans fréttirnar.“ Stoppuðu þær í raun og veru til að skoða „tómu gröfina“ eins og engillinn stakk upp á? Það virðist ekki vera. Þegar litið er á hvernig þeim er lýst, þá er eðlilegra að ætla að þær hafi ekki einu sinni fyrirhöfn að athuga tómu gröfina, heldur hafi hlaupið strax til baka.

Það er annað lítið smáatriði. Jesús hafði skilið eftir skilaboð um að hann myndi hitta lærisveinana í Galíleu. Svo hvers vegna skipti hann skyndilega um skoðun og birtist Maríunum tveimur þarna? Viðbrögð þessara tveggja kvenna, og sú staðreynd að Jesús birtist þeim, sýna okkur eitthvað mjög mikilvægt. Það táknar sambandið á milli þess að „trúa án þess að sjá“ og „að mæta hinum upprisna Jesú“.

Maríurnar tvær hittu engilinn og hlupu til lærisveinanna án þess að athuga tómu gröfina. Þær gerðu þetta vegna þess að þær trúðu orðum engilsins nákvæmlega eins og þau voru. Þær tóku við boðskapnum svo hreint að þeim fannst engin þörf á að tvítékka gröfina.

Þetta er mikil andstæða við Tómas, einn af lærisveinunum tólf, í Jóhannesarguðspjalli. Jesús sýndi hinum lærisveinunum tíu sig upprisinn á sunnudagskvöldi, en Tómas var ekki þar. Þegar þeir sögðu honum frá því sagði Tómas: „Sjáist ég ekki naglaförin í höndum hans og setji fingur minn í naglaförin og leggi hönd mína í síðu hans, mun ég alls ekki trúa“ (Jóhannes 20:25). Jesús birtist Tómasi vikunni eftir og sagði: „Þú trúir, af því að þú hefur séð mig. Sælir eru þeir, sem hafa ekki séð og trúa þó.“

Maríurnar tvær trúðu án þess að sjá. Jesús heiðraði það og birtist þeim jafnvel áður en hann hitti lærisveinana. Þetta er mikil hvatning fyrir okkur sem lifum árið 2026. Það er vegna þess að flest okkar „trúum án þess að sjá“.

Í mjög sjaldgæfum tilfellum gæti einhverjum verið leyft að mæta hinum upprisna Jesú áður en þeir trúa. Páll var þannig. Hann trúði ekki á Jesú; í raun ofsótti hann kristna menn af krafti. En einn daginn heyrði hann rödd hins upprisna Jesú segja: „Hví ofsækir þú mig?“ (Postulasagan 9:4), og hann skipti um skoðun.

Hins vegar er það undantekning. Í næstum öllum tilfellum erum við beðin um að „trúa án þess að sjá“. Í texta dagsins eru Maríurnar tvær frábært fordæmi fyrir okkur. Og Jesús gefur þeim þá náð að sýna sig þeim fyrst.

Ef það er satt, þá getum við — sem einnig trúum án þess að sjá — haft von um að við munum mæta hinum upprisna Jesú. Fyrir okkur gæti verið nákvæmara að segja „Jesús sem steig upp til himna“ frekar en „hinn upprisni Jesús“, en þar sem það þýðir „Jesús Kristur sem ríkir yfir Guðs ríki“, þá er það í grunninn það sama.

4. 
Nú skulum við ganga skrefi lengra. Hvað þýðir það fyrir okkur að „sjá hinn upprisna Jesú“? Fyrir lærisveinana í guðspjallinu var það að sjá hann mikilvæg sönnun þess að upprisan væri raunveruleg. Fyrir okkur er saga þeirra traustur vitnisburður.

Hins vegar, ef það að sjá hinn upprisna Jesú snýst aðeins um að sanna að hann hafi risið upp, þá gæti það ekki þýtt mikið meira en tilfinningu fyrir okkur, þar sem okkur er þegar leyft að „trúa án þess að sjá“ fyrir orð Guðs. En hér náum við nýju stigi: „að mæta hinum upprisna Jesú“. Þetta er önnur vídd en bara að sjá hann líkamlega.

Fólk segir oft að það að „vita um Jesú“ og að „trúa á Jesú“ séu tveir algjörlega ólíkir hlutir. Að „vita“ snýst um þekkingu; að „trúa“ snýst um trú. En mér finnst að það að „trúa“ eitt og sér sé kannski ekki nóg — eða öllu heldur, við gætum verið að missa af einhverju. Orðið „trúa“ hefur mjög víða merkingu og getur verið dálítið óljóst. Til dæmis segja sumir að það sé munur á „grunnri trú“ og „djúpri trú“.

Þú gætir líka sagt „veik trú“ eða „sterk trú“, en mér finnst ekki gott að nota þau orð vegna þess að það hljómar eins og við séum að dæma fólk. Til að nota einfalt dæmi, þá er „grunn trú“ og „djúp trú“ eins og stuðningsmenn Liverpool knattspyrnuliðsins. Einn er stuðningsmaður og hann er ánægður ef Liverpool vinnur, en honum er í raun alveg sama þótt liðið tapi. Annar hefur miklu dýpri tilfinningar. Honum finnst hann vera hluti af leiknum. Ef liðið vinnur er hann himinlifandi; ef liðið tapar grætur hann. Þetta fer eftir því hversu mikið hans eigið líf er tengt liðinu.

Trú á Jesú hefur líka grunn og djúp stig. Og það sem gerir þann mun er „mótin“ — að mæta honum. Alveg eins og það að vita og trúa er ólíkt, þá er munur á „trú án þess að mæta Jesú“ og „trú eftir að hafa mætt Jesú“. Fólk sem hefur mætt Jesú hefur miklu dýpri skuldbindingu gagnvart honum. Þeir sem hafa ekki gert það halda sig líklega á ákveðnu stigi skuldbindingar.

Ég vil vera skýr svo það verði enginn misskilningur: að segja að skuldbinding sé grunn eða djúp er ekki að dæma trú manns. Ég er ekki að segja að fólk með djúpa trú hólpist á meðan þeir sem eru með grunna trú geri það ekki. Þetta snýst ekki um það. Hvort trúin er djúp eða grunn, eða hvort skuldbindingin er djúp eða grunn, snýst ekki um „gott“ eða „slæmt“. Það snýst um hversu mikla gleði þú getur fundið í sambandi þínu við Jesú.

5. 
Hér er dæmi. Sojourner Truth var afrísk-amerísk kona sem fæddist sem þræll í Bandaríkjunum. Hún fæddist í lok 18. aldar, þegar þrælahald var enn við lýði í Ameríku. Síðar varð hún frjáls og varð baráttukona fyrir réttindum kvenna og réttindum frelsaðra þræla. Ræða hennar, „Er ég ekki kona?“ (Ain’t I a Woman?), er mjög fræg.

Sojourner var líka mjög virk sem predikari og hún ferðaðist til margra ríkja til að deila fagnaðarerindinu. Eitt sinn spurði einhver hana hvernig hún fengi innblástur þegar hún undirbjó predikun. Hún svaraði:

„Satt að segja get ég ekki lesið — ekki bara Biblíuna, heldur ekki einn einasta bókstaf. Þegar ég predika hef ég aðeins einn texta með mér, og hann er: ‚Þegar ég finn Jesú.‘ Þegar ég finn Jesú, þar sem hann þjónar öðrum alveg eins og ég — eins og þræll — þá fæ ég allt sem ég þarf til að predika.“

Mér finnst þetta vera orð manneskju sem finnur mestu gleðina í því að fylgja Jesú. „Að mæta Jesú“ þýðir að leyfa Jesú að koma inn í líf þitt og eyða dögunum í að tala við hann og láta hann leiða þig. Þegar það gerist byrjarðu að sjá hluti sem þú gast ekki séð áður og þú heyrir rödd sem þú gast ekki heyrt þegar þú varst bara að „trúa“ á óljósan hátt. Þannig verður þú ný manneskja.

Þetta snýst ekki um að dæma hvort þú sért „góð“ manneskja eða að hafa eitthvað til að monta þig af. En sem prestur ykkar vona ég innilega að þið öll sem hér eruð saman komin munið mæta Jesú.

Á þessum páskamorgni, meira en bara að hugsa um hvort við „sáum“ upprisuna eða ekki, vona ég að þið mætið Jesú. Ég segi þetta vegna þess að það að mæta honum færir daglegu lífi okkar gleði sem ekkert annað í þessum heimi getur gefið. Það er vegna þess að þessi fundur gefur okkur fullvissu um að hvert og eitt okkar sé samþykkt og elskað af Guði alveg eins og við erum — og að við getum líka elskað aðra. Hver og ein af þessum áttum safnast saman til að skapa jákvæðar breytingar í daglegu lífi okkar.

Páskarnir eru sköpun nýs heims. Og Jesús hefur opnað dyrnar að þeim heimi. Göngum í gegnum þetta hlið og förum inn í þann nýja heim saman.

Friður Guðs, sem er æðri öllum skilningi, varðveiti hjörtu yðar og hugsanir yðar í Kristi Jesú. -Amen.

*Þýdd af Chat GPT