Condition of being a friend / Skilyrði þess að vera vinur

To walk as a disciple of Jesus meant throwing oneself into intense persecution. That is why he says: "Love each other. Support each other and help each other. If you don't, you will collapse in the face of the world." The part that sounds like a condition—"Do what I command"—was actually a vital teaching for the disciples. / Að ganga sem lærisveinn Jesú þýddi að kasta sér inn í harðar ofsóknir. Þess vegna segir hann: Elskið hver annan. Styðjið hver annan og hjálpið hver öðrum. Ef þér gerið það ekki, munuð þér hrynja frammi fyrir heiminum. Það sem hljómar eins og skilyrði, Gerið það sem ég býð yður, var í raun lífsnauðsynleg kenning fyrir lærisveinana.

Text: John 15:12-17 *Íslensk þýðing niður

Grace to you and peace from God our Father and the Lord Jesus Christ. Amen.

1.
Today’s Gospel text is from the Gospel of John. This Gospel is unique in many ways. For example, right before Jesus goes to the cross, after having the Last Supper with his disciples, he gives a "Farewell Discourse." This is a long teaching that starts at the beginning of chapter 14 and goes all the way to the end of chapter 16. Today’s text in chapter 15 is a part of this "Farewell Discourse."

During his public life—meaning his work as a Jewish teacher—Jesus traveled with his twelve disciples and preached God’s teachings to the Jewish people. In Matthew, Mark, and Luke, this period lasted three years. In the unique Gospel of John, it is said to be one year.

There is a difference in the length of his time as a teacher, but most things are the same in all the Gospels. For instance, the "disciples' lack of understanding"—the fact that the disciples didn't truly understand who Jesus was—is something all four Gospels have in common.

Even so, the relationship between Jesus and the disciples wasn't exactly the same from beginning to end. We can see that their relationship gradually got deeper, even though the disciples didn't understand everything. Of course, the disciples’ true "awakening" didn't happen until they met the risen Jesus and received the Holy Spirit.

Today’s Gospel text is like the climax of a drama that shows how the relationship between Jesus and the disciples grew deeper. In Hollywood movies, there is often a scene where the hero talks quietly with his friends or the heroine before heading out to the final battle. The Farewell Discourse, which includes today’s text, is exactly that kind of "quiet conversation scene."

I want to think about how the relationship between Jesus and the disciples deepened in a scene like this. But there is one important thing. When we read the Gospels, it is always important to imagine ourselves among the disciples and participate in the scene ourselves. This is because the Word of God given through the Gospels is a message given to "me" and to “you”. It’s not someone else’s business; it is essential to connect ourselves to the Gospel.

2.
Now, today’s text is short, and on the surface, it isn’t particularly hard to understand. However, there are still parts that are easy to misunderstand or where it’s tough to catch the true meaning. For example, one of the keywords is the word "friend." In both Greek and Hebrew, the word translated as "friend" comes from the word "to love." So, it can also be translated as "beloved one." In other words, it has a rather deeper and heavier meaning than the casual way we use "friend" today. It’s a word used for someone you have a very deep connection with, like a “close friend” or "best friend."

Jesus is now calling his disciples "friends" or "beloved ones" instead of "servants." But at the same time, Jesus says: "My command is this: Love each other as I have loved you. Greater love has no one than this: to lay down one’s life for one’s friends. You are my friends if you do what I command." (John 15:12-14)

Here, he adds a condition: "if you do what I command." This feels a bit off to us today, doesn't it? If someone said, "If you do what I tell you, then you’re my friend," we’d probably think that sounds like bullying or harassment. So why does Jesus set this kind of condition for being a friend? What is his real intention? Let’s keep going and think about this.

Verse 15 says: "I no longer call you servants, because a servant does not know his master’s business. Instead, I have called you friends, for everything that I learned from my Father I have made known to you." (John 15:15)

Behind these words is the culture of Jewish, Greek, and Roman society of that time. Back then, masters didn't bother explaining their thoughts to their servants. Servants weren't expected to understand; they were just expected to obey the master’s orders faithfully.

Furthermore, regarding "laying down one’s life for one’s friends," there was a custom in Greek and Roman society where high-ranking officials who were willing to die for the king were called "Friends of the King." We can think of these social backgrounds as being behind the way Jesus speaks today.

Regarding the "Friend of the King," since Jesus—the King—is the one dying on the cross for his friends, it’s actually the reverse version. Either way, it’s saying that being a "friend" means being prepared for self-sacrifice because of that friendship.

3.
When we look at these references to "servants" and "self-sacrifice," it becomes clear what Jesus has in mind when he uses the word "friend." He means someone who is "beloved," someone he can share his thoughts and God’s plans with, and someone with whom he shares a bond so deep that they can expect self-sacrifice from each other. This is what Jesus calls a "friend" here.

Until now, the disciples followed Jesus without really understanding who he truly was or why he came into this world. In that sense, they were more like "servants." But the disciples had been growing, bit by bit.

So, with the fate of the cross right in front of him, Jesus used this Farewell Discourse to tell them everything: that he would soon be gone but would return, that God the Father would send the Holy Spirit as a Helper, that there is a place prepared for them in the Father’s kingdom, and that while the world would persecute them, Jesus had already overcome the world. He shared his own destiny and all of God’s plans with them.

In other words, at this moment, Jesus recognized the disciples as people who were now qualified to know everything. The proof of this recognition was the word "friend." Before, the disciples just followed Jesus like servants. But now, Jesus recognized them as being "grown-up" in their faith, even if they weren't perfect yet. And so, he gives them a new duty and mindset, basically saying, "Now that you are grown-up, this is how you should act"- "Love each other."

Therefore, the word "friend" here is less like a casual "buddy" and much closer to the nuance of a "comrade" or a "brother-in-arms", or even “a fellow soldier”.

4.
This point is shown even more clearly in the words of verse 16: "You did not choose me, but I chose you." (John 15:16a)

These are words of appointment, words of commissioning the disciples. From now on, the disciples have to live up to the mission given to them by Jesus.

He continues: "...and appointed you so that you might go and bear fruit—fruit that will last—and so that whatever you ask in my name the Father will give you." (John 15:16b, NIV)

Before today’s text, at the beginning of chapter 15, Jesus tells his disciples that famous teaching: "I am the true vine, and my Father is the gardener." In that section, the phrase "bear fruit" is repeated seven times. In today’s text, it’s only used once, but "bearing fruit" is a major keyword here too.

So, what does "bearing fruit" actually mean? The command to "love each other" is the foundation that allows the disciples to bear fruit that lasts, but it isn’t the "fruit" itself.

After the Farewell Discourse, Jesus offers a long prayer. In it, he says this to God the Father:
"Now this is eternal life: that they know you, the only true God, and Jesus Christ, whom you have sent." (John 17:3)

He also says: "I in them and you in me—so that they may be brought to complete unity. Then the world will know that you sent me and have loved them even as you have loved me." (John 17:23)

So, to put it simply, bearing fruit means "knowing the Gospel of Jesus, knowing the love of God, and making sure the people of the world come to know it too." Here, the word "know" doesn't just mean having information; it includes being in a right relationship.

If we think about the word "Gospel" in a broader sense, we can also think of the "fruit" as the results of various works centered on the Gospel. And that is exactly what Jesus’ disciples worked so hard on through the early church after Jesus ascended to heaven.

5.
Today’s Gospel text was about the relationship between Jesus and his growing disciples. As I said at the beginning, we need to put ourselves into this story as well.

Like the disciples, we are often slow to understand, make many mistakes, and are far from perfect. But even so, the disciples grew. What about us? In our daily walk, are we growing at least a little bit?

This is a question each of us must ask ourselves. If we start thinking about other people’s growth, it often turns into "judging" them.

Speaking of growth, what about "bearing fruit"? Have we been able to bear any kind of "fruit"? Or are we working toward bearing "fruit" in the future?

The core of this "fruit" is knowing the Gospel of Jesus and staying in a right relationship with God. But on a daily life level, we can think of many ways this fruit appears based on Jesus’ teachings.

For example, in our private lives: learning something new and gaining understanding, graduating from school, getting married, building a family, becoming a parent, or raising children. All of these can be "fruit" rooted in the Gospel.

Or, in terms of our society and neighbors: participating in activities for the public good, helping someone in trouble, speaking out against injustice in society and trying to fix it, or sharing the Gospel and inviting people to church. These, too, can all be "fruit" rooted in the Gospel.

Furthermore, regarding our jobs: striving to do honest work, contributing to the welfare of society through our duties, or using part of our salary to support social activities that help others. These cpild be also the “fruit”.

In any case, it is important to think about our own growth and try to bear the "fruit" of faith. Even if we don’t do it every day, it’s vital to check in on ourselves regularly.

It would be sorry to just be satisfied with saying, "I’m a baptized Christian," and forget about growing or moving forward. That would make Jesus sad.

If you find yourself stuck in that kind of state, let’s pray for the help of the Holy Spirit. The Holy Spirit, who led us to baptism, will surely help us. The Holy Spirit lives within us. This is because God the Father promised it to us through Jesus.

People who are in the process of growing have goals. They are full of expectation and hope, and even if they fail, they have the energy to get right back up. Also, because they find joy in the growth itself, their daily lives become lively and vibrant.

Let’s reflect on ourselves and make sure we continue to be people who keep growing.

The peace of God, which surpasses all understanding, will keep your hearts and your minds in Christ Jesus. Amen.

*****

Texti: Jóhannesar 15:12-17

Náð sé með yður og friður frá Guði föður vorum og Drottni Jesú Kristi. Amen.

1.
Guðspjallstexti dagsins er úr Jóhannesarguðspjalli. Þetta guðspjall er á margan hátt einstakt. Til dæmis, rétt áður en Jesús fer til krossins, eftir að hafa haldið síðustu kvöldmáltíðina með lærisveinum sínum, flytur hann svokallaða kveðjuræðu. Þetta er löng kenning sem hefst í upphafi 14. kafla og nær allt til loka 16. kafla. Textinn í dag, úr 15. kafla, er hluti af þessari kveðjuræðu.

Á opinberu starfi sínu, það er í starfi sínu sem gyðinglegur kennari, ferðaðist Jesús með tólf lærisveinum sínum og boðaði kenningar Guðs fyrir gyðingum. Í guðspjöllum Matteusar, Markúsar og Lúkasar var þetta tímabil þrjú ár. Í hinu sérstaka Jóhannesarguðspjalli er það sagt hafa verið eitt ár.

Það er munur á lengd þessa kennslutíma, en flest atriði eru þau sömu í öllum guðspjöllunum. Til dæmis er skortur lærisveinanna á skilningi, það er að þeir skildu ekki í raun hver Jesús var, eitthvað sem öll fjögur guðspjöllin eiga sameiginlegt.

Samt sem áður var samband Jesú og lærisveinanna ekki nákvæmlega hið sama frá upphafi til enda. Við getum séð að samband þeirra dýpkaði smám saman, þótt lærisveinarnir skildu ekki allt. Auðvitað varð hin raunverulega vakning lærisveinanna ekki fyrr en þeir mættu hinum upprisna Jesú og tóku á móti Heilögum anda.

Guðspjallstexti dagsins er eins og hápunktur í leikriti sem sýnir hvernig samband Jesú og lærisveinanna dýpkaði. Í Hollywoodmyndum er oft sena þar sem hetjan talar hljóðlega við vini sína eða ástkonu áður en hún heldur út í lokaorrustuna. Kveðjuræðan, sem textinn í dag er hluti af, er einmitt slík hljóðlát samræðusena.

Ég vil hugleiða hvernig samband Jesú og lærisveinanna dýpkaði í slíkri senu. En eitt er mikilvægt. Þegar við lesum guðspjöllin er alltaf mikilvægt að ímynda okkur sjálf meðal lærisveinanna og taka sjálf þátt í senunni. Þetta er vegna þess að orð Guðs, sem gefið er í gegnum guðspjöllin, er boðskapur sem er gefinn mér og þér. Þetta er ekki mál annarra; það er nauðsynlegt að tengja okkur sjálf við guðspjallið.

2.
Nú er texti dagsins stuttur og á yfirborðinu ekki sérstaklega erfiður að skilja. Hins vegar eru samt atriði sem auðvelt er að misskilja eða þar sem erfitt er að ná hinni raunverulegu merkingu. Til dæmis er eitt lykilorðanna orðið vinur. Í bæði grísku og hebresku kemur orðið sem þýtt er sem vinur af sögninni að elska. Því má einnig þýða það sem elskaður eða sá sem er elskaður. Með öðrum orðum hefur það nokkuð dýpri og þyngri merkingu en sú hversdagslega notkun sem við höfum í dag. Það er orð notað um einhvern sem maður hefur mjög djúpt samband við, eins og náinn vin eða besta vin.

Jesús kallar nú lærisveina sína vini eða elskaða í stað þess að kalla þá þjóna. En á sama tíma segir hann: „Þetta er mitt boðorð: Að þér elskið hver annan eins og ég hef elskað yður. Enginn á meiri kærleika en þann að leggja líf sitt í sölurnar fyrir vini sína. Þér eruð vinir mínir, ef þér gerið það sem ég býð yður.“ (Jóh 15:12–14)

Hér bætir hann við skilyrði: ef þér gerið það sem ég býð yður. Þetta hljómar dálítið einkennilega í eyrum okkar í dag, er það ekki? Ef einhver segði: „Ef þú gerir það sem ég segi, þá ert þú vinur minn,“ myndum við líklega halda að það hljómi eins og einelti eða þrýstingur. Hvers vegna setur Jesús þá svona skilyrði fyrir vináttu? Hver er raunverulegur tilgangur hans? Höldum áfram og hugleiðum þetta.

Í 15. versi segir: „Ég kalla yður ekki lengur þjóna, því þjónninn veit ekki hvað herra hans gerir. En ég kalla yður vini, því allt sem ég hef heyrt frá föður mínum hef ég kunngjört yður.“ (Jóh 15:15)

Að baki þessum orðum liggur menning gyðinga, Grikkja og Rómverja á þeim tíma. Þá töldu húsbændur sig ekki þurfa að útskýra hugsanir sínar fyrir þjónum sínum. Ekki var ætlast til þess að þjónar skildu; þeir áttu einfaldlega að hlýða skipunum húsbóndans trúfastlega.

Ennfremur, hvað varðar það að leggja líf sitt í sölurnar fyrir vini sína, þá var til siður í grísk-rómversku samfélagi að háttsettir embættismenn sem voru tilbúnir að deyja fyrir konung sinn voru kallaðir vinir konungsins. Við getum hugsað okkur að slíkur félagslegur bakgrunnur liggi að baki orðalagi Jesú hér.

Hvað varðar hugtakið vinur konungsins, þá er það í raun snúið við hér, því Jesús, konungurinn, er sá sem deyr á krossinum fyrir vini sína. Hvort sem litið er á það þannig eða ekki, þá er verið að segja að það að vera vinur þýðir að vera reiðubúinn til sjálfsfórnar vegna þessarar vináttu.

3.
Þegar við lítum á þessar tilvísanir til þjóna og sjálfsfórnar, verður ljóst hvað Jesús á við þegar hann notar orðið vinur. Hann á við einhvern sem er elskaður, einhvern sem hann getur deilt hugsunum sínum og áformum Guðs með, og einhvern sem hann á svo djúpt samband við að þeir geta vænst sjálfsfórnar hver af öðrum. Þetta er sú merking sem Jesús leggur í orðið vinur hér.

Hingað til höfðu lærisveinarnir fylgt Jesú án þess að skilja í raun hver hann var eða hvers vegna hann kom í þennan heim. Í þeim skilningi voru þeir frekar eins og þjónar. En lærisveinarnir höfðu verið að vaxa, smám saman.

Þess vegna, með örlög krossins beint fram undan, notaði Jesús þessa kveðjuræðu til að segja þeim allt: að hann myndi brátt fara en snúa aftur, að Guð faðir myndi senda Heilagan anda sem hjálpara, að staður væri búinn þeim í ríki föðurins, og að þótt heimurinn myndi ofsækja þá, hefði Jesús þegar sigrað heiminn. Hann deildi eigin örlögum sínum og öllum áformum Guðs með þeim.

Með öðrum orðum, á þessari stundu viðurkenndi Jesús lærisveinana sem þá sem væru nú hæfir til að vita allt þetta. Sönnun þessarar viðurkenningar var orðið vinur. Áður fylgdu lærisveinarnir Jesú eins og þjónar. En nú viðurkenndi Jesús þá sem þroskaða í trúnni, jafnvel þótt þeir væru ekki enn fullkomnir. Og því gefur hann þeim nýtt hlutverk og nýjan hugsunarhátt, eins og hann segi: Nú þegar þér eruð orðnir þroskaðir, þannig skuluð þér lifa. Elskið hver annan.

Að ganga sem lærisveinn Jesú þýddi að kasta sér inn í harðar ofsóknir. Þess vegna segir hann: Elskið hver annan. Styðjið hver annan og hjálpið hver öðrum. Ef þér gerið það ekki, munuð þér hrynja frammi fyrir heiminum. Það sem hljómar eins og skilyrði, Gerið það sem ég býð yður, var í raun lífsnauðsynleg kenning fyrir lærisveinana sem brátt áttu að standa á eigin fótum. Það var viskan og hugarfarið sem þeir þurftu til að vernda sig.

Þess vegna er orðið vinur hér ekki eins og hversdagslegt félagi, heldur miklu nær blæbrigðum orða eins og samherji eða bróðir í baráttu, jafnvel eins og samherji í her.

4.
Þetta kemur enn skýrar fram í orðum 16. vers: Þér hafið ekki útvalið mig, heldur hef ég útvalið yður. (Jóh 15:16)

Þetta eru orð um útnefningu, orð sem fela í sér að lærisveinarnir eru sendir með ákveðið hlutverk. Héðan í frá þurfa þeir að lifa í samræmi við það verkefni sem Jesús hefur falið þeim.

Hann heldur áfram: og ég hef skipað yður að þér farið og berið ávöxt, ávöxt sem varir, og að faðirinn gefi yður allt sem þér biðjið um í mínu nafni. (Jóh 15:16)

Fyrir texta dagsins, í upphafi 15. kafla, kennir Jesús lærisveinum sínum hina þekktu myndlíkingu: Ég er hinn sanni vínviður og faðir minn er vínyrkjumaðurinn. Í þeim kafla er orðasambandið að bera ávöxt endurtekið sjö sinnum. Í textanum í dag kemur það aðeins einu sinni fyrir, en að bera ávöxt er engu að síður lykilhugtak hér einnig.

En hvað þýðir það í raun að bera ávöxt? Boðorðið um að elska hver annan er grunnurinn sem gerir lærisveinunum kleift að bera ávöxt sem varir, en það er ekki sjálfur ávöxturinn.

Eftir kveðjuræðuna flytur Jesús langa bæn. Þar segir hann við Guð föður: En þetta er eilíft líf, að þeir þekki þig, hinn eina sanna Guð, og þann sem þú sendir, Jesú Krist. (Jóh 17:3)

Hann segir einnig: Ég í þeim og þú í mér, til þess að þeir verði fullkomlega eitt. Þá mun heimurinn vita að þú sendir mig og að þú hefur elskað þá eins og þú hefur elskað mig. (Jóh 17:23)

Í stuttu máli má því segja að það að bera ávöxt þýði að þekkja fagnaðarerindi Jesú, þekkja kærleika Guðs og láta fólk heimsins einnig kynnast því. Hér merkir orðið að þekkja ekki aðeins að hafa upplýsingar, heldur felur það í sér að vera í réttu sambandi.

Ef við hugsum um orðið fagnaðarerindi í víðari merkingu, getum við einnig litið á ávöxtinn sem árangur margvíslegra verka sem eiga rætur sínar í fagnaðarerindinu. Og einmitt þetta er það sem lærisveinar Jesú lögðu sig fram um í frumkirkjunni eftir að hann steig upp til himna.

5.
Guðspjallstexti dagsins fjallaði um sambandið milli Jesú og lærisveina hans sem voru að vaxa. Eins og ég sagði í upphafi, þurfum við einnig að setja okkur sjálf inn í þessa frásögn.

Líkt og lærisveinarnir erum við oft sein að skilja, gerum mörg mistök og erum langt frá því að vera fullkomin. En samt sem áður uxu lærisveinarnir. Hvað með okkur? Í daglegu lífi okkar, erum við að vaxa, að minnsta kosti örlítið?

Þetta er spurning sem hvert og eitt okkar þarf að leggja fyrir sjálft sig. Ef við förum að hugsa um vöxt annarra, breytist það oft í að við förum að dæma þau.

Talandi um vöxt, hvað með það að bera ávöxt? Höfum við getað borið einhvers konar ávöxt? Eða erum við að vinna að því að bera ávöxt í framtíðinni?

Kjarni þessa ávaxtar er að þekkja fagnaðarerindi Jesú og vera í réttu sambandi við Guð. En í daglegu lífi getum við séð á margvíslegan hátt hvernig þessi ávöxtur birtist á grundvelli kenninga Jesú.

Til dæmis í einkalífi okkar: að læra eitthvað nýtt og öðlast skilning, útskrifast úr skóla, giftast, stofna fjölskyldu, verða foreldri eða ala upp börn. Allt þetta getur verið ávöxtur sem á rætur sínar í fagnaðarerindinu.

Eða hvað varðar samfélag okkar og náunga: að taka þátt í störfum til almannaheilla, hjálpa einhverjum í vanda, tala gegn óréttlæti í samfélaginu og reyna að bæta úr því, eða deila fagnaðarerindinu og bjóða fólki í kirkju. Allt þetta getur einnig verið ávöxtur sem sprettur af fagnaðarerindinu.

Ennfremur varðandi störf okkar: að leggja sig fram við að vinna heiðarlega, leggja sitt af mörkum til velferðar samfélagsins með starfi sínu, eða nota hluta af tekjum sínum til að styðja við félagslegt starf sem hjálpar öðrum. Þetta getur einnig verið ávöxtur.

Í öllum tilvikum er mikilvægt að hugsa um eigin vöxt og leitast við að bera ávöxt trúarinnar. Þótt við gerum það ekki á hverjum degi, er afar mikilvægt að staldra reglulega við og líta inn á við.

Það væri sorglegt að láta sér nægja að segja: Ég er skírður kristinn, og gleyma síðan að vaxa eða halda áfram fram á við. Það myndi hryggja Jesú.

Ef þú finnur þig í slíkri stöðu, skulum við biðja um hjálp Heilags anda. Heilagur andi, sem leiddi okkur til skírnar, mun vissulega hjálpa okkur. Heilagur andi býr í okkur. Það er vegna þess að Guð faðir lofaði okkur því fyrir Jesú.

Fólk sem er í vexti hefur markmið. Það er fullt af væntingum og von, og jafnvel þótt það mistakist, hefur það kraft til að rísa upp aftur. Þar að auki finnur það gleði í sjálfum vextinum, og daglegt líf þess verður lifandi og kraftmikið.

Við skulum íhuga sjálf okkur og gæta þess að við höldum áfram að vera fólk sem vex.

Friður Guðs, sem er æðri öllum skilningi, varðveiti hjörtu yðar og hugsanir í Kristi Jesú. Amen.

*Þýdd af Chat GPT