Believing others - a spin-off story from Christmas /Að trúa öðrum – hliðarsaga frá jólunum

Text: Mattew 1:18-25                                      *Íslensk þýðing niður

Grace to you and peace from God our Father and the Lord Jesus Christ.  -Amen

1.
Christmas marks the beginning of God’s magnificent work to save us from our sins. The coming of the Messiah was predicted throughout the Old Testament, but the salvation Jesus brought was actually even greater than what was prophesied. It wasn’t just for Israel—it was for all people, everywhere in the world.

The key thing to remember is that Jesus’ arrival happened exactly according to prophecy. One proof of this was that the Messiah would come from the family line of King David. Joseph was part of that lineage. The Gospel highlights this when the angel addresses him as “Joseph, son of David.” The angel was really putting an emphasis on that title.

I often think that Joseph is usually only in the story for this one purpose: to provide that family line. He doesn’t usually have a huge role; he’s a bit of a low-profile character in the Gospel story. But I believe his role was actually much more important than we think, and that’s what I want us to look at today.

As we know, Joseph and Mary were engaged to be married. In the Jewish community at that time, men held a higher status than women. It wasn't like it is today here in Iceland. Because of that, most things back then were written from a male perspective.

It’s natural to assume Joseph had deep feelings for Mary. He had chosen her to be his wife. But before they officially moved in together to start their lives, it became clear that Mary was pregnant.

How did Joseph feel when he found out? We can only imagine. He must have been shocked. Disappointed. He might have felt a flash of anger toward Mary. More than anything, he must have been heartbroken. Naturally, he would have assumed Mary had been with another man behind his back.

Yet, despite that pain, Joseph still cared for her. He decided to break the engagement quietly, in secret, without letting anyone know what had happened. You see, back then, if a woman became pregnant by someone other than her fiancé, it was considered adultery under Jewish law. She could have been stoned to death. Joseph obviously didn’t want that for her.

I think men and women might see this story differently. For a man, even if he wants to believe the woman he loves, there’s often that nagging doubt because he isn't the one experiencing the pregnancy. A woman, however, knows the truth for sure because it’s happening in her own body. They start from different perspectives.

But just as Joseph was deciding to end things, an angel intervened. The angel told him: “Joseph, son of David, do not be afraid to take Mary home as your wife, because what is conceived in her is from the Holy Spirit.”

Hearing this, Joseph did exactly what the angel said. They got married, and later, Jesus was born. Now, that is the general explanation of the story—the version we all know. But what I really want to talk about today is what happens next.

2.
When we think about our lives as Christians, I would argue that it is actually easier to believe in God than it is to believe in human beings. Why? Because we know God doesn't make mistakes. God doesn't betray us. God doesn't do anything foolish. When we believe in God, we are on 100% solid ground.

But when we choose to believe in a person? Well, humans are imperfect. We are weak. We make bad calls and we give in to temptation. Nothing is ever 100% certain when it comes to what a human being might do. When you look at it that way, it’s much safer to believe in God than to believe in our fellow man.

Now, the word “believe” can mean many things, but let’s look at it in its simplest form. Suppose a computer was stolen from the church. We don't know who took it, but Mr. A is a suspect. He insists, “No, I didn’t steal it. I’m not a thief.”

In that moment, we have a choice: we either believe his word, or we don’t. This choice happens exactly because we don’t know what really happened. Mr. A might be telling the truth, or he might be lying. We don't have the result yet.

You see, if something has been proven, we aren't believing anymore—we just know. Once the facts are out, there’s no room for doubt. At that point, all we can do is either accept the fact or reject it. But believing is different. We use the word believe specifically when something is not yet proven. This means that believing always includes a risk—the risk that we could be wrong.

3.
When we say “I believe in him” or “I trust her” in a general sense, the meaning is much wider than just believing a single fact. We are saying we believe in their character, their integrity, and their heart. We are trusting the way they behave and the way they think. But because humans are human, we often end up disappointed. Someone makes a mistake, and as a result, that trust feels broken.

I think all of us have been there. We’ve all had those experiences where we placed our trust in someone, only for it to end in disappointment or even anger because they didn’t act the way we expected them to.

But let's be fair for a moment. There is a danger on our side, too. Sometimes, the expectations we place on others are simply too high. To impose massive expectations on someone else can actually be a bit selfish. When we do that, the responsibility for the disappointment lies with us, not them.

However, even in ordinary situations where our expectations are reasonable, trusting someone still carries the risk of being betrayed. It hurts when a hope isn't fulfilled. We feel sad, we feel angry—and like I said, we’ve all felt this at some point.

So, here is the big question: If it hurts this much, is it better just to stop believing in people altogether? If you don't believe in anyone, you can't be betrayed. You won't get disappointed. If your belief in others is really just a list of expectations you want them to meet, then yes—it probably is better not to believe in anyone. If you aren't ready to take the risk of being disappointed, then staying guarded might seem like the safer choice.

4.
Even with all the risks I just mentioned, it is still incredibly important to trust one another. I know it’s not easy. In fact, it can be one of the hardest things we do. But having someone you can believe in—and having someone who believes in you—is more than just valuable. It’s what makes life meaningful.

Think of it as a multiplier effect. Trust can help us push past our own limits. There are times when we think, “I can't go any further; I’ve reached my end.” But then, because someone else believes in us, we find the strength to push just a little bit more. We go over that limit. And we can do the same for others! By believing in them, we give them the strength to reach heights they couldn’t reach alone.

We see this clearly when we talk about our weaknesses. For example, many people struggle with something like alcohol. It’s a fight they often can’t win by themselves. They need a community—people around them who say, “I believe you can stay sober today.” Because of that shared trust and support, they are able to resist temptation. In a beautiful way, believing in someone—and being believed in—makes our lives better and our burdens lighter.

In the Gospel of John, Jesus says to Thomas: “Stop doubting and believe.” (20:27) Now, when Jesus said that, He was talking about believing in God and believing in Him as the Christ. He wasn't specifically talking about other people. But here is the connection: If we believe in God, we are no longer isolated. We aren't separate from one another. We are all connected through our relationship with Him. Therefore, our faith in God should naturally lead us to try and connect with our brothers and sisters through trust and love.

5.
At the beginning, I said that the purpose of Jesus’ birth was to rescue us from the grip of sin. This is God’s great, magnificent plan. And if we look closely, one of the biggest ways sin shows itself is through division. Sin isolates us; it tears people apart and destroys our unity and solidarity.

If that is true, then when we are rescued from sin through Jesus, our new direction is clear: we are called to restore that unity. We are called to rebuild our communities.

Now, as I’ve said, believing in someone—really trusting them—will always carry the risk of disappointment or sadness. That risk never goes away. But think of Jesus: He was willing to be hurt and wounded to rescue us from our sins. He took the ultimate risk for us.

It is the same for us. If we try to restore the bonds between us, if we try to build true relationships, there is a possibility that we might even get hurt, or bleed a little, too. But we have to be willing to accept that risk.

Think back to Joseph. Just as he was about to cut his connection to Mary, an angel appeared to help him. The angel encouraged him: “Don’t break this bond. You don’t have to worry—stay with her.”

When we take the risk to trust others, God is always there to help us. This passage from the Gospel teaches us exactly that: we are called to put our trust in others, even when it feels risky. Because when we do, God and His angels are right there beside us.

Grace of God, which surpasses all understanding will keep your hearts and your minds in Christ Jesus.  -Amen.

******

Text: Matteusar 1:18-25         

Náð sé með ykkur og friður frá Guði föður okkar og Drottni Jesú Kristi. -Amen

1.
Jólin marka upphaf hins stórkostlega verks Guðs við að frelsa okkur frá syndum okkar. Spáð var fyrir um komu Messíasar í öllu Gamla testamentinu, en frelsunin sem Jesús færði okkur var í raun enn stærri en spádómarnir sögðu til um. Hún var ekki bara fyrir Ísrael – hún var fyrir alla menn, hvar sem er í heiminum.

Það er mikilvægt að muna að koma Jesú átti sér stað nákvæmlega samkvæmt spádómunum. Ein sönnun þess var að Messías átti að koma af ætt Davíðs konungs. Jósef tilheyrði þeirri ætt. Guðspjallið dregur þetta fram þegar engillinn ávarpar hann sem „Jósef, son Davíðs“. Engillinn lagði mikla áherslu á þennan titil.

Mér finnst oft eins og Jósef sé yfirleitt bara í sögunni í þessum eina tilgangi: að tryggja þessa ættkvísl. Hann fær sjaldnast stórt hlutverk; hann er dálítið í bakgrunni í frásögn guðspjallsins. En ég tel að hlutverk hans hafi í raun verið miklu mikilvægara en við höldum, og það er það sem ég vil að við skoðum í dag.

Eins og við vitum voru Jósef og María heitbundin. Í samfélagi Gyðinga á þeim tíma höfðu karlar hærri stöðu en konur. Þetta var ekki eins og það er hér á Íslandi í dag. Vegna þess var flest á þeim tíma skrifað út frá sjónarhóli karlmannsins.

Það er eðlilegt að ætla að Jósef hafi borið djúpar tilfinningar til Maríu. Hann hafði valið hana sem eiginkonu sína. En áður en þau fluttu formlega inn saman til að hefja líf sitt, kom í ljós að María var barnshafandi.

Hvernig leið Jósef þegar hann komst að því? Við getum aðeins ímyndað okkur það. Hann hlýtur að hafa verið sleginn. Vonsvikinn. Hann gæti hafa fundið fyrir reiði í garð Maríu. Umfram allt hlýtur hann að hafa verið hjartabrotinn. Eðlilega hefur hann gert ráð fyrir að María hafi verið með öðrum manni á bak við hann.

En þrátt fyrir sársaukann bar Jósef enn umhyggju fyrir henni. Hann ákvað að slíta trúlofuninni í hljóði, án þess að láta nokkurn vita hvað hefði gerst. Sjáið til, á þeim tíma, ef kona varð barnshafandi með öðrum en unnusta sínum, taldist það framhjáhald samkvæmt lögum Gyðinga. Hún hefði getað verið grýtt til bana. Jósef vildi augljóslega ekki að það kæmi fyrir hana.

Ég held að karlar og konur sjái þessa sögu kannski með ólíkum augum. Fyrir karlmann, jafnvel þótt hann vilji trúa konunni sem hann elskar, þá er oft þessi nagandi efi til staðar vegna þess að það er ekki hann sem upplifir meðgönguna. Kona veit hins vegar sannleikann fyrir víst, því þetta gerist í hennar eigin líkama. Þau byrja á ólíkum stöðum.

En rétt á meðan Jósef var að ákveða að binda enda á allt, skarst engill í leikinn. Engillinn sagði við hann: „Jósef, sonur Davíðs, óttast þú ekki að taka til þín Maríu, eiginkonu þína. Því að barnið sem hún gengur með er af heilögum anda.“

Þegar Jósef heyrði þetta, gerði hann nákvæmlega það sem engillinn sagði. Þau giftust og síðar fæddist Jesús. Þetta er hin almenna útskýring á sögunni – sú útgáfa sem við þekkjum öll. En það sem ég vil ræða í dag er það sem gerist næst.

2.

Þegar við hugsum um líf okkar sem kristið fólk, þá myndi ég halda því fram að það sé í raun auðveldara að trúa á Guð en að trúa á manneskjur. Af hverju? Vegna þess að við vitum að Guð gerir ekki mistök. Guð bregst okkur ekki. Guð gerir ekkert heimskulegt. Þegar við trúum á Guð, stöndum við á algjörlega traustum grunni.

En þegar við veljum að trúa á manneskju? Jú, fólk er ófullkomið. Við erum veikburða. Við tökum rangar ákvarðanir og föllum fyrir freistingum. Ekkert er nokkurn tíma 100% öruggt þegar kemur að því hvað manneskja gæti gert. Ef maður horfir á það þannig, þá er miklu öruggara að trúa á Guð en að trúa á náungann.

Orðið „að trúa“ getur þýtt margt, en skulum skoða það í sinni einfældustu mynd. Segjum að tölvu hafi verið stolið úr kirkjunni. Við vitum ekki hver tók hana, en herra A er grunaður. Hann fullyrðir: „Nei, ég stal henni ekki. Ég er ekki þjófur.“

Á þeirri stundu höfum við val: við annaðhvort trúum orðum hans eða ekki. Þetta val kemur einmitt til vegna þess að við vitum ekki hvað gerðist í raun og veru. Herra A gæti verið að segja satt, eða hann gæti verið að ljúga. Við vitum ekki svarið ennþá.

Sko, ef eitthvað hefur verið sannað, þá erum við ekki lengur að trúa – við bara vitum. Þegar staðreyndirnar liggja fyrir er ekkert svigrúm fyrir efa. Á þeim tímapunkti getum við bara annaðhvort viðurkennt staðreyndina eða hafnað henni. En að trúa er öðruvísi. Við notum orðið „trúa“ sérstaklega þegar eitthvað er ekki enn sannað. Þetta þýðir að því að trúa fylgir alltaf áhætta – áhættan á að við gætum haft rangt fyrir okkur.

3.

Þegar við segjum „ég trúi á hann“ eða „ég treysti henni“ í almennum skilningi, þá er merkingin miklu víðtækari en bara það að trúa einni staðreynd. Við erum að segja að við trúum á karakter þeirra, heilindi og hjartalag. Við treystum framkomu þeirra og hugsunarhætti. En vegna þess að manneskjur eru breyskar, endum við oft á því að verða fyrir vonbrigðum. Einhver gerir mistök, og þar af leiðandi finnst okkur traustið vera rofið.

Ég held að við höfum öll verið þarna. Við höfum öll reynslu af því að leggja traust okkar á einhvern, en það endaði með vonbrigðum eða jafnvel reiði vegna þess að viðkomandi hagaði sér ekki eins og við bjuggumst við.

En sýnum smá sanngirni. Það leynist líka hætta okkar megin. Stundum eru væntingarnar sem við leggjum á aðra einfaldlega of miklar. Að setja gríðarlegar væntingar á aðra manneskju getur í raun verið dálítið eigingjarnt. Þegar við gerum það, liggur ábyrgðin á vonbrigðunum hjá okkur sjálfum, ekki þeim.

Hins vegar, jafnvel við venjulegar aðstæður þar sem væntingar okkar eru sanngjarnar, fylgir því alltaf áhætta að vera svikinn þegar maður treystir einhverjum. Það særir þegar von rætist ekki. Við verðum hrygg, við verðum reið – og eins og ég sagði, þá höfum við öll fundið fyrir þessu einhvern tíman.

Svo hér er stóra spurningin: Ef þetta særir svona mikið, er þá betra að hætta bara algjörlega að trúa á fólk? Ef þú trúir ekki á neinn, þá er ekki hægt að svíkja þig. Þú verður ekki fyrir vonbrigðum. Ef trú þín á aðra er í raun bara listi yfir væntingar sem þú vilt að þeir uppfylli, þá já – þá er líklega betra að trúa ekki á neinn. Ef þú ert ekki tilbúinn að taka þá áhættu að verða fyrir vonbrigðum, þá gæti það virkað sem öruggari kostur að halda fjarlægð og vera á varðbergi.

4.

Þrátt fyrir alla þá áhættu sem ég nefndi áðan, þá er samt gríðarlega mikilvægt að við treystum hvert öðru. Ég veit að það er ekki auðvelt. Í raun getur það verið eitt það erfiðasta sem við gerum. En að eiga einhvern sem maður getur trúað á – og að eiga einhvern sem trúir á mann – er meira en bara dýrmætt. Það er það sem gefur lífinu gildi.

Hugsið um þetta sem kraftaukningu. Traust getur hjálpað okkur að komast yfir okkar eigin takmörk. Það koma stundir þar sem við hugsum: „Ég get ekki meir; ég er kominn á endastöð.“ En þá, vegna þess að einhver annar trúir á okkur, finnum við styrkinn til að leggja aðeins meira á okkur. Við förum yfir þessi mörk. Og við getum gert það sama fyrir aðra! Með því að trúa á þá, gefum við þeim styrk til að ná hæðum sem þeir gætu ekki náð einir.

Við sjáum þetta greinilega þegar við tölum um veikleika okkar. Sem dæmi má nefna að margir glíma við hluti eins og áfengissýki. Það er barátta sem fólk vinnur sjaldnast eitt og sjálft. Það þarf samfélag – fólk í kringum sig sem segir: „Ég trúi því að þú getir verið edrú í dag.“ Vegna þessa sameiginlega trausts og stuðnings tekst þeim að standast freistinguna. Á fallegan hátt gerir það að trúa á einhvern – og að einhver trúi á mann – líf okkar betra og byrðarnar léttari.

Í Jóhannesarguðspjalli segir Jesús við Tómas: „Vertu ekki vantrúaður, vertu trúaður.“ (20:27). Þegar Jesús sagði þetta, var hann að tala um að trúa á Guð og trúa á sig sem Krist. Hann var ekki sérstaklega að tala um annað fólk. En hér eru tengslin: Ef við trúum á Guð, þá erum við ekki lengur einangruð. Við erum ekki aðskilin hvert frá öðru. Við erum öll tengd í gegnum sambandið við hann. Þess vegna ætti trú okkar á Guð eðlilega að leiða okkur til þess að reyna að tengjast bræðrum okkar og systrum í gegnum traust og kærleika.

5.

Í upphafi sagði ég að tilgangurinn með fæðingu Jesú væri að frelsa okkur úr greipum syndarinnar. Þetta er hin mikla og stórkostlega áætlun Guðs. Og ef við gáum vel, þá sjáum við að ein stærsta birtingarmynd syndarinnar er sundrung. Syndin einangrar okkur; hún sundrar fólki og eyðileggur einingu okkar og samstöðu.

Ef það er rétt, þá er nýja stefnan okkar skýr þegar við erum frelsuð frá syndinni fyrir tilstilli Jesú: okkur er ætlað að endurreisa þessa einingu. Við erum kölluð til að byggja upp samfélög okkar að nýju.

Eins og ég hef sagt, þá fylgir því alltaf áhætta á vonbrigðum eða sorg að trúa á einhvern – að treysta einhverjum í raun og veru. Sú áhætta hverfur aldrei. En hugsum um Jesú: Hann var tilbúinn að láta særa sig og hljóta sár til að frelsa okkur frá syndum okkar. Hann tók hina endanlegu áhættu fyrir okkur.

Það sama gildir um okkur. Ef við reynum að endurreisa tengslin okkar á milli, ef við reynum að byggja upp sönn sambönd, þá er sá möguleiki fyrir hendi að við verðum jafnvel fyrir sársauka, eða blæðum örlítið líka. En við verðum að vera tilbúin að samþykkja þá áhættu.

Hugsum aftur til Jósefs. Rétt þegar hann var við það að rjúfa tengsl sín við Maríu, birtist engill til að hjálpa honum. Engillinn hvatti hann: „Ekki rjúfa þessi tengsl. Þú þarft ekki að hafa áhyggjur – vertu hjá henni.“

Þegar við tökum þá áhættu að treysta öðrum, þá er Guð alltaf til staðar til að hjálpa okkur. Þessi hluti guðspjallsins kennir okkur einmitt þetta: við erum kölluð til að treysta öðrum, jafnvel þegar það virðist áhættusamt. Vegna þess að þegar við gerum það, eru Guð og englar hans rétt hjá okkur.

Náð Guðs, sem er æðri öllum skilningi, mun varðveita hjörtu ykkar og huga í Kristi Jesú.  -Amen.