Aldrei dæmd úr leik!

Flutt í Neskirkju á 1. sunnudegi í föstu, þann 22. febrúar 2026.

Biblíutextar dagsins eru úr b textaröðinni:

Lexía: 1M 4.3-7; Pistill: Jak 1.12-16; Guðspjall: Lúk 22.31-34

Náð sé með yður og friður frá Guði föður okkar og drottni Jesú. Kristi Amen.

Í dag lýkur Vetrarólympíuleikunum sem fram fara á norður Ítalíu, en undanfarnar vikur hafa tæplega 3.000 íþróttamenn frá 90 þjóðríkjum tekið þátt og unnið ótrúleg afrek. Íslenski skíðakappinn Jón Erik Sigurðsson náði besta árangri Íslendings á leikunum í tvo áratugi í svigi er hann lauk keppni í 25. sæti. Jón Erik var einn 46 keppenda sem hafði það af að ljúka keppni við afar krefjandi aðstæður. Þegar Jón undirbjó sig fyrir seinni umferðina heyrðist hann segja við sjálfan sig:  Ekki hika, ekki hika, ekki hika... allt í botn.  

Um tíma leit út fyrir að Jón Erik myndi detta úr keppni en aðstæður höguðu því þannig að hann að hann komst áfram í næstu umferð. Í viðtali við fréttamann RÚV sagði Jón Erik um þetta: „Guð er að senda manni skilaboð, að gefa manni aukin tækifæri. Ég veit það ekki. Ég fékk þetta tækifæri og mér fannst ég ná að nýta það vel. Ég er mjög þakklátur fyrir það og veit ekki hvað ég á að segja. Ég er orðlaus.“ Tækifæri frá Guði og Jón Erik „…hikaði ekki heldur gaf allt í botn og sýndi að þannig eigi maður að skíða.“

Í lífi íþróttafólks eru hæðir og lægðir - gönguskíðakonan Kristrún Guðnadóttir keppti í sprettgöngu og 10 km skíðagöngu. Hún náði góðum árangri í sprettgöngu og lauk keppni í 61. sæti af 89. Hún bætt fyrri árangur sinn frá leikunum árið 2022 um 13 sæti. Kristún varð fyrir því áfalli að vera dæmd úr leik í 10 km skíðagöngu eftir að hafa tekið ranga beygju. Þegar hún komst að því var of seint að snúa við: „Mig langaði eiginlega bara að fara úr skíðunum og fara heim það er svo ógeðslega mikil vinna sem liggur að baki þessu og svo klúðrast þetta allt út af einni beygju.“ sagði hún í einlægu viðtali við RÚV strax að lokinni keppni.  Þrátt fyrir ólýsanleg vonbrigði kom ekki til greina hjá Kristrúnu að hætta keppni þó hún vissi að hún yrði dæmd úr leik. Hún gaf allt í botn og hikaði hvergi og fór lokasprettinn á miklum hraða.

Þau eru ótrúlega mörg og mögnuð afrekin sem fjöldi íþróttamanna náði á vetrarólympíuleikunum þó ekki hafi allir náð á verðlaunapall. Þetta frábæra íþróttafólk minnir okkur á að árangur og virðing eru ekki aðeins mæld í fjölda verðlaunapeninga heldur í þeirri manngerð sem meðbyr og mótlæti lífsins mótar. Þeirri manngerð sem mætir og gerir sitt besta í öllum aðstæðum líka þegar á móti blæs. Líkt og okkar kona Kristrún Guðnadóttir sem gaf allt í botn og kláraði gönguna og Jón Erik Sigurðsson sem hikaði hvergi þrátt fyrir erfiðar aðstæður.

Keppnisfólkið okkar hikaði ekki. Þau gáfu allt í keppnina, þau mega vera stolt af sér og árangri sínum. Að hika ekki og gefa allt í verkefnið er ótrúlega sterkt viðhorf sem hefur gagnast mörgum sem ná árangri, en það þýðir samt ekki að við munum alltaf ná þeim árangri sem við sækjumst eftir. Í þeim aðstæðum reynir á manngerð hvers og eins því sumir svífast einskis til að fá sigurlaunin. Freistast til að beygja reglur og brjóta, freistast til að svindla. Við sem söfnumst hérna saman í kirkju trúum því að það skipti jafnmiklu máli að bera traust til Guðs og að gefa allt í verkefnið. Við trúum því að vegna Jesú Krists séum við þegar komin í mark í lífinu, við vitum að Guð leggur ekki þrautir fyrir okkur, heldur stendur með okkur  líka þegar við tökum ranga beygju. Við vitum að Guð dæmir okkur ekki úr leik.

Biblíutextarnir í dag leiða huga okkar að freistingu og synd.þess vegna sungum við sálm nr. 94 í sálmabókinni  „Við freistingum gæt þín…“ sumum finnst dáltíð gamaldags að tala um freistingar eða synd. Engu að síður finnum við svo sterkt fyrir þeirri hvöt að beyja reglurnar til að auðvelda okkur lífið.  Það er ekki gamaldags tilfinning heldur sígild. Í sálminum segir: …því freisting hver unnin til sigurs þig ber[…] ætíð haf Jesú í verki með þér“ og svo segir „…hver sá sem hér sigrar skal sigurkrans fá í trúnni vér vinnum þótt margt verði á.“ Sigurinn fæst þegar við stöndum með því sem rétt er – en jafnframt segir sálmurinn að okkur muni verða á, við munum beygja af leið, en við verðum ekki dæmd úr leik því Jesús gengur freistingaveginn með okkur og biður fyrir okkur eins og fyrir Pétri lærisveini hans: „Ég hef beðið fyrir þér, að trú þín þverri ekki.“ segir Jesús.

Alvarlegustu freistingarnar skemma út frá sér. Þær koma innan frá og rjúfa tengsl okkar við Guð, náungann, sköpunina og okkur sjálf. Þá missum við sjónar á því sem gefur lífinu gildi, á þann sem gefur okkur lífið og viðheldur því. Þá hverfur þakklætið og traustið það víkur fyrir því sem er kallað sjálfshyggja – lífsviðhorfið ég, um mig, frá mér, til mín. Guð, náunginn og sköpunin skipta þá engu bara ég og minn réttur.

Þessi rofnu tengsl birtast í Biblíunni, í frásögninni af bræðrunum Kain og Abel. Í biblíusögunni segir að þeir hafi báðir fært Guði gjöf, en að Guði hafi líkað betur gjöf Abels. Guði líkaði ekki illa við gjöf Kains en hugarfar Kains var ólíkt hugarfari Abels, sem bar sína gjöf fram í trú og gleði án þess að hika. En Kain reiddist Guði og bróður sínum. Guð spurði Kain: afhverju ertu reiður? Ef þér finnst þú hafa gert rétt ættir þú ekki að vera glaður? Guð skammar ekki Kain eða dæmir hann, heldur varar hann við því að reiði og öfund séu aldrei góður ferðafélagi í lífnu: „Syndin liggur við dyrnar…. hún girnist þig en þú getur sigrast á henni.“ segir Guð.

Kain freistaðist til að gera rangt og tengslin við Abel rofnuðu hann var ekki lengur bróðir hans og samferðamaður, heldur keppinautur og andstæðingur. Orðin:„Syndin liggur við dyrnar…“ eru aðvörunarljós sem blikka í gegnum alla mannkynssöguna og minna okkur á öll augnablikin þegar reiði og öfund festu rætur sínar í hjörtum okkar. Því augnabliki þegar við hættum að treysta Guði og látum stoltið, sárindin og sjálfshyggjuna ráða för.

Í guðspjallinu í fær Pétur, sem var svo öruggur og viss um sjálfan sig þau skilaboð að hann geti líka beygt af leið, að hann geti brugðist. Pétur sem ætlaði að gefa allt í botn og hika ekki undir neinum kringumstæðum. Hann sagðist reiðubúinn að fara í fangelsi og ganga í dauðann með Jesú ef þess þyrfti. Jesús segir við Pétur: „Áður en hani galar í dag munt þú þrisvar hafa neitað því að þú þekkir mig.“Við vitum hvernig fór, við vitum að Pétur afneitaði Jesú á ögurstundu seinna sama dag. Það er auðvelt að dæma Pétur og segja að honum hafi bara skort kjark, að hann hafi ekki verið nægilega hugrakkur. Auðvitað var Pétur hræddur, en hræðsla hans var ekki meginvandinn, heldur að hann treysti fremur á sjálfan sig en Guð. Hann horfðist ekki í augu við þann möguleika að hann sjálfur gæti brugðist og þyrfti því á Guði að halda og  „syndin lág við dyrnar.“

Jesús dæmir Pétur ekki úr leik heldur segir:  „Ég hef beðið fyrir þér, að trú þín þverri ekki. Og þegar þú hefur snúið aftur, styrktu þá bræður þína.“ Jesús dæmir okkur ekki úr leik, okkur hættir til að halda að mistök séu endalokin, að ein röng beygja skilgreini allt. En Jesús byggir ekki kirkju sína á fólki sem aldrei bregst heldur á ófullkomnu fólki sem hefur orðið á. Þess komum við ekki í kirkjuna til að sýna hversu mörg verðlaun við höfum unnið, heldur til að horfast í augu við okkur sjálf og hvert annað, að játa mistök okkar, þiggja fyrirgefningu Guðs og fyrirgefa hvert öðru. Við komum saman í kirkjunni til  að halda fast í Jesú Krist sem segir við þig: „Ég hef beðið fyrir þér.“ Við komum saman þiggjum styrk frá honum og hvert öðru og höldum áfram, klárum keppnina, jafnvel þó okkur langi að henda skíðunum og fara heim. Munum það og höfum daglega Jesú í verki með okkur, hvort sem við náum í mark eða tökum ranga beygju.

Dýrð sé Guði, Föður og Syni og Heilögum Anda, svo sem var í upphafi, er og verður um aldir alda. Amen.

Takið postullegri blessun: Náðin drottins vors Jesú Krists, kærleiki Guðs og samfélag heilags anda sé með yður öllum. Amen.